חינוך הבנים אין די אמאליגע אמעריקע

אידישע און אלגעמיינע היסטאריע

די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 21751
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

חינוך הבנים אין די אמאליגע אמעריקע

תגובהדורך farshlufen » דאנארשטאג יולי 29, 2010 2:41 pm

פיל איז שוין גערעדט געווארן איבער דעם חינוך הבנים אין די אמאליגע חרוב'ע טריפה'נע אמעריקא, און ווי עס איז ליידער פארנאכלעסיגט געווארן אראפשלעפנדיג אין אפגרינד קנאפע אנדערטהאלבן מיליאן נשמות, ווי מיר זען און לעזן האבן אבער אידן געהאט דאן מסירת נפש דערויף אבער ליידער מעשה שטן הצליח.

מיר ברענגען אן ארטיקל געשריבן אויף א היבש נעגאטיווע טאן, געדרוקט אים דעם ניו יארק טריביון אפריל 1 1906, עס רעדט פאר זיך אליינס:

JEWISH BOYS WHO RISK HEALTH BY LONG STUDY IN FOUL ROOMS.
 
They Learn Hebrew for Hours in Private Ghetto Seminaries After the Public Schools Have Let Them Out.

There are. according to a list of them which Dr. Blaustein, of the Educational Alliance, showed a. Tribune reporter the other day, between three hundred and four hundred Jewish schools in New York City. Some are little private affairs down in the heart of the Ghetto, and the parents pay from a few cents to a dollar a week, as their means permit, to have their men-children taught the language of Israel of old, so that when they, the parents, depart this earth the sons may be able to say the kadish, that wonderful Jewish prayer for the dead, in the original tongue. Three times a day for eleven months after the death of a parent and always after that on the anniversary of the death, is the kadish repeated In the orthodox Jewish home. And if there Is no son to perform the ceremony, then a man from outside is paid to come in and do it. Praying Is a masculine function with these people, and the Jewish girls are not taught Hebrew as a rule.

The smaller Jewish schools are called cheder, which means "room," "a room to study in." One finds them all through the Ghetto, in all kinds of places, from a synagogue to a cellar. Down in East Broadway the reporter stumbled on one that was in a cellar under a little shop. To reach it he had to traverse a pitch dark passage, what seemed to be a storehouse for junk. Inside the dim room a I bearded Hebrew, with his hat on stood reading short Hebraic sentences from a big book and the school repeated the sentences after him In concert. There were about thirty small boys, also with their hats on, Ail varieties of headgear they wore, from a faded woolen cap to a man's old derby.

The teacher was hospitable. "You see” he said,  spreading his hands apart, when The reporter explained his wish to see a Jewish school, "you hear They learn the Commandments," he added, indicating the boys, "the Commandments the Lord did give us."

SEVERE TAX ON HEALTH.

Every one of those boys had been at public school ail day, and they would (it was then about 5 o'clock in the afternoon) sit in that cellar for two or three hours, learning the Ten Commandments and portions of the Scriptures in Hebrew. Fancy an American boy submitting to a thing like that!

The teacher said that he did not know much English. "But I go to a night school." he explained; "I learn more." He was an affable man, but greasy, and the air in that room, of which the windows were nailed shut, was a compound odor of damp earth, fried fish, old clothes and human perspiration. But, insanitary and wrong from the health side as it all was. The spirit underneath the Jewish schools, from those little ones up to the yeshiba, or college, is the spirit which has kept Israel a nation through centuries of wandering and persecution.
 
Some Jews say that an outsider cannot understand that spirit. "Tell you about Jewish schools!" exclaimed Rabbi Joseph Silverman, of Temple Emanuel, when the reporter made the
request of him. "It is Impossible. I could not make clear to you the feeling that keeps them alive; and you cannot learn about them by visiting them. The school janitors will talk to
you, perhaps, but" — and the rabbi shrugged his shoulders — "it Is Just as it is when a Christian goes Into a Jewish home. He may sit at the table, break bread with them, converse, but he
will not admitted to the sanctum sanctorum of that home.
 
"What some papers said about the trouble In the Rabbi Elchanon School, in Henry Street, last January showed that they did not understand. They called It a 'strike' of the pupils there. What they understood by a strike was that the boys dropped their books, went away and played ball and had a good time, as the boys in an American school would do. It was not so. Those boys objected to certain teachers and methods, but they simply took their books home and went on studying, sixteen, eighteen hours a day."

ORIENTAL IN METHOD.

Still, it does no harm to try to get at a thing even though one is told that it is hopeless, and the reporter wended his way to the Rabbi Elchanon .School. This is a large yeshiba of the old type. All these schools are distinctly unmodern In their pedagogic methods, and in all of them the learning is mostly religious. The little Hebrew has his reading lesson from the Hebrew prayerbook. when he gets older and goes to the yeshiba he takes up the Pentateuch, Chamisha Chumshe Torah, as they call that is to .say. five-fifths of the law. Over the Pentateuch he spends many months, taking it verse by verse, analyzing;, brooding over it.  Later he goes on to the Talmud, and this, with its great wealth of material, not only religious but legal, geographical, poetical, philological, with its commentaries upon commentaries, he may study endlessly if he elects.
 
All the Jewish schools are unmodern, but some do have a certain amount of English translation In the course, and are a trifle more western and less Oriental in their study methods. Dr. Blaustein has been working to Americanize them; there- are classes at the Educational Alliance for the Melamdim— that is, the teachers in the cheders— to give then a knowledge of English and the pedagogy of to-day; and though, as Dr. Blaustein says. It has required "all his diplomacy" to accomplish anything; some of the schools are now won over.

But the Yeshiba Rabbi Itzchok Elchanon. On Henry street, is not one of these. The directors of that school keep to Hebrew and the old ways, and when the students rose up and demanded
classes in English and modern science, and incidentally better clothes (for the Yeshiba Reb Itzchok Elchanan gives its students, most of whom are poor, an allowance for board and
clothes), there was something of a row. It blew over, though, and as this yeshiba is not one of the four which have Joined In the work of formIng an East Side Board of Education to shake
up the Jewish schools a bit. it Is evidently going on In the old style.

