אידישע וועלט פארומס

דא איז די נושא שטארק אויסגעדראשן געווארן בשעתו

http://www.hebrewbooks.org/pdfpager.asp ... t=&pgnum=3

http://www.hebrewbooks.org/pdfpager.asp ... =&pgnum=70

ייש״כ @ גבריאל, גראדע אנהייב פון די תשובה דער כותב דער דומו״ץ רב חיים רפופורט מיטשעט זיך היבש ארום מיט די קשיא אז מא שנא ארטסקרול פון עוז והדר, וכמעט ונשאר בצע״ג, לולי צוויי סאטמערע רבנים וואס זאגען אז ארטסקרול ווערטער זענענן ״מאדערען״ ווי עוז והדר.

זאכליך האט געשריבן:איך בין זיך מונע פון לערנען אין די ארסטקרול גמרות זינט איך האב געזעהן א גמרא שטיין לזכרון נצח פאר די חיילי צה"ל שמסרו נפשם על קידוש השם. דאכט זיך מיר אז אויף די פירוש פון די שלוש שבועות שטייט אויך עפעס נישט אין איינקלאנג מיט די סאטמארע שיטה.

בלייבט איבער צו וויסען פארוואס מען פארשטייט דאס נאר אין קר״י אבער נישט אין אנדערע סאטמערע פלעצער.
ווייל געווענליך ווען א קהלה איז ״מחליט״ אז טוט נישט א געוויסע פעולה כאטש וואס גאר אסאך מענטשן זענענן שטארק נהנה פון די פעולה, (למשל אז זיי קויפן נישט קיין ארסקרול גמרא׳ס) איז אינטערגעבעט מיט הסברים טעמים ונומקים און מען קען עט-ליסט אנצייכענענן א סיבה דערפאר.

אפשר טאקע איז דאס די סיבה פארוואס אין וומסב״ג איז דא מער תורותך לומדים פון קר״י? קען זיין.

די "קהילה" האט נישט מחליט געווען...

כ'מיין אז מיט פסקי תשובות איז אויך אזוי אז אין קר"י איז עס נישט דא אין היכל, משא"כ אין וומ"ס (כ'בין נישט 100% זיכער אז ס'נישט דא אין קר"י היכל, אבער עפעס אזוי געדענק איך)

לגבי שיטה איז עס א געפיל זאך, די זעלבע געפיל ווי נוצן פראדוקטן פון א"י, זכרון צה"ל, בלוי און ווייס וכו' אלעס געפיל, און אגב האט מען שוין גערעדט דא ערגעץ איז דא אשכול וועגן ארטסקרול ווס. מתיבתא, מתיבתא ווערט געדרוקט אין א"י ארטסקרול אין אמעריקא

לגבי דעם ביאור, איז יש ויש, דא מסכתות וואס ארטסקרול איז בעסער און ס'איז דא וואס מתיבתא איז בעסער, א משל וואס איך האב לעצטענס געלערנט, שבת איז מתיבתא בעסער, שקלים איז ארטסקרול בעסער. ס'איז דא נאך וואס איך האב שוין געזען א חילוק, אבער דאס איז וואס איך געדענק מאמענטאל, און אויף דעם האב איך שוין א הוראה פון מיין רבין זז"ג ווען א אתרוג סוחר איז אים געקומען פרעגן וועגן א לולב צו ער דארף א א"י אדער איז מקפיד אויף שפאנישע, האט ער געענטפערט, "ס'זאל זיין א שיינע כשר'ע לולב"
אין אנדערע ווערטער, אויב איז דאס נישט דא אין שפאניע איז מיר גוט א"י אויך
איך נוץ וועלכע גמרא ס'איז די בעסטע מפרש, אמאל איז עס מתיבתא און אמאל ארטסקרול
וכבר המליצו מליצת רבינו ביים התמנות פון מנחת יצחק תש"ל, מ'האט אים געזאגט אז ער איז נישט קיין קנאי, האט ער געזאגט א קנאי קען מען אויסוואקסן איבערנאכט א ת"ח נישט.
איך האב צייט צו ווערן א קנאי און נישט נוצן די גמרא ווען איך ענדיג ש"ס
====
מחותן האקט
א קהלה האט נישט מחליט געווען, אין ק"י איז פשוט דא מער געפילישע מענטשן......
אגב, די סיבה וואס תורתך האט מער וויליאמסבורג איז פשוט, אין קרית יואל זענען אידן געווען מסודר מיט שיעורי תורה שוין לאנגע יארן, און ס'איז שווער געווען אלעס איבערצולאזן פאר תורתך (יסודי התורה א עמוד א טאג קען מען גרינגער אריינשטופן), משא"כ אין ווילי איך זאג נישט מ'האט נישט געלערנט, אבער ס'איז געווען א שיין ציבור וואס האבן זיך געדארפט זעצן לערנען, און די האבן מקבל געווען תורתך שעשועי, ווי איינער האט מיר לעצטענס געזאגט, אין וויליאמסבורג ווען דו זעסט א חברותא און דערנעבן א סמארט פאון געווענליך לערנען זיי תורתך (חלילה נישט אוועקצומאכן אסאך ערנסטע אידן לערנען תורתך, אבער זיי האבן בעיקר געטון א געוואלדיגע זאך פאר אידן וואס האבן נישט געהאט קיין שיעור קבוע זיי צו זעצן לערנען, און דאכט זיך אין ק"י זענען די סארט אידן אנגעשלאסן אין יסודי התורה פון 8 יאר פריער)

