אידישע וועלט פארומס

וואס איז די הכרח פון די גמרא אז די כפורת האט געהאט א שיעור?
אפשר איז עס געווען א משהו דיק?

איבער די לימוד וואס די גמרא איז מאריך בענין הפסול של למטה מעשרה טפחים און דער מקור דערצו, איז דא שטארקע קשיא וואס דער פני יהושע און אזוי אויך דער שפת אמת פרעגן, אז לכאורה האבן מיר געהאט אויבן א סברא פון "דירה סרוחה" ווען הוצין קומען אראפ אונטער י' טפחים און דער סוכה איז פסול, איז אויב אזוי פארוואס איז דאס זעלבסט נישט די טעם און סיבה צו פסל'ן א סוכה שאינו גבוהה עשרה טפחים?
און דער אמת איז אז דער ברטנורא אויפן פלאץ זאגט טאקע דעם טעם, און אלע ווינדערן זיך דערויף ווייל אין די גמרא איז דא א מחלקות אדער איז דער לימוד פון די ארון וכפורת וכרובים אדער הלכה למשה מסיני לויט ר' יהודה, אבער קיין דירה סרוחה ווערט נישט דערמאנט, די שאלה איז נאר פארוואס טאקע נישט.

עס איז דא עטלכיע תירוצים אויף די קשיא, ובאתי רק לעורר

יאנקעלע קליגער האט געשריבן:וואס איז די הכרח פון די גמרא אז די כפורת האט געהאט א שיעור?
אפשר איז עס געווען א משהו דיק?

דאס איז דאך די גמרא'ס קשיא ונילף מזר, און די גמרא האט דערויף דריי תירוצים; 1. דנין כלי מכלי ואין דנין כלי מהכשר כלי 2. דנין דבר שניתנה בו תרה מדה וכו' 3. פני פני גמר בגזירה שוה

מיין קשיא איז ווער זאגט בכלל אז די דארפסט עס פון ערגעץ ארויסלערנען?
זר לערנט מען דען פון ערגעץ ארויס?

יאנקעלע קליגער האט געשריבן:מיין קשיא איז ווער זאגט בכלל אז די דארפסט עס פון ערגעץ ארויסלערנען?
זר לערנט מען דען פון ערגעץ ארויס?

עס איז דא א מימרא "ארון תשעה וכפורת טפח" פרעגט די גמרא פון וואנעט איך ווייס דעם שיעור פון די כפורת, היצטערט וואס פרעגסטו? צו די כפורת איז טאקע געווען א טפח?

מיללער האט געשריבן:איבער די לימוד וואס די גמרא איז מאריך בענין הפסול של למטה מעשרה טפחים און דער מקור דערצו, איז דא שטארקע קשיא וואס דער פני יהושע און אזוי אויך דער שפת אמת פרעגן, אז לכאורה האבן מיר געהאט אויבן א סברא פון "דירה סרוחה" ווען הוצין קומען אראפ אונטער י' טפחים און דער סוכה איז פסול, איז אויב אזוי פארוואס איז דאס זעלבסט נישט די טעם און סיבה צו פסל'ן א סוכה שאינו גבוהה עשרה טפחים?
און דער אמת איז אז דער ברטנורא אויפן פלאץ זאגט טאקע דעם טעם, און אלע ווינדערן זיך דערויף ווייל אין די גמרא איז דא א מחלקות אדער איז דער לימוד פון די ארון וכפורת וכרובים אדער הלכה למשה מסיני לויט ר' יהודה, אבער קיין דירה סרוחה ווערט נישט דערמאנט, די שאלה איז נאר פארוואס טאקע נישט.

עס איז דא עטלכיע תירוצים אויף די קשיא, ובאתי רק לעורר

למשל אז ער בויט א סוכה העכער א גרוב מיט די ווענט אוועקגערוקט פונעם שפת הבור באופן וואס מען קען נישט זאגן לבוד, וואס מטעם דירה סרוחה איז נישט קיין פראבלעם, אבער מטעם השיעור יא.

מיללער האט געשריבן:

יאנקעלע קליגער האט געשריבן:מיין קשיא איז ווער זאגט בכלל אז די דארפסט עס פון ערגעץ ארויסלערנען?
זר לערנט מען דען פון ערגעץ ארויס?

