אידישע וועלט פארומס

ואלה הדברים שנאמרו לדוד (שידלאווצא)

'אמרות טהורות חיצוניות ופנימיות' מרבינו יהודא החסיד בעל ספר החסידים

למעלה משבעים האט געשריבן:זוהר

ווענדט זיך לויט וועלכער מהדורה. רבי דניאל פריש'ס מהדורה האט עס פריש קורא שם געווען אלס "זוהר הקדוש"...

משמש האט געשריבן:

יהיה כן האט געשריבן:ווער קען טרעפן די לענגסטע נאמען?
איך הייב אן
על הגאולה ועל התמורה

דאס איז די לעגסטע נאמען, אויפן דין'סטן ספר...

ס'הייסט טאקע נישט "ספר" נאר קונטרס....

מיינע צוויי צענט

אור פני משה
בן איש חי
בן איש חיל
מטבע שטבעו חכמים
עוד יוסף חי
לשון חכמים מרפא (אזוי דאכצעך מיר)
לחם מן השמים

4 ווערטער
ליקוטי חבר בן חיים

איין ווארט
מקבציאל

חמשה חומשי תורה
ששה סדרי משנה
פרי ישע אהרן
שלשה בתי אב

איך מיין אויך אז עס וואלט אפשר געווען אינטערעסאנט אראפצוברענגען אינטערעסאנטע, אדער אייגענארטיקע נעמען פון ספרים. ד"ה, נישט סתם אזוי ווי, זכרון מרדכי, תורת געציל, חידושי גימפל.

לדוגמא:
צפורן שמיר (חיד"א)
אחורי תרעא (הנ"ל)
קשר גודל (הנ"ל)
עמר נקא (רע"ב)
צפוני ציוני (?)

תקנות תמכין דאורייתא
מעשה השם השלם
לוח דבר בעתו

טהור-עיניים האט געשריבן:איך מיין אויך אז עס וואלט אפשר געווען אינטערעסאנט אראפצוברענגען אינטערעסאנטע, אדער אייגענארטיקע נעמען פון ספרים. ד"ה, נישט סתם אזוי ווי, זכרון מרדכי, תורת געציל, חידושי גימפל.

לדוגמא:
צפורן שמיר (חיד"א)
אחורי תרעא (הנ"ל)
קשר גודל (הנ"ל)
עמר נקא (רע"ב)
צפוני ציוני (?)

גראדע 'תורת געציל' און 'חידושי גימפל' איז היבש אייגנאארטיג, אז איך געסס גיט איז דער ערשטער חידושים פונעם סאטמארער דיין אין מאנראו און דאס צווייטע פון ר' מרדכי גימפל יפה פון רוזינאי.........

מ'האמיר שוין דערמאנט אז די אינטערעסאנטסטע נעמען געפונט מן בין חכמי ישראל הספרדים 'אברהם את ידו' וועסטו נישט טרעפן אין גאליציע אדער ליטא, אבער ר' אברהם פאלאגי האט יא אזא ספר.

אז מ'רעדט פון נעמען פון ספרים, מיר שטערט אלס 'חידושי רבינו חיים הלוי' על הרמב"ם פון ר' חיים בריסקער, וואס א מין נאמען איז דאס? אז זיין פאטער האט געקענט א נאמען געבן 'בית הלוי' און זיין זיידע 'נפש החיים' ווי דער מנהג איז אלעמאל געווען, טא פארוואס איז דאס אזוי 'ר' חיימ'דיג' און היצט איז עס שוין 'בריסק-סטייל' חידושי הגרי"ז, שיעורי הגרי"ד (בוסטון), שיעורי ר' משולם דוד הלוי.

אז פאר ר' שמעון שקאפ האט געפאסט א נאמען צו געבן 'שערי ישר' און פאר ר' ברוך בער 'ברכת שמואל' אדער דער סלאבאדקער 'דברי יחזקאל' דער 'אחיעזר', 'מרחשת', פארוואס מיינט היינט איז מ'ברויך שרייבען 'שיעורי ר'..... פוברסקי' חידושי ר' ........ רוזובסקי'?

דאס איז לדעתי א צמצום.