״פסקי תשובות״ איז נישט דא אין היכל??? איר מאכט זיכער א טעות, אלע סאטמערע דיינים (די יונגערע 45 יאר און אראפ) ניצען עס פאר זייער מפתח און מראה מקום, ממש לא זז ידם פינעם ספר, אלע שיער כללי׳ס בעפאר א יו״ט איז בעסעקלי די ספר איבער געטייטשט אויף אידיש.

---

מי יודע האקט, קימסט אריין זייער קלאר, נישט מער ווי א געפיל, פארשטענדליך.

וויכטיג צו באטאנן, אין ווילי איז טאקע ארטסקרול אפיציעל, אבער נאר אין קהילת מהר"א, ווידעראום אין קהילת מהרי"י איז עס אין ערגעץ נישט אפיציעל

די וומסב״ג אידן פון קהילות מוהרי״י האבן מער געפילן ווי קהילות מוהר״א?? אינטערסאנט.

א איד אין גלות האט געשריבן:אין קהילת מהרי"י איז עס אין ערגעץ נישט אפיציעל

חוץ אין מקוה...

מחותן, איר דארפט מיר נישט זאגן וואס פסקי תשובות איז, איך נוץ אים ב"ה.

מחותן האט געשריבן:״פסקי תשובות״ איז נישט דא אין היכל??? איר מאכט זיכער א טעות, אלע סאטמערע דיינים (די יונגערע 45 יאר און אראפ) ניצען עס פאר זייער מפתח און מראה מקום, ממש לא זז ידם פינעם ספר, אלע שיער כללי׳ס בעפאר א יו״ט איז בעסעקלי די ספר איבער געטייטשט אויף אידיש.

---

מי יודע האקט, קימסט אריין זייער קלאר, נישט מער ווי א געפיל, פארשטענדליך.

ועכ"ז איז עס נישטא אין היכל, די אלע זאכן האט נישט מיט די קהלה, ס'האט מיט די עסקנים וואס נעמען קער פונעם היכל, והיינו טעמא דהיכל ק"י והיינו טעמא דהיכל וומס"ב והיינו טעמא דהיכל מהרז"ל

מחותן האט געשריבן:די וומסב״ג אידן פון קהילות מוהרי״י האבן מער געפילן ווי קהילות מוהר״א?? אינטערסאנט.

יא לגבי די ענינים האבן זיי א שטארקערע געפיל, מכמה סיבות שאכ''מ

גערעכטער האט געשריבן:

מחותן האט געשריבן:די וומסב״ג אידן פון קהילות מוהרי״י האבן מער געפילן ווי קהילות מוהר״א?? אינטערסאנט.

יא לגבי די ענינים האבן זיי א שטארקערע געפיל, מכמה סיבות שאכ''מ

#טעגלאש אלערט

די מעשה מיט די מקוה איז פארגעקומען אין קליימער ביהמ"ד בערך צען יאר צירוק ווען די ארטיגע קהילה האט איבערגעמאכט די ספרים שענק אין בית מדרש און דאס אויסשטאפירט מיט נייע ספרים, צווישן זיי אלע ארטסקרול בענדער.

דאס אריינווארפן אין מקוה איז געווען אן אקט פון א יחיד און איז געווארן שטארק פארדאמט מצד הקהילה.