עס איז דא א מימרא "ארון תשעה וכפורת טפח" פרעגט די גמרא פון וואנעט איך ווייס דעם שיעור פון די כפורת, היצטערט וואס פרעגסטו? צו די כפורת איז טאקע געווען א טפח?

גערעכט,
נישט געכאפט אז די גמרא גייט ארויף אויף די מימרא,
איך האב פארשטאנען אז די גמרא זוכט צו מאכען די כפורת פאר א טפח צו קענען ברענגען א ראיה אהער צו סוכה,
ייש"כ פארן קלאר מאכן.

הבוחר בטוב האט געשריבן:

מיללער האט געשריבן:איבער די לימוד וואס די גמרא איז מאריך בענין הפסול של למטה מעשרה טפחים און דער מקור דערצו, איז דא שטארקע קשיא וואס דער פני יהושע און אזוי אויך דער שפת אמת פרעגן, אז לכאורה האבן מיר געהאט אויבן א סברא פון "דירה סרוחה" ווען הוצין קומען אראפ אונטער י' טפחים און דער סוכה איז פסול, איז אויב אזוי פארוואס איז דאס זעלבסט נישט די טעם און סיבה צו פסל'ן א סוכה שאינו גבוהה עשרה טפחים?
און דער אמת איז אז דער ברטנורא אויפן פלאץ זאגט טאקע דעם טעם, און אלע ווינדערן זיך דערויף ווייל אין די גמרא איז דא א מחלקות אדער איז דער לימוד פון די ארון וכפורת וכרובים אדער הלכה למשה מסיני לויט ר' יהודה, אבער קיין דירה סרוחה ווערט נישט דערמאנט, די שאלה איז נאר פארוואס טאקע נישט.

עס איז דא עטלכיע תירוצים אויף די קשיא, ובאתי רק לעורר

למשל אז ער בויט א סוכה העכער א גרוב מיט די ווענט אוועקגערוקט פונעם שפת הבור באופן וואס מען קען נישט זאגן לבוד, וואס מטעם דירה סרוחה איז נישט קיין פראבלעם, אבער מטעם השיעור יא.

אין הכי נמי, דאס איז איין משל, ד.ה. אז עס איז באמת פארהאן צוויי באזונדערע דינים פון י' טפחים, סיי אז די סכך דארף זיין למעלה מעשרה טפחים און סיי אז די מחיצות דארפן זיין י' פחים הויעך. און פארדעם ביי חקק להשלים עד עשרה איז עס נאר כשר ווען עס איז נאנט צו די דפנות און מ'קען זאגן לבוד. (ועי' בתוס' לעיל ד' ע"ב ד"ה פחות מג' טפחים, דלגבי שבת אינו כן ואפי' אם משפת החקק ולכותל יש יותר מג' טפחים מצרוף ודינו כרה"י)

דאס זעלבע איז פשוט ווען די סכך איז אויף ד' קונדסין און עס איז נאר די מחיצות פון ט' טפחים שאין מגיעות לסכך, איז מטעם דירה סרוחה איז עס נישט פסול נאר מכח דער דין פון מחיצות י'.

מיללער האט געשריבן:על פירוש הדבר של תפסת מרובה והאריכות בדברי רשיז"ל, יש לעיין גם במקביל בדברי התוס' בע"ב בזה, ויש בזה ב' מהלכים, אם הענין הוא בכלל מאתיים מנה או כמו אם כן נתת דבריך לשיעורין.

יישר כח, כונתך אז תוס' ברענג'ט צוויי פשטים, או בביאור התוס' יש שני מהלכים, תוס' פירט אויס אז דא דארפען אלע לערנען ווי ר' עקיבא, ויש לעיין כנ"ל דהא כאן אם זה לא השיעור הראו אז פסול, ואפשר על דרך הנ"ל דכמו שבין אנשים אינו יכול לתפוס יותר ממאתיים וא"כ כשאומר לשון סתם עכ כוונתו למועט דרק זה יכולין להוציא ע"פ דברו כמו"כ התורה כוונתה למועט.

