קאמענטארן און הערות אויף 'מסכת קרעטשמע'

[קרעטשמער]

אזויווי דער חשובער ר' זארעכ האט געעפנט א מסכת קרעטשמע עפענען מיר אן אשכול פאר קאמענטארן דערויף, בכדי אז דו מסכת פאר זיך זאל בלייבן גאנץ בלויז מסכת אנע זייטיגע הערות.

לעצט פאראכטן דורך קרעטשמער אום דאנערשטאג אוגוסט 31, 2006 5:59 pm, פאראכטן געווארן 2 מאל בסך הכל.

[קרעטשמער]

איך_הער

איך האב זייער ליב די איידיע דערפון, אבער איך געדענק, איין פורים ווען שלמה יעקב געלבמאן, האט געמאכט אזא פורים גמרא, איז דער בעל ברך משה זי"ע, געווען זייער אנגעצויגן נישט ארויס ווייזנדיג זיין שמייכל די גאנצע צייט, מ'האט געקענט באמערקן אויף אים אז ס'באדערט אים אז מ'מאכט אזוי ווי חוזק פון די גמרא, איך טראכט אז פאר מ'גייט ווייטער זאל מען מאכן א סקר, וואס דער עולם האלט לגבי דעם.

[מעסטערמיינד]

כ'הער
אז דו ווייסט פונקטליך פארוואס ער האט נישט געשמייכעלט,
עניוועיס ס'איז געווען א שיינע פאר תלמידי חכמים פאר אים וואס האבען געמאכט פארשידענע גמרות א שטייגער ווי מסכת פורים, מסכת אמעריקע, וכדומה,
כ'האלט גראדע אז עס איז זייער א גוטע איידיע, און אי"ה ביום מהימים אוסף נופח משלי..

[זארעכפעפער]

עס איז באמת נאך דא א שטיקל פראבלעם צו ממשיך זיין ווייטער, באשר עס איז נישט פארהאן א מעגליכקייט צו קענען מסדר זיין אזא פירש"י ותוספ' אין די זייטן, צוליב'ן צורת הדף. און פארשטייט זיך אז סתם אריינהאקן אינדערמיט, אדער למשל מפסיק בין תגובה לתגובה מיט די פירושים, האט נישט קיין פשט, ווייל עס וועט נאר אוועקנעמען דעם המשך פונעם פנים. אולי וועט זיך טרעפן איינער דא מיט עפעס א גוטע הצעה, וויאזוי מען קען מאכן אז ס'זאל האבן רש"י ותוספ'.

דער עולם וואס איז רגיל בלישנא דחז"ל ווערט געבעטן צו ציען דעם שטריק פאראויס...

---
בנוגע דעם עצם געדאנק.
לייען דא אביסל, איבער די אידישע היסטאריע, פון אזעלכע ווערק און אויסגאבן.

[שוועמל]

אינטערעסאנט אז די גמרא ווייטער האט צוגעטראפן תוספות'עס תירוץ פון ביין ביין...

[3x0]

ווען גייט ארטסקראל ארויסגעבן די מסכת? איך קען נאר לערנען אין א ארטסקראל גמרא.

[איך_הער]

מ'האלט עס הערשט יעצט אין מיטן צוגרייטן, געב עס אביסל צייט.

[יאנאש]

ווער ווייסט וואס 'וויין' ביי רש"י מיינט?

[קרעמער]

עס איז דא ברטנורא וויין, און רש"י וויין.

[זארעכפעפער]

אביסל גירסא דינקותא...
פאר ווער ס'געדענקט, אין די אינגע יארן, אין די אמאליגע צייטן, בשעת מיר זענען געזעצן אויף דער גלאטער ישיבה באנק און געהארעוועט אין תעהרע, איז אונז דאן אויסגעקומען צו ריידן איבער די סוגיא פון חבויים. מיר האבן דאן איינמאל אינמיטן א שווער שטיקל סיעור, פונעם רעהס יעסיבווע, זיך פארטאהן עטוואס אין דער סוגיא פון די חבויים, אבער צוליב איר שווערעקייט זיינען מיר געבליבן שטעקן אינדערמיט.

געווען איז דאס מיט יארן, יארן, אויף צוריק, בעת דער גרויסער ראסעסיווע האט געהאלטן אינמיטן זיין טעגליכן סיעור איבער דער סוגיא פון עוברין ויושבין, דער גאנצער יעסיווע זאל איז דאן געווען איינגעטון אין איין שטיק קאך, די באכרים זענען געשטאנען מיט די האנט אויפן שטערן און זיך מתעמק געווען אינעם חידוס פונעם גרויסן רעסיעסיווע, און פלוצים האט זיך מיינ'ס א חברותא, אברם יענקל פון גרודנא, אנגערופן צום רעסיעסיווע עפעס א קליינטשיקער הערה'לע איבער זיין חידוס, ווי צו זאגן אז דער גאנצער חידוס איז ניט עפעס אזעה איי איי איי... א שטילקייט האט פארנומען דעם זאל בשעת דער ר"י, ערעב מיישה, איז געווארן פארטראכט פאר א וויילע. די באחרים זיינען געזיצן מיט א באזארגטע שטילקייט ווארטנדיג צו זעהן ווי אזעה דער ר"י וועט פארענטפערן די סיילע.

קנאק... דער ראש ישיבה גיט א קנאק אויפן טיש, און זאגט: אברם יענקל, דיין קאסע איז ניט אזעה פשוט, ס'איז א לוימדישע קשיא, און מ'וועט דאס מוזן לאזן צום צווייטן פרק, ווען מיר וועלן האלטן אין פרק החבויים...

היינט צו טאג, אריינקומענדיג אין שול, האב איך אזוי אריינגעבליקט אין די קרעטשמע גמרות, און איך האב אינאכט גענומען אז אצינד, דעם זמן, לערנען מיר טאקע אטא דעם 'פרק החבויים'. די יונגעלייט פון דער קרעטשמע האבן זיך אין די לעצטערע תקופה אריינגעלאזט אין דער שווערע סוגיא פון פרק החבויים, און נישט נאר די פשוטע יונגעלייט נאר אפי' די מניילים האבן אעהך אנגענומען דעם שי' החבויים...

וואס פשט? קענט איר אונז געבן א שיעור אין דערין?...

[3x0]

איך בין שוין פארטיפט אין די סוגיא פאר די לענגסטע צייט (די לאנגעסט טיים). קרעמער, איז אפילו נאך יעצט נישט עוסק דערין. יאנאש אין סאכדעס, ווייס איך שוין נישט, זאלן זיין אליינס ענטפערן דערויף.

[יאנאש]

די סיבה פארוואס איך האב מיך באהאלטן, איז באהאלטן.