אבער נישט ווייל זיי זענען ריזיגע חסידים פון די ארטסקרול גמרא'ס, נאר פשוט ווייל א יחיד האט קיין רעכט צו טון זאכן אויף די אייגענע האנט.
אזוי פארשטיי איך

מיסטעריעז האט געשריבן:אבער נישט ווייל זיי זענען ריזיגע חסידים פון די ארטסקרול גמרא'ס, נאר פשוט ווייל א יחיד האט קיין רעכט צו טון זאכן אויף די אייגענע האנט.
אזוי פארשטיי איך

צווישן חסידים פון ארטסקרול און אסר'ן ארטסקרול איז אויך דא א מיטל וועג

יהיה כן האט געשריבן:אין ברך משה ביהמ"ד אויף סקילמאן סט. אין וומבס"ג, איז דא א גאנצע שאפע פון די בלויע גמרות, ואין פוצה פצוצה ולא מצפצף צפצוף

באקומען אין אישי.

דער שאנק פון בלויע גמרות אין בית מדרש ברך משה.

מי יודע האט געשריבן:

מיסטעריעז האט געשריבן:אבער נישט ווייל זיי זענען ריזיגע חסידים פון די ארטסקרול גמרא'ס, נאר פשוט ווייל א יחיד האט קיין רעכט צו טון זאכן אויף די אייגענע האנט.
אזוי פארשטיי איך

צווישן חסידים פון ארטסקרול און אסר'ן ארטסקרול איז אויך דא א מיטל וועג

איך האב גערעדט פון די סיבת הפארדאמונג נישט פון א שטעלונג כלפי די גמרות

מחותן האט געשריבן:

א איד אין גלות האט געשריבן:וויכטיג צו באטאנן, אין ווילי איז טאקע ארטסקרול אפיציעל, אבער נאר אין קהילת מהר"א, ווידעראום אין קהילת מהרי"י איז עס אין ערגעץ נישט אפיציעל

די וומסב״ג אידן פון קהילות מוהרי״י האבן מער געפילן ווי קהילות מוהר״א?? אינטערסאנט.

אפשר טאקע איז דאס די סיבה פארוואס ביי מהר"א איז דא מער תורותך שעשועי לומדים פון מהרי"י? קען זיין....

מחותן האט געשריבן:די וומסב״ג אידן פון קהילות מוהרי״י האבן מער געפילן ווי קהילות מוהר״א?? אינטערסאנט.

די קשיא איז שטערקער, האבן די קהילת מהר"א פון קר"י מער געפילן ווי זייערע ברודער אין ווילי?

עס איז אייגענע סאטמארע געפילן דערוועגן
עס שטייט פיל מאל לע"נ וכדו' פאר צה"ל זעלדנער און נאך פיל ענדליכע ציונות זאכן ממילא איז דא א סאטמארקייט נישט אין אזא זאך גאר צו לערנען
עס איז באמת אן איסור אויף נישטא
אויב ווילסטו הערן מער כאפ א שמועס מיט ר' דוד שלמה עקשטיין עס איז ביי אים אסור במסירות נפש ממש איך האב שוין עטליכע מאל געהערט פון דרשות פון איבער א שעה מיט הסברים פ"וו

איך מיין אז די סיבה פארוואס ארטסקרול איז אראפגעקוקט איז פשוט ווייל ארטסקרול איז ארויסגעקומען לאנג צוריק ווען מ'האט נאכנישט געמעגט, און היינט מעג מען שוין!
סימפל.

אגב, ארטסקרול האט א סאטמארע מגיה ר' ליפא זיכערמאן וואס מאכט זיכער אז ס'פאלט נישט אריין קיין איין ווארט עברית, מ'קען זיך צומאל ברעכן קאפ מיט וועלכע ווארט צו פארטוישן די עברית'ישע ווארט ס'זאל נאכאלס זיין פארשטענדליך, ס'איז ממש מסירת נפש. ווידער די הייליגע מתיבתא גמרות זענען אנגעפילט מיט עברית! ביליוו איט אר נאט קענסט עס אליינס אויסטשעקן.

א איד אין גלות האט געשריבן:

מחותן האט געשריבן:די וומסב״ג אידן פון קהילות מוהרי״י האבן מער געפילן ווי קהילות מוהר״א?? אינטערסאנט.

די קשיא איז שטערקער, האבן די קהילת מהר"א פון קר"י מער געפילן ווי זייערע ברודער אין ווילי?