מיללער האט געשריבן:

הבוחר בטוב האט געשריבן:

מיללער האט געשריבן:איבער די לימוד וואס די גמרא איז מאריך בענין הפסול של למטה מעשרה טפחים און דער מקור דערצו, איז דא שטארקע קשיא וואס דער פני יהושע און אזוי אויך דער שפת אמת פרעגן, אז לכאורה האבן מיר געהאט אויבן א סברא פון "דירה סרוחה" ווען הוצין קומען אראפ אונטער י' טפחים און דער סוכה איז פסול, איז אויב אזוי פארוואס איז דאס זעלבסט נישט די טעם און סיבה צו פסל'ן א סוכה שאינו גבוהה עשרה טפחים?
און דער אמת איז אז דער ברטנורא אויפן פלאץ זאגט טאקע דעם טעם, און אלע ווינדערן זיך דערויף ווייל אין די גמרא איז דא א מחלקות אדער איז דער לימוד פון די ארון וכפורת וכרובים אדער הלכה למשה מסיני לויט ר' יהודה, אבער קיין דירה סרוחה ווערט נישט דערמאנט, די שאלה איז נאר פארוואס טאקע נישט.

עס איז דא עטלכיע תירוצים אויף די קשיא, ובאתי רק לעורר

למשל אז ער בויט א סוכה העכער א גרוב מיט די ווענט אוועקגערוקט פונעם שפת הבור באופן וואס מען קען נישט זאגן לבוד, וואס מטעם דירה סרוחה איז נישט קיין פראבלעם, אבער מטעם השיעור יא.

אין הכי נמי, דאס איז איין משל, ד.ה. אז עס איז באמת פארהאן צוויי באזונדערע דינים פון י' טפחים, סיי אז די סכך דארף זיין למעלה מעשרה טפחים און סיי אז די מחיצות דארפן זיין י' פחים הויעך. און פארדעם ביי חקק להשלים עד עשרה איז עס נאר כשר ווען עס איז נאנט צו די דפנות און מ'קען זאגן לבוד. (ועי' בתוס' לעיל ד' ע"ב ד"ה פחות מג' טפחים, דלגבי שבת אינו כן ואפי' אם משפת החקק ולכותל יש יותר מג' טפחים מצרוף ודינו כרה"י)

דאס זעלבע איז פשוט ווען די סכך איז אויף ד' קונדסין און עס איז נאר די מחיצות פון ט' טפחים שאין מגיעות לסכך, איז מטעם דירה סרוחה איז עס נישט פסול נאר מכח דער דין פון מחיצות י'.

איך קען פארענפערן דעם פני יהושע'ס קשיא זייער פשוט. דירה סרוחה איז א סברה פארוואס ס'איז פסול, דא וויל מען דאך האבן א פסוק פון די תורה אז ס'איז פסול, נישט א דרבנן'דיגע פסול פון דירה סרוחה.
משא"כ יורדין, איז עס עפ"י תורה לכאורה כשר אזוי ווי אביי זאגט, דערפאר קומט רבא און איז מחדש אז ניין, עס איז נאך אלץ פסול.

מיללער האט געשריבן:

יאנקעלע קליגער האט געשריבן:וואס איז די הכרח פון די גמרא אז די כפורת האט געהאט א שיעור?
אפשר איז עס געווען א משהו דיק?

דאס איז דאך די גמרא'ס קשיא ונילף מזר, און די גמרא האט דערויף דריי תירוצים; 1. דנין כלי מכלי ואין דנין כלי מהכשר כלי 2. דנין דבר שניתנה בו תרה מדה וכו' 3. פני פני גמר בגזירה שוה

ויש לעיין בהוו"א של הגמ' שהכפורת אמתים וחצי רחבו ואמה וחצי קומתו והכרובים עליו יהי רק משהו.

ובאתי להעיר שהגמ' שרוצה ללמוד שיעור סוכה מהארון זה רק למ"ד ביומא עב:שהארון גבוה י' משא"כ למ"ד י"א.

הבוחר בטוב האט געשריבן:

מיללער האט געשריבן:על פירוש הדבר של תפסת מרובה והאריכות בדברי רשיז"ל, יש לעיין גם במקביל בדברי התוס' בע"ב בזה, ויש בזה ב' מהלכים, אם הענין הוא בכלל מאתיים מנה או כמו אם כן נתת דבריך לשיעורין.

