רעיון אויף די פרשה
פארעפענטליכט: מיטוואך ינואר 09, 2013 10:30 pm
ושמי ה' לא נודעתי להם
מען זאגט יעדע שבת אין רבון כל העולמים, מודה אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי על כל החסד אשר עשית עמדי ואשר אתה עתיד לעשות עמי ועם כל בני בתי, מען קען מדייק זיין, לכאורה פארוואס ווען מען לויבט אויפן עבר דערמאנט מען נאר זיך "אשר עשית עמדי" ווען עס קומט אבער צום עתיד ברענגט מען שוין אריין די משפחה, די בני בית, און עם כל בריותיך בני בריתי?
עס איז באקאנט די ווארט וואס מען זאגט נאך פון צדיקים "הגומל חסדים טובים לעמו ישראל" אז מען בעט אויף חסדים טובים, אויף חסדים גלוים, דאס איז קלאר, מעתו לא תצא הרעות, כל מה דעביד רחמנה לטב עביד, מען זעט דאך אבער אידן מאכן מיט צרות מרורות כלענה, מענטשן פלאגן זיך מיט פראבלעמען, נא, נסתרים דרכי ה' מיר פארשטייען נישט דעם באשעפער'ס וועגן, אלעס איז אבער א טובה, סוף כל סוף, צו מען וועט עס זעהן מיט די אייגענע אויגן, צו מען וועט נאר פארשטיין בעלמא דאתי, איז א טובה, אויף דעם האט דוד המלך מתחנן געווען "הראנו ה' חסדיך" איך ווייס און איך גלייב אז אזוי איז גוט (קרעדיט: ר' משה גאלדמאן) אבער ווייז עס אונז.
נאך ערקלערט אונז דוד המלך, איש בער לא ידע וכסיל לא יבין את זאת, אין אונזער דור זענען מיר אלע איש בער און כסיל, ולא כחמורו של ר' פנחס בן יעיר, בפרוח רשעים כמו עשב ויצוצו כל פעלי עון, וויאזוי ארבעט דאס?, פרעגט דער נער, צדיק ורע לו, רשע וטוב לו, די תירץ איז זאגט דוד המלך, להשמדם עדי עד, ער האט אמאל געטון א קליינע חסד פאר איד זאל ער באקומען זיין שכר אויף דעם קליינעם עולם עובר כחלום יעיף, ווען ער וועט ארויפקומען אויבן, אוי, וועט ער בראטן פון אלע זייטן, להשמדם עדי עד, די זעלבע איז פארקערט, אמאל א איד האט א פגם קריגט ער ציפקע צרות דא אינעם אכסני' וואו מען האט אונז אריינגעשטעלט, ווען ער קומט ארויף וועט ער זוכה זיין לחזות בנועם ה' ולבקר בהיכלו.
אויף דעם בעטן מיר, ווייז אונז "חסדים טובים" מיר ווילן נישט מער פון די אנדערע מין חסדים געב אונז גוטע חסדים, אזויווי מען זאגט נאך פון צדיקים, אמאל אז דער באשעפער וויל מעניש זיין א מענטש גיט ער אים א שפע מכל טוב וכי טוב, אז ער זאל זיך כאפן אז ער איז פארקראכן, בעטן מיר פון באשעפער נאר אזעלכע עונשים.
איז מסביר דער הייליגער שר שלום פון בעלזא, אז מען לויבט אויפן עבר, "על כל החסד אשר עשית עמדי" יא! אלעס איז געווען חסדים אפילו עס שמעקט נישט אזוי, איך קען אבער נישט לויבן אויף א צווייטן'ס "אזעלכע" חסדים, אויפן עתיד בעט מען אבער נאר חסדים טובים, דאס קען מען שוין בעטן פאר יעדן, פאר זיך, פאר די משפחה, פאר גאנץ כלל ישראל.
מיר ווייסן אז די גלות מצרים איז געווען צוצוגרייטן כלל ישראל אויף אלע גליות, עס איז געווען א טובה, די אידן האבן עס אבער נישט פארשטאנען, ולא שמעו אל משה מקוצר רוח ווי רש"י איז מסביר לא קבלו תנחומין, כל מי שהוא מיצר רוחו ונשימתו קצרה ואינו יכול להאריך בנשימתו, אויף דעם זאגט דער באשעפער "אני ה', מידת הרחמים" אלעס איז גוט מיין קינד! דיין ישועה איז ביים שוועל פון טיר, הייב דיך נאר אויף פון דיין שווערע ארבעט, וועסטו עס זעהן.