HOW THEY STUDY.

When the reporter visited It the other day and was led into one of the classrooms by a dignified person In a skull cap, who may have been the Janitor, but who looked like a dlrector, the room, except for the chairs and tables, might have been some Oriental temple of learning; every student was going it on his own hook, and no sign of a pedagogue. Here was an open Talmud on a high stand, and before it stood a budding rabbi in a wide hat, weaving his body back and forth, his eyes squeezed shut, toning away in Hebrew at the top of his voice. Dotted around the room were other Talmuds and other embryo rabbis, also intoning loudly, and the din was extremely confusing to one not accustomed to that manner of studying.

The dignified person in the skull cap must have been a radical He said he did not blame the boys who "struck." "They wanted better teachers," he said, 'and more of the learning which will 'pay. as you say in this country, and we would give them better teachers, but we have not the money. It is clear that Western notions are making entering wedges in the Jewish schools.
 
Principal Kaplan, of the Talmud Torah (school for the study of the law), at No 227 East Broadway, told the reporter he thought the boys at the Yeshiba Reb Itzchok Klchanon were quite right in being dissatisfied. "They do not wish to be mummies," he said. This Talmud Torah, which has eleven hundred students, and clashes going until 9 o'clock at night. Includes In its course the translation of the Scriptures into English. It also Is foremost In the movement to form an East Side Board of education, and is even talking about having classes for girls.

All these schools (except the private ones) are supported by the congregations of the various synagogues and by contributions. The big yeshiba. in 7th Street, has lately had a gift of $2000 from Jacob Schiff, and it was the gift of $1,000 from Mr. Schiff to the Yeshiba Reb Itzchok Elchaion that set the boys there to thinking that the school ought to be able to give them better teachers and clothes.

REASON FOR THEIR EXISTENCE.

In East 3d street there is a young man named Michaelson, who is head of the Industrial School for Jewish Girls, and whose work is among the poor Jews in that district. Like many of the
young Jews In America, he was educated In the Hebrew schools in Russia. "What Is the reason," the reporter asked Mr. Michaelson. "that  the immigrant Jew, who has the privilege of our schools, yet insists on establishing schools of his own? And what Is the feeling that leads even the poorest, most Ignorant Jew to want his child to know Hebrew and the literature of Israel?"

"With many tho cheders were the only schools they knew in the Old World, in Russia, and so they think they must have them here. Also, It is the religious instinct, and the result of the repression we suffer in Russia. In Russia the Jew is kept within a narrow place, and he turns, naturally, to his synagogue. If I live in Russia, and I am a singer, there are difficulties in the way of my singing In concert, because I am a Jew; yet I must sing, or die. If I am an actor, it Is hard to get a footing on the stage there, because I am a Jew. So with all the other arts, and therefore the emotions and talents of the Jew in Russia find their outlet frequently through religion, the synagogue. That must be one reason why his schools. In Russia and in this country, are of that cast mostly.

"You will find many of the most Ignorant Jews have a kind of love of learning, or a respect for it; they like to have their scraps  of Hebrew, and air them; their accent may be atrocious, But they
are proud of having a little Hebrew And how they turn to the. old Testament! I went into a tenement home of two rooms the other day."Mr. Michaelson went on. "The son was bar mitzrah,  [בר מיצרא?] that Is, having attained to the age of thirteen, he was to be admitted to the fold of Israel; and I went to see him. Well, they are poor people, very, but when I stepped In the room, there sat the father at the table with the Psalms before him, reading aloud from them; moving his head back and forth in time, and Intoning away with the greatest enjoyment When he got through he said, "You must excuse me, but I was feeling good to-day, and I had to read from the Psalms a  little. Now, an Irish laborer, say. if he were 'feeling good,' wouldn't be apt to turn to literature, and literature of that sort, as an outlet for his exuberance."
 
A JOLT FOR CHRISTIANS.
A Settlement worker tells a story of an aged Jewish dealer In old clothes who was walking along Grand street with her, and he was nearly run over by a streetcar. As he stumbled to the sidewalk his lipps moved, and she heard him murmuring. "When I said, my foot slippeth, Thy mercy. O Lord, held me up."
 
It is rather A jolt on the Christians  when the Jewish estimate of the Christian’s  part In the Old Testament Is borne In upon him. "Only the Jew can really possess the Old Testament," an Instructor in one of the cheders said to the reporter. "Other people may read and have faith in it, but it is as when an Englishman studies Italian. He may learn to speak Italian and read
Italian literature, but he never possesses it as the born Italian does."

Mr Michaelson says the great fault of the cheders is the disregard of hygiene in them, or rather Ignorance o f it. "The children are cooped up in the- foul air of rooms without any ventilation, and often, too. when they have been at public school all day. and should be exercising. But one lack in the Russian Jew is his indifference to  the development of the body. I have had a gymnasium put in the rear of the Industrial School for girls. but the girls will be found studying. and sewing when they should be doing athletics. The cheders are sadly behind the times, too, in their pedagogic methods, or lack of them. But for all that one can't help feeling that there is something very wonderful in the spirit that lies under them."

Abraham Cahan, who has written stories of the New York Ghetto, was telling the reporter one day his recollections of the very beginning of his education in Russia. "I remember," he said, "how when I was a little fellow of four my father wrapped me up in a talith, or prayer shawl, and curried me to the cheder in the synagogue I remember I had some honey to eat, which was to symbolize that the study of the torah, or law, was sweet. And as the child studies his alphabet bits of sugar and now and then a coin are dropped down on him from above to reward him. and the little fellow studies away and looks up for his sugar, which he is taught to believe that the angel of the Lord is dropping down, but he is, generally, clever enough to suspect that it is his father who is doing it.

IMPORTANCE OF PRAYER.