יישר כח, כונתך אז תוס' ברענג'ט צוויי פשטים, או בביאור התוס' יש שני מהלכים, תוס' פירט אויס אז דא דארפען אלע לערנען ווי ר' עקיבא, ויש לעיין כנ"ל דהא כאן אם זה לא השיעור הראו אז פסול, ואפשר על דרך הנ"ל דכמו שבין אנשים אינו יכול לתפוס יותר ממאתיים וא"כ כשאומר לשון סתם עכ כוונתו למועט דרק זה יכולין להוציא ע"פ דברו כמו"כ התורה כוונתה למועט.

תוס' זאגט אז בדר"כ קען מען לערענן צוויי פשטים וואס איז באמת א מחלוקת התנאים אין תו"כ, אבער דא קען מען נישט לערנען שאין לדבר סוף ווייל אוודאי האט דאך יא א גבול, נאר וויפיל עס גייט אריין אינעם משכן, און פארדעם זאגט רש"י די פשט פון בכלל מאתיים מנה ווייל דא איז יעדער מודה.

הבוחר בטוב האט געשריבן:ובאתי להעיר שהגמ' שרוצה ללמוד שיעור סוכה מהארון זה רק למ"ד ביומא עב:שהארון גבוה י' משא"כ למ"ד י"א.

כדבריך כתבתי על הגליון שלי ובהקונטרס "מיומא לסוכה" שאתנו בכתובים.

מצלמה האט געשריבן:
איך קען פארענפערן דעם פני יהושע'ס קשיא זייער פשוט. דירה סרוחה איז א סברה פארוואס ס'איז פסול, דא וויל מען דאך האבן א פסוק פון די תורה אז ס'איז פסול, נישט א דרבנן'דיגע פסול פון דירה סרוחה.
משא"כ יורדין, איז עס עפ"י תורה לכאורה כשר אזוי ווי אביי זאגט, דערפאר קומט רבא און איז מחדש אז ניין, עס איז נאך אלץ פסול.

דאס איז טייל פון די פני יהושע'ס תירוץ, זעה בפנים:

בכלל די גמרא לערנט ארויס גבוהה עשרה פין ארון אז עס איז א עקסטרע רשות, וואס האט סוכה מיט א רשות?

שלך לחמך האט געשריבן:דף ה

די גמרא ניצט אויף דף ה 2 מאל א רוחניות'דיגע זאך פאר א גשמי, (רוחני מיינט וואס מען קען נישט אנטאפען, גשמי מיינט וואס מקען יא) וואזוי איז שייך צי רעדן פון א סייז ביי א דבר רוחני?
1. מעולם לא ירדה שכינה למטה, און די גמרה דרינקט פון דעם ארויס אז 10 טפחים איז א רשות
2. ונילף מפנים של מעלה, אז א פנים איז גרעסער פון א טפח


די תירוץ פון תפשת מרובה לא תפשת, ווערט געניצט 3 מאל אויף דעם בלאט, פארוואס פרעגט די גמרא נאכאמאל ונילף מפנים של מעלה ווען ער האט עם יעצט גענטפערט אויף פנים דבר יוכני די תירוץ?

עיין חי' הב"ח

מיללער האט געשריבן:איבער די לימוד וואס די גמרא איז מאריך בענין הפסול של למטה מעשרה טפחים און דער מקור דערצו, איז דא שטארקע קשיא וואס דער פני יהושע און אזוי אויך דער שפת אמת פרעגן, אז לכאורה האבן מיר געהאט אויבן א סברא פון "דירה סרוחה" ווען הוצין קומען אראפ אונטער י' טפחים און דער סוכה איז פסול, איז אויב אזוי פארוואס איז דאס זעלבסט נישט די טעם און סיבה צו פסל'ן א סוכה שאינו גבוהה עשרה טפחים?
און דער אמת איז אז דער ברטנורא אויפן פלאץ זאגט טאקע דעם טעם, און אלע ווינדערן זיך דערויף ווייל אין די גמרא איז דא א מחלקות אדער איז דער לימוד פון די ארון וכפורת וכרובים אדער הלכה למשה מסיני לויט ר' יהודה, אבער קיין דירה סרוחה ווערט נישט דערמאנט, די שאלה איז נאר פארוואס טאקע נישט.