ווי האט יענער געזאגט:
אמאל איז דא איינער וואס האט חידושים, דרוקט ער דאס אפ, און אויף דעם נאמען האט ער נישט קיין קאפ צוצולייגן, רופט ער דאס אהן על שמו: חידושי ר' פלוני.
אמאל איז דא איינער וואס האט א גוטע גימאטריא אויף זיין נאמען - עס וועט זיין זייער פאסיג פאר א ספר, און פאר זיין טאטן און מאמען קומט ער א שכוח, און ווידער א גוטער חבר זיינער דארף ער דאנקן, און ווער רעדט נאך פון זיינע שוויגער עלטערן קומט זיי עפעס אויסטערליש, און זיין ווייב וואס גיבט זיך אזוי פיל אפ אז ער זאל קענען טרעפן גימאטריאות האט ער גארנישט קיין ווערטער וואס עס קומט איהר אלץ שלי ושלכם שלה היא.
יעצט פעלט נאר אויס אויסצוקראצן עפעס חידושים, נא קראצט ער עפעס צוזאמען, שטימט יא שטימט נישט, אבער דער נאמען מיט'ן אויסקוק פונעם דעקל וועט ציען קונים.

שיק א גרויס פאר יענעם וואס זאגט אזוי גוט, אבער כ'האף אז דאס איז נאר בדרך צחות און נישט אויפן חשבון פונעם נודע ביהודא למשל אדער דער פני יהושע.

מיללער האט געשריבן:שיק א גרויס פאר יענעם וואס זאגט אזוי גוט, אבער כ'האף אז דאס איז נאר בדרך צחות און נישט אויפן חשבון פונעם נודע ביהודא למשל אדער דער פני יהושע.

חס וחלילה, נישט דאס האב איך געמיינט.
נאר די שאלה איז פארוואס עס הייסט שיעורי ר' פלוני, איז דער תירוץ אז זיין קאפ איז געווען פארנומען מיט די שיעורים זיינע און נישט מיט'ן נאמען פונעם ספר וכדומה, והראי' די הקדמות פון די ספרים שיעורים וכדומה, קומען נישט צו אין שיינקייט צו די המלצות פון יעדער שמויגער וואס גיבט ארויס א ?שיין? ספר/דעקל

נאך איינס מיט 4 ווערטער:
טעמי המנהגים ומקורי הדינים


אויך דער ספר נועם מגדים הייסט: נועם מגדים וכבוד התורה

נועם מגדים און כבוד התורה איז צוויי ספרים צוזאמן געשמאלצן, עיין. בהקדמה שם
טעמי המנהגים ומקורי הדינים איז א דיסקריפשין (אזויווי סידור לשבת ליום טוב ולכל השנה) וואס איז ביי דיפוילט געווארן א נאמן

קודם פאר מען גייט אנאלאזירען אחרונישע נעמען, לאמיר זען צו עס איז דא א פעטרן אין די ראשונים, וועלכער האבען נעמען, און וועלכער איז סתם ר"ת, און צומאל פון דעם זעלבען מלחבר איז דא מיט א נאמען און אן א נאמען
איך גיב איין דוגמא תורת הבית, תשו' חידושי הרשב"א

דברי יחזקאל שרגא (סטרופקוב)
ילקוט מאורי אור (סיגוט)
ארבעה אופני קודש (טריסק)
ביתו נאווה קודש (בעלז)

והוא פלאי האט געשריבן:קודם פאר מען גייט אנאלאזירען אחרונישע נעמען, לאמיר זען צו עס איז דא א פעטרן אין די ראשונים, וועלכער האבען נעמען, און וועלכער איז סתם ר"ת, און צומאל פון דעם זעלבען מלחבר איז דא מיט א נאמען און אן א נאמען
איך גיב איין דוגמא תורת הבית, תשו' חידושי הרשב"א

איך וואלט געזאגט אז די ספרים וואס די ראשונים און די גדולי האחרונים זעלבסט האבן מחבר געווען האבן א נאמען (דוגמת תורת הבית להרשב"א שציין מע"כ, בית הבחירה להמאירי, מלחמות ה' להרמב"ן, המאור להרז"ה, נמוקי יוסף, ספרי רשיה"ק כמו ספר הפרדס, האורה ושא"ס, משנה תורה - י"ד החזקה להרמב"ם, ארבעה טורים לר"י בעל הטורים, ספר התרומות, תורת חטאת להרמ"א, ועוד) ווידער די חידושים אדער תשובות וואס מ'האט מלקט געווען לתועלת דורות הבאים האט מען זיך נישט געטרויעט צו געבן קיין נאמען נאר גערופען על שמם בר"ת; פי' רש"י, חי' הרשב"א, תשובות הריטב"א הגהות הרמ"א, מהרא"י בחידושיו כנלפע"ד.

מה דעתכם הרב הפלאי?