"The hours at that cheder in Russia where I learned my Hebrew alphabet, were from 9 until 2 and from 3 until 8, in the summer, and from 3 until 9 in winter. After the alphabet I studied reading In the Hebrew prayerbook. And then the Pentateuch In Hebrew, and I learned to translate the Pentateuch into Yiddish, Just as In some cheders here In America the pupils translate it Into English. Yiddish Is really Geman, the speech Inherited from our forefathers who settled around Frankfort; but as we speak it In Russia It has many Russian words. Just as In America It has many of your words. The Jew Is assimilative; he takes the words he wants from the people around him. The Jewish girls of my time," Mr. Cahan went on, "had little education, but my girl cousin, who was born ten years after me, was sent to the Russian school, though she could not be sent to the cheder. Had she been born ten years before, she wouldn't have been sent to any school, and, hat she might have minded more, she wouldn't have been allowed to wear a hat; she would have had to wear a hideous, queer sort of a fiat bonnet.

"The Important thing— one important thing—in the chedera, then, were the prayers." Mr. Cahan added, "and it is the same to-day.Prayers are an Important part of the orthodox Jew's life. Every orthodox Jew is supposed to say his prayers three times a day. If he Is at home he puts on his prayer shawl and phy'acttrv; [פארשלאפן?]  If. Happens to" be out working he  does without those, .but ho stands up In the corner wherever he Is and prays for ten minutes, In the cheders hours are spent over the long prayers. Nevertheless, the religious Jew Isn't exactly the typical Jew. I do not see, either. Why any one should hold that In Russia his only refuge Is the synagogue. Some of the greatest artists in Russia have been Jews; take Rubin stein. Though they are repressed there, they find avenues in Russia, as elsewhere. The liberal Jew is perhaps more typical than the orthodox Jew, and I think it will not be long before the liberal Jew in America will bring about some
reforms here in our cheders."

A young Jew who is a radical now, but who was educated partly in a rabbinical school, told the reporter how he used to hate the long prayers. "And the boys who go to the cheders now hate them." he added. "And they do not always learn good Hebrew, either. Many of the men who teach, especially in the private cheders, are brokendown fellows who have failed in everything else, and sometimes their Hebrew is no more like pure Hebrew than a darky dialect is like good English."

PATHETIC SACRIFICE.

It is rather pathetic to think of the poor Yiddish parent pinching to save a few cents a week and paying them out to have his child taught bad Hebrew. It Is to be hoped that this Is not often the case, and that most of the teachers do speak good Hebrew. It is curious that in a city where there are so many Jewish schools there should be but one Jewish kindergarten. It is a flourishing kindergarten, though, or gan yeladim. as the Hebrew has It— garden of children. To this gan yeladim. which has Just moved to No. 94 Madison street from East Broadway, about one hundred and thirty children, between the ages of three and six, go dally to learn how to cut out paper kittens In Hebrew, so to speak, and to learn the rudiments of Hebrew orally, and "the Jewish customs appertaining to young children."
 
 The prospectus of this gan yeladim sets forth, in quaint english. how Its object Is to rescue the little children of Israel from "the moral conditions confronting them in New York, where, like tender saplings, they are slowly but surely sundered from the parent tree, our faith, and become strangers to our religion, not even knowing how to pray to the God of Israel In our holy Hebrew tongue, the only heritage presented unto us of all our former splendor—not to speak of Israel's customs, of which many of the Jewish children here have no idea whatsoever. In contrast thereto they have Imitated religious customs from strange sources It makes the heart of the Jew bleed within him." the prospectus adds, "when he considers in what condition he finds his children and feels that they must remain strangers to the religion for which he has fought his entire life- and he asks himself If nothing can be done to make his children loyal to Judaism?"

BABIES LISP HEBREW.

Certainly a strong effort Is being made at this gan yeladim. All the exercises are In Hebrew, and It Is very curious to hear this strange and sonorous speech rolling out from such small lips. When tho reporter visited the gan yeladim the babies were playing a game called haam whayeladlm. or. the mother and the child, one tiny mite with dark curly hair took her stand in front of the class, cast her apron to the ground with gestures of despair and burst forth Into a walling flood of Hebrew She has lost her children, and could not find them; she was a wee Rachel "weeping for her children, and would not be comforted, because they were not." Finally one child appeared, and then another, and there were many rejoicings and explanations. In Hebrew, with many gestures. Then the children complicated matters by losing  their toys, but found them again, and then stood In a row and sang a song In Hebrew, swinging their toys back and forth, till a toy rooster flew out of its basket and hit the teacher in the face, and broke up the game.

Then a small boy recited a poem In Hebrew which Mounded ho Imposing that it was quite a surprise when, the teacher having said "Now you will recite It In English." It proved to be nothing more than an account of how Jack went up the hill for water and fell down and broke his crown.

"It  iss at least a good thing to keep these children from the street, isn't it?" said the superintendent, who stood by. "And it Iss wonderful how rapidly they learn Hebrew, though we do not attempt to teach them how to read. Every day they learn twenty words or so, names of their toys and the things they do."

"But how can you find words ln Hebrew for such trivial things as toys?"

"Oh. that is easy. Hebrew la a living, flexible language. New words are constantly being added to it, and it is not a dead language, as some people seem to think."

Both the teachers in this gan yetadlm are young; Jewesses, one from Russia and the other from Palestine. The children, the wee behatted boys and the darkhalred girls, appear to enJoy the games and the Hebrew immensely, and If only the playrooms were better aired and less smelly, one could not help thinking this gan yeladim a fine thing- for these babies of the Ghetto.

On the big blackboard a number of Hebrew characters were chalked. Interspersed with dots, which, a small Israelite of five years Informed the reporter, were vowel marks. "The Hebrew
hass no vowels." she explained.