עס איז דא עטלכיע תירוצים אויף די קשיא, ובאתי רק לעורר

נישט די הוצין מאכט עס פאר א דירה סרוחה? דעס אליין אז איז למטה מעשרה מאכט עס נישט פאר סרוחה
אזווי האב איך געלערענט

מצלמה האט געשריבן:איך קען פארענפערן דעם פני יהושע'ס קשיא זייער פשוט. דירה סרוחה איז א סברה פארוואס ס'איז פסול, דא וויל מען דאך האבן א פסוק פון די תורה אז ס'איז פסול, נישט א דרבנן'דיגע פסול פון דירה סרוחה. משא"כ יורדין, איז עס עפ"י תורה לכאורה כשר אזוי ווי אביי זאגט, דערפאר קומט רבא און איז מחדש אז ניין, עס איז נאך אלץ פסול.

דער ריטב"א לערנט טאקע אז "דירה סרוחה" איז נאר א פסול מדרבנן, אבער באמת דארף מען דאס פארשטיין, ווייל לכאורה איז דאס נישט תשבו כעין תדורו, און פונקט ווי מצטער פטור מן הסוכה מן התורה , איז זיצן אין א דירה סרוחה נישט קיין סאך בעסער, וצ"ע

להתחדד האט געשריבן:
נישט די הוצין מאכט עס פאר א דירה סרוחה? דעס אליין אז איז למטה מעשרה מאכט עס נישט פאר סרוחה
אזווי האב איך געלערענט

פארוואס זאל הוצין מאכן פאר א דירה סרוחה, און ווען די גאנצע סכך איז נידריג זאל עס נישט הייסן קיין דירה סרוחה, איז דען דא א סברא לחלק?

מיללער האט געשריבן:

מצלמה האט געשריבן:איך קען פארענפערן דעם פני יהושע'ס קשיא זייער פשוט. דירה סרוחה איז א סברה פארוואס ס'איז פסול, דא וויל מען דאך האבן א פסוק פון די תורה אז ס'איז פסול, נישט א דרבנן'דיגע פסול פון דירה סרוחה. משא"כ יורדין, איז עס עפ"י תורה לכאורה כשר אזוי ווי אביי זאגט, דערפאר קומט רבא און איז מחדש אז ניין, עס איז נאך אלץ פסול.

דער ריטב"א לערנט טאקע אז "דירה סרוחה" איז נאר א פסול מדרבנן, אבער באמת דארף מען דאס פארשטיין, ווייל לכאורה איז דאס נישט תשבו כעין תדורו, און פונקט ווי מצטער פטור מן הסוכה מן התורה , איז זיצן אין א דירה סרוחה נישט קיין סאך בעסער, וצ"עד

להתחדד האט געשריבן:נישט די הוצין מאכט עס פאר א דירה סרוחה? דעס אליין אז איז למטה מעשרה מאכט עס נישט פאר סרוחה
אזווי האב איך געלערענט

פארוואס זאל הוצין מאכן פאר א דירה סרוחה, און ווען די גאנצע סכך איז נידריג זאל עס נישט הייסן קיין דירה סרוחה, איז דען דא א סברא לחלק?

ס'איז דא א סברא לחלק
ווען עס הענגט פון דאך איז ערגער די דירה

נאכנישטא קיין "בחון את עצמך" אויף סוכה.

דף ה. א"ר אליעזר בר' יוסי אני ראיתיו ברומי וכתוב עליו קדש לה' בשיטה אחת = וביומא דף נז. אמר ר' אלעזר בר' יוסי אני ראיתיה ברומי והיו עליה כמה טיפי דמים של פר ושעיר של יום הכפורים

יגרסהדותא האט געשריבן:נאכנישטא קיין "בחון את עצמך" אויף סוכה.

דף ה. א"ר אליעזר בר' יוסי אני ראיתיו ברומי וכתוב עליו קדש לה' בשיטה אחת = וביומא דף נז. אמר ר' אלעזר בר' יוסי אני ראיתיה ברומי והיו עליה כמה טיפי דמים של פר ושעיר של יום הכפורים

מ'האלט שוין ביי לכה"פ 15 זאכן וואס ווערט דערמאנט אין יומא און בלויז די ערשטע 6 בלאט פון סוכה.

בנוגע רבי אליעזר צו רבי אלעזר, זעה דארט אין יומא צוגעצייכנט די שינוי הגירסאות.