ומה תענה לפסקי הרא"ש, פירוש המשניות להרמב"ם, הר"ן על הרי"ף
אבל אם כן הם הדברים או קרוב לדבריך מיושב אביסעל בעססער און ליצנות למה נקראו הליטווישע ספרים בלי שמות, כדוגמת חי' תורה מהר"י ט"ב, או ספרי קלאפהאלץ בבעלזת מהר"ש וכדו'

פסקי הרא"ש איז דאך פשוט אז מ'רופט דאס נאר אזוי והא ראי' דער טור רופט עס 'רמזים', פי' המשניות להרמב"ם האט דען דער רמב"ם אזוי גערופען, געוויס האט ער געשריבען זיין פירוש וואס די שפעטערדיגע דורות האבן מציין געווען אלס דער פי' להרמב"ם וכן פי' הרן על הרי"ף ואטי כי רוכלא איחשיב ואיזיל.

ווידער צו מ'קען מיט דעם פארענטפערן דעם 'חידושי רבינו חיים הלוי' על הרמב"ם לא נראה לי.
די ספרי קלאפהאלץ האט כמדומני א כוונה וועגן א קפידא שלא להדפיס ספרים ורק כמו קונטרס או סטענסיל ואינו אפיציעל רשמי פארשטייסט?

ועל חי' תורה מהר"י ט"ב, מהר"ם ט"ב, מהר"א ט"ב, מהרי"י ט"ב, לא אגיב רק אומר שכולם תולדות המהר"י ט"ב, שהמדפיסים רצו ל'רוות צמאון החסידים' ודו"ק.

בכלל אויף ספרי חסידות, וואלט מען געדארפט האבן אן עקסטערן אשכול לדוגמא:
1) ווער האט געדרוקט דעם ספר?
2) ווער האט א נאמען געגעבן דעם ספר?
3) אויב דער מחבר אליין, צו האט מען איהם בחייו גערופן אויפ'ן ספר?
4) פארוואס דעם נאמען?
און אזוי ווייטער פיל אינטערעסאנטע הערות אויף די 'נעמען' פונעם ספר

לאו דוקא חסידישע ספרים,
אזור אליהו פון בעל שבט מוסר הייסט אזוי, ווייל ער איז אמאל געווען צוקאכט פאר'ן דאווענען, און עס איז געווען דארט א שלאנג און ער האט געמיינט עס איז א גארטל און ער האט עס אנגעטון, נאכן דאווענען האט ער באמערקט דעם נס אז עס האט גארנישט פאסירט, וע"ש זה קרה הספר אזור אליהו
ערוך לנר, הייסט נאך זיינע עלטערן אהרן רעכל, בגי' הכי
ויש בזה למאות ולאלפים
בני יששכר, ידוע הסיפור
צמח צדיק צמח צדק, תלוי איך כותבים מענדיל או מענדל, וכן כל צדיק וצדק במי ששמו מענדל
ארץ החיים לבמ"ח משום שאלה לא"י
בן קרא ע"ש סוף הפסוק
בני יששכר יודעי בינה
ערוגות הבשם מגדלות מרקחים

אינטערעסאנטע נאמען פון א ספר מיט 4 ווערטער

בצדקה תכונני רחקי מעשק

געטראפען אויף היברו בוקס
http://www.hebrewbooks.org/41138

טהור-עיניים האט געשריבן:איך מיין אויך אז עס וואלט אפשר געווען אינטערעסאנט אראפצוברענגען אינטערעסאנטע, אדער אייגענארטיקע נעמען פון ספרים. ד"ה, נישט סתם אזוי ווי, זכרון מרדכי, תורת געציל, חידושי גימפל.

לדוגמא:
צפורן שמיר (חיד"א)
אחורי תרעא (הנ"ל)
קשר גודל (הנ"ל)
עמר נקא (רע"ב)
צפוני ציוני (?)

אברהם את עיניו לר' אברהם פלאגי חידושים על הש"ס נדפס באזמיר בשנת תרמ"ו

חיים שיש בהם

עובדת והנהגת להית בריסק

דער לענגסטע נאמען פאר א ספר איז דאס (6 ווערטער):

לקוטי מהרין ותולדות יצחק בן לוי
להרב הקדוש רבי ישראל מפיקוב בן רבי לוי יצחק מבארדיטשוב

אין דער מבוא םונם מוציא לאור איז משמע אז איז דער נאמען פונם ספר, נישט אז דער ספר פארמאגט צוויי נעמען.