"We would like to open many more kindergartens, to keep our children from the streets and to preserve Judaism In their hearts." Said the superintendent. "It iss very hard to see how
our people are drifting away from the fait, neglecting  to observe the Sabbath. It gives the Christians a bad Impression of us when they come among us to see our shops wide open on
our Sabbath. There Iss no reason why we could not live In friendly relations with our Christian neighbors and yet keep our own Sabbath and our customs. But It iss the desire for money."
he added, with a sigh. "And many of our young men. also, are being drawn away from our religion by the study of science. It lss so I suppose, with the people of all religions."

סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
קרעמער
שר עשרים אלפים
תגובות: 28277
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יוני 25, 2006 12:34 pm

תגובהדורך קרעמער » דאנארשטאג יולי 29, 2010 4:11 pm

יישר כח פארשלאפן, דער ארטיקל איז גאר גאר אינפארמאטיוו און העכסט אינטערסאנט.

איז עברית שוין געווען א שפראך אין די תר"ס'ס? וואספארא סארט נעמען האבן זיי געגעבן פאר די שפילצייגן? און וועלכע סארט שפילערייען האבן זיי דארט געשפילט "האם והילדים" וכו' וכו'.

איך האב מורא'דיג הנאה געהאט פון דעם אברהם כהן וואס דערציילט אז אין רוסלאנד פלעגט מען ווארפן מטבעות און צוקערלעך פאר די קליינע קינדערלעך פון העכער די קעפ ביים לערנען, און זיי איינרעדן אז דאס קומט פון די מלאכים... איך האב געהערט אז ביי געוויסע משפחות איז דאך נאך עד היום דער מנהג ביים פירן אין חדר נאכן אפשערן.

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 21751
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

תגובהדורך farshlufen » דאנארשטאג יולי 29, 2010 4:20 pm

אלף בית אין די איסט סייד.
צוגעלייגטע
בית אין די איסט סייד.JPG
סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
בןהרחמן
סעקרעטאר
תגובות: 1491
זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יוני 27, 2006 1:08 am
לאקאציע: אויפן רעקליינער

תגובהדורך בןהרחמן » דאנארשטאג יולי 29, 2010 4:53 pm

קרעמער האט געשריבן:יישר כח פארשלאפן, דער ארטיקל איז גאר גאר אינפארמאטיוו און העכסט אינטערסאנט.

איז עברית שוין געווען א שפראך אין די תר"ס'ס? וואספארא סארט נעמען האבן זיי געגעבן פאר די שפילצייגן? און וועלכע סארט שפילערייען האבן זיי דארט געשפילט "האם והילדים" וכו' וכו'.

איך האב מורא'דיג הנאה געהאט פון דעם אברהם כהן וואס דערציילט אז אין רוסלאנד פלעגט מען ווארפן מטבעות און צוקערלעך פאר די קליינע קינדערלעך פון העכער די קעפ ביים לערנען, און זיי איינרעדן אז דאס קומט פון די מלאכים... איך האב געהערט אז ביי געוויסע משפחות איז דאך נאך עד היום דער מנהג ביים פירן אין חדר נאכן אפשערן.

דער מנהג ביים אפשערן איז דאכט זיך געווען אז מען האט געגאסן האניג פון דערהייך אויף די א"ב און איינגערעדט פארן קינד אז דער מלאך 'הפאמפל' האט דאס געטוהן.

אוועטאר
קרעמער
שר עשרים אלפים
תגובות: 28277
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יוני 25, 2006 12:34 pm

תגובהדורך קרעמער » דאנארשטאג יולי 29, 2010 5:44 pm

בןהרחמן האט געשריבן:
קרעמער האט געשריבן:יישר כח פארשלאפן, דער ארטיקל איז גאר גאר אינפארמאטיוו און העכסט אינטערסאנט.

איז עברית שוין געווען א שפראך אין די תר"ס'ס? וואספארא סארט נעמען האבן זיי געגעבן פאר די שפילצייגן? און וועלכע סארט שפילערייען האבן זיי דארט געשפילט "האם והילדים" וכו' וכו'.

איך האב מורא'דיג הנאה געהאט פון דעם אברהם כהן וואס דערציילט אז אין רוסלאנד פלעגט מען ווארפן מטבעות און צוקערלעך פאר די קליינע קינדערלעך פון העכער די קעפ ביים לערנען, און זיי איינרעדן אז דאס קומט פון די מלאכים... איך האב געהערט אז ביי געוויסע משפחות איז דאך נאך עד היום דער מנהג ביים פירן אין חדר נאכן אפשערן.

דער מנהג ביים אפשערן איז דאכט זיך געווען אז מען האט געגאסן האניג פון דערהייך אויף די א"ב און איינגערעדט פארן קינד אז דער מלאך 'הפאמפל' האט דאס געטוהן.

הפאמפל אדער זיין זיווג הפּאָמפּער...

דער זעלבער פאמפער פלעגט טיילן קוואדערס ווען די צאן איז ארויסגעפאלן.

שטארק זיך
שר ששת אלפים
תגובות: 6170
זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג יולי 28, 2009 8:23 pm
לאקאציע: ביים נעקסטן שטאפל

תגובהדורך שטארק זיך » פרייטאג יולי 30, 2010 12:29 am

שכוח מורינו פארשלאפן פאר דעם ארטיקל,

---------
דאס ווארפן די צוקערלאך האט מיר אויך געכאפט, נאר אויפ'ן נעגאטיוון אופן, אין א געוויסן זין שפילט מען זיך מיט די אמונה פון קינד, איר ווייסט, עס זענען פאראן אזעלעכע וואס רעדן איין די קינדער אז ווען מען זאגט א ליגן צעוואקסט זיך דער נאניע... דער קינד ווערט עלטער איין טאג און כאפט זיך אז מען האט זיך געשפילט מיט זיין תמימות, קען עס האבן אן אומגעוואונטשענע השפעה אויף זיין טראסט.