אויבנאויף איז דיין קשיא בכלל נישט שווער, ווייל וואוינען אפגעטיילט אין צוויי אנדערע סארט מקומות איז א פשוטע זאך אז עס בויעט אויף אנדערע געפילן און מישבות.
אבער דער אמת איז אז מחותן'ס קשיא איז אויך נישט שווער, ווייל מחותן קוקט עס אן כאילו די געפילן איז א תוצאה פון די צוטיילונג, און באמת איז די צוטיילונג א תוצאה פון די געפילן... ודו"ק כי קצרתי במקום שאסור להאריך

מיסטעריעז האט געשריבן:אין היכל אין וומ"ס איז עס דא, כ'מיין אז ס'איז אפיציעל באזיגלט.

דאס איז אויפן באשלוס און אחריות אך ורק פונעם קנין ספרים גבאי, וקצרתי.

farshlufen האט געשריבן:

מיסטעריעז האט געשריבן:אין היכל אין וומ"ס איז עס דא, כ'מיין אז ס'איז אפיציעל באזיגלט.

דאס איז אויפן באשלוס און אחריות אך ורק פונעם קנין ספרים גבאי, וקצרתי.

מ'דארף נישט מאריך זיין, דאס האב איך אויבן שוין געשריבן

מי יודע האט געשריבן:די אלע זאכן האט נישט מיט די קהלה, ס'האט מיט די עסקנים וואס נעמען קער פונעם היכל, והיינו טעמא דהיכל ק"י והיינו טעמא דהיכל וומס"ב והיינו טעמא דהיכל מהרז"ל

משה הקטן האט געשריבן:איך מיין אז די סיבה פארוואס ארטסקרול איז אראפגעקוקט איז פשוט ווייל ארטסקרול איז ארויסגעקומען לאנג צוריק ווען מ'האט נאכנישט געמעגט, און היינט מעג מען שוין!
סימפל.

אגב, ארטסקרול האט א סאטמארע מגיה ר' ליפא זיכערמאן וואס מאכט זיכער אז ס'פאלט נישט אריין קיין איין ווארט עברית, מ'קען זיך צומאל ברעכן קאפ מיט וועלכע ווארט צו פארטוישן די עברית'ישע ווארט ס'זאל נאכאלס זיין פארשטענדליך, ס'איז ממש מסירת נפש. ווידער די הייליגע מתיבתא גמרות זענען אנגעפילט מיט עברית! ביליוו איט אר נאט קענסט עס אליינס אויסטשעקן.

דברים של טעם משה, גם אני סובר כן.

די צווייטע זאך וואס די זאגטסט איז א מיר חידוש, טייל זענען תולה זייער התנגדות צום ארטסקרול וועגן עברית'שע ווערטער (מוז נישט זיין זיי האבן שוין געבליקט דערין..)

פריילאך האט געשריבן:

משה הקטן האט געשריבן:איך מיין אז די סיבה פארוואס ארטסקרול איז אראפגעקוקט איז פשוט ווייל ארטסקרול איז ארויסגעקומען לאנג צוריק ווען מ'האט נאכנישט געמעגט, און היינט מעג מען שוין!
סימפל.

אגב, ארטסקרול האט א סאטמארע מגיה ר' ליפא זיכערמאן וואס מאכט זיכער אז ס'פאלט נישט אריין קיין איין ווארט עברית, מ'קען זיך צומאל ברעכן קאפ מיט וועלכע ווארט צו פארטוישן די עברית'ישע ווארט ס'זאל נאכאלס זיין פארשטענדליך, ס'איז ממש מסירת נפש. ווידער די הייליגע מתיבתא גמרות זענען אנגעפילט מיט עברית! ביליוו איט אר נאט קענסט עס אליינס אויסטשעקן.

דברים של טעם משה, גם אני סובר כן.

די צווייטע זאך וואס די זאגטסט איז א מיר חידוש, טייל זענען תולה זייער התנגדות צום ארטסקרול וועגן עברית'שע ווערטער (מוז נישט זיין זיי האבן שוין געבליקט דערין..)

א דבר ידוע די עברית חלק
ביידע ברענגן פון די זעלבע לינק געשטימטע ספרים (אפשר מתיבתא נאכמער...) אויף וועם די רבי ז"ל שרייבט אין די תשובות אז מ'קען נישט אננעמען זייערע פסקים, עוז והדר האט פשוט א בעסערע PR