מען זאגט יעדע שבת אין רבון כל העולמים, מודה אני לפניך ה' אלקי ואלקי אבותי על כל החסד אשר עשית עמדי ואשר אתה עתיד לעשות עמי ועם כל בני בתי, מען קען מדייק זיין, לכאורה פארוואס ווען מען לויבט אויפן עבר דערמאנט מען נאר זיך "אשר עשית עמדי" ווען עס קומט אבער צום עתיד ברענגט מען שוין אריין די משפחה, די בני בית, און עם כל בריותיך בני בריתי?
עס איז באקאנט די ווארט וואס מען זאגט נאך פון צדיקים "הגומל חסדים טובים לעמו ישראל" אז מען בעט אויף חסדים טובים, אויף חסדים גלוים, דאס איז קלאר, מעתו לא תצא הרעות, כל מה דעביד רחמנה לטב עביד, מען זעט דאך אבער אידן מאכן מיט צרות מרורות כלענה, מענטשן פלאגן זיך מיט פראבלעמען, נא, נסתרים דרכי ה' מיר פארשטייען נישט דעם באשעפער'ס וועגן, אלעס איז אבער א טובה, סוף כל סוף, צו מען וועט עס זעהן מיט די אייגענע אויגן, צו מען וועט נאר פארשטיין בעלמא דאתי, איז א טובה, אויף דעם האט דוד המלך מתחנן געווען "הראנו ה' חסדיך" איך ווייס און איך גלייב אז אזוי איז גוט (קרעדיט: ר' משה גאלדמאן) אבער ווייז עס אונז.
נאך ערקלערט אונז דוד המלך, איש בער לא ידע וכסיל לא יבין את זאת, אין אונזער דור זענען מיר אלע איש בער און כסיל, ולא כחמורו של ר' פנחס בן יעיר, בפרוח רשעים כמו עשב ויצוצו כל פעלי עון, וויאזוי ארבעט דאס?, פרעגט דער נער, צדיק ורע לו, רשע וטוב לו, די תירץ איז זאגט דוד המלך, להשמדם עדי עד, ער האט אמאל געטון א קליינע חסד פאר איד זאל ער באקומען זיין שכר אויף דעם קליינעם עולם עובר כחלום יעיף, ווען ער וועט ארויפקומען אויבן, אוי, וועט ער בראטן פון אלע זייטן, להשמדם עדי עד, די זעלבע איז פארקערט, אמאל א איד האט א פגם קריגט ער ציפקע צרות דא אינעם אכסני' וואו מען האט אונז אריינגעשטעלט, ווען ער קומט ארויף וועט ער זוכה זיין לחזות בנועם ה' ולבקר בהיכלו.
אויף דעם בעטן מיר, ווייז אונז "חסדים טובים" מיר ווילן נישט מער פון די אנדערע מין חסדים געב אונז גוטע חסדים, אזויווי מען זאגט נאך פון צדיקים, אמאל אז דער באשעפער וויל מעניש זיין א מענטש גיט ער אים א שפע מכל טוב וכי טוב, אז ער זאל זיך כאפן אז ער איז פארקראכן, בעטן מיר פון באשעפער נאר אזעלכע עונשים.
איז מסביר דער הייליגער שר שלום פון בעלזא, אז מען לויבט אויפן עבר, "על כל החסד אשר עשית עמדי" יא! אלעס איז געווען חסדים אפילו עס שמעקט נישט אזוי, איך קען אבער נישט לויבן אויף א צווייטן'ס "אזעלכע" חסדים, אויפן עתיד בעט מען אבער נאר חסדים טובים, דאס קען מען שוין בעטן פאר יעדן, פאר זיך, פאר די משפחה, פאר גאנץ כלל ישראל.
מיר ווייסן אז די גלות מצרים איז געווען צוצוגרייטן כלל ישראל אויף אלע גליות, עס איז געווען א טובה, די אידן האבן עס אבער נישט פארשטאנען, ולא שמעו אל משה מקוצר רוח ווי רש"י איז מסביר לא קבלו תנחומין, כל מי שהוא מיצר רוחו ונשימתו קצרה ואינו יכול להאריך בנשימתו, אויף דעם זאגט דער באשעפער "אני ה', מידת הרחמים" אלעס איז גוט מיין קינד! דיין ישועה איז ביים שוועל פון טיר, הייב דיך נאר אויף פון דיין שווערע ארבעט, וועסטו עס זעהן.