איך זאג נישט קיין מיינונג, איך ברענג נאר ארויס מיין הרגש.
What's your MO? mine is
8373
-the KOLBE index
Know - Go - Show - GROW

אוועטאר
קרעמער
שר עשרים אלפים
תגובות: 28277
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יוני 25, 2006 12:34 pm

תגובהדורך קרעמער » פרייטאג יולי 30, 2010 5:46 am

שטארק זיך האט געשריבן:שכוח מורינו פארשלאפן פאר דעם ארטיקל,

---------
דאס ווארפן די צוקערלאך האט מיר אויך געכאפט, נאר אויפ'ן נעגאטיוון אופן, אין א געוויסן זין שפילט מען זיך מיט די אמונה פון קינד, איר ווייסט, עס זענען פאראן אזעלעכע וואס רעדן איין די קינדער אז ווען מען זאגט א ליגן צעוואקסט זיך דער נאניע... דער קינד ווערט עלטער איין טאג און כאפט זיך אז מען האט זיך געשפילט מיט זיין תמימות, קען עס האבן אן אומגעוואונטשענע השפעה אויף זיין טראסט.

איך זאג נישט קיין מיינונג, איך ברענג נאר ארויס מיין הרגש.

עס איז למעשה א פריערדיגער פירונג, און מען דארף דאס פרובירן צו פארשטיין, נישט אפפרעגן.

איך האב געהערט פון א גוטן איד אז דאס איז טאקע די סיבה פארוואס מען האט איינגערעדט די קינדער אז דער מלאך פארמאגט גאר דעם נאמען "פאמפער" וכדומה, אז ווען ער וועט עלטער ווערן זאל ער כאפן אז עס איז בלויז געווען א גוטער מיטל אים צו מאכן לערנען, ווייל אזא מלאך עקזיסטירט נישט. דאכט זיך אז קיינער געט נישט אויף דאס פרומקייט צוליב דעם וואס די ציקערל איז פאקטיש געקומען פונעם פאטער.

אוועטאר
געלעגער
שר עשרת אלפים
תגובות: 11878
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג מאי 17, 2009 5:52 pm

תגובהדורך געלעגער » פרייטאג יולי 30, 2010 7:59 am

מיר האט געכאפט די ווערטער: עלטערן האבן באצאלט פון "אפאר צענט צו א דאלער" שכ"ל פאר א וואך.
געווען אמאל צייטן.

אוועטאר
ווינקל
שר שבעת אלפים
תגובות: 7777
זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מאי 21, 2009 12:10 am
לאקאציע: vinkel.ivelt ביי גימעיל

תגובהדורך ווינקל » פרייטאג יולי 30, 2010 12:09 pm

היות מיין טשעק ענדזשין לייט איז אנגעצינדן און כדארף שוין האבן א נייע סטיקער... האביך דורכגעלעזן דעם לאאאאנגן ענגלישן ארטיקל. כווייס ניש וואו אנצוהייבן קאמענטירן...

--סאיז פלאי פלאים אין וואסערע אומשטענדן די ערליכע אידן האבן דא געוואוינט, די מסנ"פ האלטן די קינדער נאכן גיין אגאנצן טאג אין די פאבליק שולעס ביז ניינע ביינאכט...
-- אן ערך פון דריי פיר הונדער "שולעס" טייל טאקע גאנץ פיצל אבער פיל גרויסע.
--צווישן די שורות זעט מען די מעכטיג ארגאנאזירטע מערכה צו ריפארמירן אלע מלמדים אריינצומעטשן אין די טרייפענע אמעריקאנע פעדאגאגיע און די געלט וואס האט זיך געגאסן פאר ווער סאיז מיטגעשטאנען און די ארעמקייט וואס האט געהערשט ביי די וואס האבן זיך פארעקשנט מיט אלטמאדישע סיסטעמען...
וואס דאס האט לכאורה א גרויסער טייל אין די ירידת הדורות דאהי.


כהאב שויניש געדולד צו טייפן, סארי.

אוועטאר
מיללער
שר עשרים אלפים
תגובות: 25665
זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יוני 14, 2007 9:48 am

תגובהדורך מיללער » מאנטאג אוגוסט 02, 2010 7:49 am

העכסט אינטערעסאנט און באלערנד, א דאנק אייך פארשלאפן

אוועטאר
זאמלער
שר חמישים ומאתים
תגובות: 459
זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך מאי 12, 2010 4:26 pm

תגובהדורך זאמלער » מאנטאג אוגוסט 30, 2010 12:11 pm

די וואס האלטן מיט ר' יונה לאנדא'ס פארזעצונגען אין "דער איד", די ארטיקל "ארכיווען פון אמאליגן אידישען לעבן אין אמעריקע", ווייסן אז לעצטנס ציטירט ער פון א אלטע אויסגאבע מיטן נאמען "הצופה"
די וואך האט ער אראפגעברענגט א אנאנאס פון תרל"ג אז עס עפנט זיך אין ניו יארק א תלמוד תורה
און ר' יונה נעמט ארויס פון דעם, אז לכאורה איז דאס געווען דער ערשטער אשכנזישע היימישע תלמוד תורה אין ניו יארק.

למעשה איז שוין אבער געווען פריער א תלמוד תורה, אין יאר 1857 האט א געוויסער רב, אימיגראנט פון פוילען, מיטן נאמען ר' פסח ראזענטאל, געעפנט א תלמוד תורה אין ניו יארק. דער ר' פסח איז קודם געווען א שטיק צייט רב אין יוטיקא, ער האט זיך שפעטער אריבער געקליבען קיין ניו יארק, און איז געווען שטארק טעטיק לטובת הכלל. זעענדיג דעם נידריגן מצב אין ניו יארק, האט ער איינער אליין אנגעקליבן געלט צו דינגען א מלמד און א דירה, און האט, ווי געזאגט פריער, אין 1857 אנגעהויבן דער תלמוד תורה, ווי דרייסיג אינגלעך האבן געלערנט, און מען האט זיי באזארגט מיט מלבושים.
אין 1876, שוין נאך זיין פטירה, האט זיך די תלמוד תורה געפונען אויף איסט בראדוויי נומ' 27, און געווען אנגעפירט דורך זיין זון איזידאר. דריי מלמדים האבן דארט געלערנט מיט 60 תלמידים. די יינגערע פון 9 צופרי ביז 3 נאכמיטאג, די עלטערע קינדער וואס זענען שוין געגאנגען אין עפנטלעכע שולע, האבן געלערנט פון 4 נאכמיטאג ביז 8 אווענט.
שכר לימוד איז געווען 1 דאלאר א חודש.