אויף דף ז' ע"א ביי די דריי וועגן אויף וואס רבא זאגט ונתרת בצורת הפתח זאגט רש"י הק' אז ס'גייט ארויף אויף ר' סימון וואס זאגט אז מ'לייגט א טפח שוחק, פארוואס נאר ווי ר' סימון?

עפעס א תירוץ האב איך געזעהן אז וויבאלד מ'זעהט פון די מעשה פון ר' אשי און רב כהנא אז ער האט געמאכט א "טפח שוחק" און א צורת הפתח, פארשטיי איך אז אזוי האט רבא געהאלטן. אבער רבא קען דאך אלץ רעדען אויך אן ר' סימון, וואס בפשטות אין די גמרא זעהט אויס אז ער באציעט זיך בלויז צו די ווערטער פון די משנה והשלישית אפי' טפח.

שמעלקא טויב האט געשריבן:אויף דף ז' ע"א ביי די דריי וועגן אויף וואס רבא זאגט ונתרת בצורת הפתח זאגט רש"י הק' אז ס'גייט ארויף אויף ר' סימון וואס זאגט אז מ'לייגט א טפח שוחק, פארוואס נאר ווי ר' סימון?

עפעס א תירוץ האב איך געזעהן אז וויבאלד מ'זעהט פון די מעשה פון ר' אשי און רב כהנא אז ער האט געמאכט א "טפח שוחק" און א צורת הפתח, פארשטיי איך אז אזוי האט רבא געהאלטן. אבער רבא קען דאך אלץ רעדען אויך אן ר' סימון, וואס בפשטות אין די גמרא זעהט אויס אז ער באציעט זיך בלויז צו די ווערטער פון די משנה והשלישית אפי' טפח.

בפשטות זאגט עס רש"י ווייל מפסקנט ווי רבי סימון און רש"י וויל זאגן אז אליבא דהילכתא דארף עס ביידע, וכן פסק בשו"ע סי' תר"ל

מיללער האט געשריבן:

שמעלקא טויב האט געשריבן:אויף דף ז' ע"א ביי די דריי וועגן אויף וואס רבא זאגט ונתרת בצורת הפתח זאגט רש"י הק' אז ס'גייט ארויף אויף ר' סימון וואס זאגט אז מ'לייגט א טפח שוחק, פארוואס נאר ווי ר' סימון?

עפעס א תירוץ האב איך געזעהן אז וויבאלד מ'זעהט פון די מעשה פון ר' אשי און רב כהנא אז ער האט געמאכט א "טפח שוחק" און א צורת הפתח, פארשטיי איך אז אזוי האט רבא געהאלטן. אבער רבא קען דאך אלץ רעדען אויך אן ר' סימון, וואס בפשטות אין די גמרא זעהט אויס אז ער באציעט זיך בלויז צו די ווערטער פון די משנה והשלישית אפי' טפח.

בפשטות זאגט עס רש"י ווייל מפסקנט ווי רבי סימון און רש"י וויל זאגן אז אליבא דהילכתא דארף עס ביידע, וכן פסק בשו"ע סי' תר"ל

נאר די צוויטע לשון איז רש"י מסביר אליבא דר' סימון אין זאגט משמע טפח ששנינו היינו כדפירוש ר' סימון דארף מען פארשטיין ווי איז משמע, די דריטע שרייבט ער משמע דתרוייהו בעינן טפח אצל היוצא, דלא כר' סימון, אבער אין די גמרא שטייט אז רב כהנא האט אפגעלערנט די דריטע לשון יא אליבא דר' סימון

א גוטע וואך, אזוי איבערגייענדיג שבת די שיעור השבוע איז מיר שווער געווארן אויף דף ה: ווי די גמרא זוכט א מקור אז די סוכה דארף זיין גבוה עשרה, און לערנ'ט עס ארויס פון די כרובים אז קרייה רחמנא סככה, לכאורה אונז זענען מיר דא דן מדין מחיצה אזוי ווי די לשון הגמ' שיעורין חציצין מחיצין, אין ביי די כרובים איז דאך נישט דא קיין מחיצין בכלל, נו אפשר דארף טאקע די סכך זיין הויך צען, אבער די ווענט נישט? בכלל קומט די משנה אויס אינטערסאנט סוכה שהיא גבוה למעלה מעשרים רעדט מען פון די סכך, ושאינו גבוה עשרה רעדט מען פון די מחיצות.