עס שטעלט זיך אלזא ארויס, אז עס איז שוין געווען א תלמוד תורה אין ניו יארק אין שנת תרי"ז


עס וואלט אפשר געווען אינטערסאנט פאר די אשכול "שם הגדולים לגדולי ישראל באמעריקא מלפני מלחמה"ע השני'" זיך צו אינטערסירען אויף דעם אויבנדערמאנטן ר' פסח ראזענטאל, וואס לויט ווי עס קוקט אויס, איז ער געווען א ערנסט אקטיווער עסקן לטובת היהדות באמריקא בימים ההם

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 21751
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

תגובהדורך farshlufen » מאנטאג אוגוסט 30, 2010 5:02 pm

מיר האלטן נישט מיט ר' יונה'ס ארטיקלען, אבער מיר גלויבן אז עס פארמאגט חידושים.

די אלע תלמיד תורה'ס זענען געווען פארשטייט זיך עפטערסקולס וואו מען האט געלערנט ביז אויפדערנאכט.

זאמלער, איני יודע אודות רבי פסח הנ"ל אבער דער איזידאר האט שוין דאכציך געלוינט שטארק לינקס.
סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 21751
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

תגובהדורך farshlufen » דינסטאג נובעמבער 02, 2010 5:32 pm

א נייעס באריכט אין טיימס איבער די חנוכת הבית פון "ישיבת רבי יעקב יוסף", צווישן די רעדנער ווערט דערמאנט דער מייסד ר' שמואל יצחק אנדראן ז"ל, דער ר' שמואל יצחק האט לבסוף ימיו עולה געווען קיין אר"י און דארט נפ' געווארן כ"ח שבט תר"צ.
צוגעלייגטע
ישיבת רבי יעקב יוסף.JPG
סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
בן בוזי
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4718
זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אוגוסט 19, 2008 12:03 pm

תגובהדורך בן בוזי » זונטאג פאברואר 27, 2011 3:53 pm

רבי שמואל יצחק אנדראן ע"ה דער מייסד פון ישיבת רבינו יעקב יוסף.

ר' שמואל יצחק איז געבוירן אין דווינסק, און געווען גאר שטארק בארימט אלס גרויסער מתמיד, שוין ביי די צוואנציג האט ער באקומען סמיכה פונעם גרויסער גאון ר' מאיר שמחה הכהן דער אור שמח וועלכע האט דאן געדינט אלס ארטיגער רב.

אין אמת'ן האט ער געלעבט היבש רוהיג אבער ווען די קינדער זענען אונטער געוואקסן האט ער זיך אנגעהויבן פארכטן וועגן איינריקן אין מיליטער, וועלכע וועט שטארק שאטן פאר זייער ערליכקייט, דעריבער האט ער אימיגרירט אהער קיין אמעריקא אום תרנ"ב, צוזאמען מיט זיינע קינדער יעקב לייב, ישראל איסר, פייטל, פייוויש און איידל וועלכע איז געקומען א יאהר דערויף.

קומענדיג קיין אמעריקא האט ער גלייך איינגעזעהן ווי שטארק ער האט געגרייזט, זעהענדיג ווי ס'זענען נישט פארהאנען קיינע תלמודי תורה'ס און ישיבות ווי צו לערנען, דעריבער האט ער אליינס זיך אפגעגעבן מיט זיינע קינדער און מיט זיי געלערנט תורה.

כדי צו קענען ערנערן זיך מיט די קינדער האט ער זיך פארדינגען אלס מלמד, אבער נאך א שטיק צייט האט ער דאס אויף געגעבן, אבער ער האט זיך נישט געוואלט אנגעבן ביי אנדערע צו ארבעטן מורא האבנ'דיג פון דארפן מחלל שבת זיין, דעריבער איז ער אריין אין די אינשורענס ביזנעס ווי ער איז געווארן אן אגענט, אזוי ארום האט ער נישט געדארפט נאכקומען בעלי בתישע פארלאנגען.

איין נאכט אין דער צייט וואס עס איז אהער קיין אמעריקא דער גרויסער גאון דער רידב"ז פון סלוצק, האט ער אפגעהאלטן א גרויסער רעדע אין דער פייק סטריט שוהל אויף די איסט סייד, גאר א גרויסער עולם איז זיך צוזאמען געקומען אויסצוהערן דעם גרויסער גאון'ס רעדע, און צווישן זיי איז געווען ר' שמואל יצחק.

דער גרויסער גאון האט ציטירט פון פסוקים אז דער תורה הקדושה איז געגליכן צו א פאקל וואס ווי מער מ'בלאזט עס אלס מער פארגרעסערט זיך עס, און דעריבער ווי שטערקער עס בוזשעווען די אמעריקאנער ווינטן אלס שטערקער דארף ווערן דאס תורה לערנען, און מ'דארף אויף שטעלן ישיבות אא"וו.

דאס האט אויף געשטורעמט ר' שמואל יצחק'ס אזוי אויך פארשטורעמטע הארץ און אהיים קומענדיג האט ער גערעדט צו זיין פרוי אז מ'דארף נעמען שריט דערצו. עס האט טאקע נישט לאנג גענומען און נאך בלויז אפאר טעג איז זיין קליינער פייוול אהיים געקומען פון פאבליק שולע, מיט א פארלאנג אז דער טאטע זאל איהם געבן געלט וואס ער דארף האבן פאר א קראצמעך פארטי צו וואס ער איז געווען געלאדנט.

ר' שמואל יצחק האט איהם תיכף ארויס געשריבן פון פאבליק שולע און איבער גערעדט נאך עטליכע פון זיינע קליענטן צו טוהן דאס זעלבע. און מיט 10 קינדער צו גיין צום טיש האט ער געדינגען א אידישער מלמד וועלכע זאל לערנען מיט די קינדער פון 9 אזייגער צופרי ביז 2 נאכמיטאג, און דערנאך האט ער געדינגען א פאבליק שולע לערער וועלכע זאל לערנען מיט די קינדער פון 4 ביז 6 אזייגער פרייע שטודיעס, און באצאלט האט ער זיי פון זיין אייגן געלט.

ער האט דערפאר אפגעדינגען אן ארט אין אן ארטאדאקסישער שוהל אויף העסטער סטריט, און עס א נאמען געגעבן נאך זיין באליבטער פריינט דער גרויסער גדול רבינו יעקב יוסף, דער רב הכולל זצ"ל.

ר' שמואל יצחק איז געשטאנען איבער די ישיבה, יעדן שבת זענען די תלמידים אריבער געקומען צו ר' שמואל יצחק'ן אין שטוב ווי ער האט זיי פארהערט און זיכער געמאכט אז זיי שטייגן אין לערנען. אזוי אויך האט ער דורך געפירט פארהערן אויף יעדען מלמד און לערער וועמען ער האט אויף גענומען כדי זיכער צו מאכן אז זיי זענען פאסיג צו לערנען מיט די קינדער תורה ויראת שמים.

דאס אלעס האט פארשטייט זיך געמיינט אז ר' שמואל יצחק האט זיך גאר ווינציג געקענט קאנצעטרירן אין זיין ביזנעס, און אנשטאט זוכן קליענטן איז ער מיט זיין חשובע פרוי געווען פארנומען זיך אפ צו געבן מיטן שאפן געלט, און תלמידים, עס האט טאקע געהאט א שטארקער אפעקט און ר' שמואל יצחק'ס ביזנעס איז געווארן שוואכער און שוואכער.

אום תרפ"ב איז ר' שמואל יצחק מיט זיין פרוי ארויף געפארן קיין ארץ ישראל ווי זיי האבן זיך באזעצט אין דער גבעת שאול געגענט, אויך דארט האט ר' שמואל יצחק נישט איינגערוהט נאר אויך אויף געשטעלט א ישיבה מיט א שוהל.

ר' שמואל יצחק האט געלעבט אין ארץ ישראל אכט יאהר און איז נסתלק געווארן כ"ח שבט תר"ץ, און איז באגראבן געווארן אויפן הר הזיתים.

פון זיינע קינדער איז דאס מערסטע באקאנט דער גרויסער צדיק ר' יעקב יוסף הערמאן וועלכע האט חתונה געהאט מיט ר' שמואל יצחק'ס טאכטער איידל. ר' יעקב יוסף'ס געשיכטע איז געדרוקט אין דעם פאפולערע בוך "אלל פאר די באסס". (ר' יעקב יוסף הערמאן האט געהאט א זוהן ר' נחום דוד וועלכע איז געווען דער רב פון דער אנשי בריסק שוהל באקאנט אלס דער קליימער סטריט שוהל, אין וויליאמסבורג).

דערנאך האט ער געהאט א חשובער זוהן ר' יעקב לייב אנדראן וועלכע האט אנגעפירט מיט א גרויסער כשר'ע האטעל און רעזארט אין די קעטסקילס.


[א דאנק פאר ידידי הדגול המסתתר תחת השם "זאמלער" וכשמו כן הוא, מאסף הוא לכל המחנות, ומזכה את הרבים וועלכע האט מיר אויף מערקזאם געמאכט איבער דעם פערזענליכקייט] [ואל תמנע טוב מבעליו: די אינפארמאציע איז א פרייע און קורצע איבערזעצונג ארויס גענומען פון דער בארימטער בוך "אלל פאר די באס"] תשואת חן להם
צוגעלייגטע
andron.jpg
ר' שמואל יצחק
andron.jpg (12.52 KiB) געזעהן 4314 מאל
andron 2.jpg
ר' שמואל יצחק אינאיינעם מיט זיין ב"ב (אפ געשניטן יענס חלק משום כבוד המקום) אויף שטייגנדיג אויפן שיף קיין ארה"ק [דאס בילד האט פיגורירט אין די צייטונגען]
andron 2.jpg (12.58 KiB) געזעהן 4314 מאל
רעוו. אהרן הירשקאוויטץ, מסדר קידושין דעיר סיראקיוז והגלילית: benbeezee@gmail.com

אוועטאר
מיללער
שר עשרים אלפים
תגובות: 25665
זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יוני 14, 2007 9:48 am

תגובהדורך מיללער » דאנארשטאג מארטש 10, 2011 12:51 pm

'תורה ודעת' מעלדט איבער דעם אפקויף פונעם שטח אויף ווילסאן סט. פאר די ישיבה (קרעדיט; אן די מעין ליין בלאג)
צוגעלייגטע
mtv.JPG

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 21751
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

תגובהדורך farshlufen » דינסטאג ינואר 10, 2012 2:49 pm

פון "דער פאלקספריינד" פיטסבורג תר"נ:
צוגעלייגטע
חדר פיטסבורג.JPG
חדר פיטסבורג.JPG (40.82 KiB) געזעהן 4174 מאל
סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
leiby
שר שלשת אלפים
תגובות: 3905
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 16, 2008 11:08 pm
לאקאציע: צווישן אידן

תגובהדורך leiby » דינסטאג ינואר 10, 2012 10:05 pm

מ'רעדט פון פאבליק סקול?
שש מצות תמידיות: אהבת ה',יראת ה', יחוד ה', אמונה בה', שלילת ע"ז, ולא תתורו.

אוועטאר
פליגל
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4349
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג סעפטעמבער 04, 2009 1:27 pm
לאקאציע: ביים פענסטער

תגובהדורך פליגל » דינסטאג ינואר 10, 2012 10:27 pm

יא,
נאט אייך א גרינע...


והוא פלאי
שר האלפיים
תגובות: 2749
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג אוגוסט 23, 2009 3:18 pm

תגובהדורך והוא פלאי » מיטוואך ינואר 11, 2012 1:05 am

שטארק זיך האט געשריבן:שכוח מורינו פארשלאפן פאר דעם ארטיקל,

---------
דאס ווארפן די צוקערלאך האט מיר אויך געכאפט, נאר אויפ'ן נעגאטיוון אופן, אין א געוויסן זין שפילט מען זיך מיט די אמונה פון קינד, איר ווייסט, עס זענען פאראן אזעלעכע וואס רעדן איין די קינדער אז ווען מען זאגט א ליגן צעוואקסט זיך דער נאניע... דער קינד ווערט עלטער איין טאג און כאפט זיך אז מען האט זיך געשפילט מיט זיין תמימות, קען עס האבן אן אומגעוואונטשענע השפעה אויף זיין טראסט.

איך זאג נישט קיין מיינונג, איך ברענג נאר ארויס מיין הרגש.

שמעתי פעם מר' יעקב יוסף הלברשטאם, כמדומה שכבר נדפס, שכשנעשה בן ג' והי' בגולת סיביר,האט זיין מיט מסירת נפש געשאפן ציקערליך, און ווען מען האט געלערנט מיט אים אלף בית, זרק ואמר שזרקו המלאך פאמפא,
וכפי הנראה הי' זה מנהג ישן, ואף בבית צדיקים
למה זה תשאל לשמי...

אוועטאר
msp
שר עשרת אלפים
תגובות: 18004
זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג מארטש 10, 2011 10:03 am
לאקאציע: בין גברא לגברא

תגובהדורך msp » מיטוואך ינואר 11, 2012 7:36 am

farshlufen האט געשריבן:פון "דער פאלקספריינד" פיטסבורג תר"נ:

אבער משניות גמרא ווערט נישט דערמאנט....
חכלילי עינים מיין ולבן שנים מחלב

אוועטאר
יוראפ
שר עשרת אלפים
תגובות: 17338
זיך איינגעשריבען אום: דינסטאג אוקטובער 18, 2011 12:16 pm
לאקאציע: על אדמת נכר

תגובהדורך יוראפ » מאנטאג מארטש 19, 2012 2:07 pm

א אינטערסאנטע מאמר ווי א רב קלאגט אין די יעניגע צייטן וויזאוי א סדר קוקט אויס
נאכדעם וואס מען האט זיך שוין חדשים געגרייט צום גרויסן יו"ט פסח און דער טאטע פירט שוין ענדליך א הערליכע סדר, און דער טאטע מיינט אז ער איז שוין אויפגעראכטן געווארן, און ווען עס קומט צו שפוך חמתך צו עפענען די טיר פאר אליהו הנביא אלע קינדער שפרינגען אויף מיט איין שמחה, דער טאטע מיינט אז עס איז שוין ענדליך אריינגעקומען צו די קינדער א ווארעמקייט צו אידישקייט, אבער ווי וואס ווען זיי לויפן צום טיר ווייל דער קאר וואר שוין אינדרויסן צו גיין פארברענגען ....

אוועטאר
סביב העולם
שר שלשת אלפים
תגובות: 3787
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג נובעמבער 27, 2011 1:05 pm

תגובהדורך סביב העולם » מאנטאג מארטש 19, 2012 2:25 pm

ס'איז גאר אן אינטערסאנטע ספר מיט נאך אנדערע ארטיקלעך עיין שם ותמצא נחת
AROUND THE WORLD AROUND THE CLOCK
ארום די (איי) וועלט - רונדע דעם זייגער

אוועטאר
farshlufen
שר עשרים אלפים
תגובות: 21751
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג נובעמבער 16, 2007 8:26 am
לאקאציע: אויף די פאליצעס אין ספרים שאנק

תגובהדורך farshlufen » מאנטאג יוני 03, 2013 5:00 pm

א טאוועל.

חדר
היער ווערט
אויף גענומען קינדער
צו לערנען און שרייבן
יעדן טאג פון 2 ביז 6
און אויך
ספיעטשעס צו בר מצוה.
צוגעלייגטע
חדר בר מצוה ספיעטשעס.JPG
סימן דלא ידע כלום, שבוחי.

אוועטאר
מיללער
שר עשרים אלפים
תגובות: 25665
זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יוני 14, 2007 9:48 am

תגובהדורך מיללער » מאנטאג פאברואר 17, 2014 12:49 pm

אן הגדש"פ וואס די תלמוד תורה "ישיבת ר' ישראל סאלאנטער" פון די בראנקס האט געדרוקט אין די בראשית יארן
http://www.hebrewbooks.org/pdfpager.asp ... 24&pgnum=1

עס איז דא דארט א קורצע באשרייבונג איבער די מוסד, און ביים סוף איז אויך דא צוויי בילדער, זעהר אינטערעסאנט.

אוועטאר
מאנ-יימער
שר עשרת אלפים
תגובות: 10552
זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך דעצמבער 14, 2011 10:36 am
לאקאציע: אויפן וועג ארויף

תגובהדורך מאנ-יימער » מאנטאג פאברואר 17, 2014 4:56 pm

שטייט דארט אז די תלמוד תורה האט באזארגט די קינדער מיט קליידונג, וואס איז פשט? א שטייגער ווי אין די פריע יארן אין מחנה רב טוב?
ווער זאגט?... ער האט געזאגט איז וואס?... נו! האט ער געזאגט, ווער איז ער צו זאגן?


צוריק צו “זכור ימות עולם”

ווער איז אונליין

באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 6 געסט