אידישע וועלט פארומס

די אשכול ווערט געווידמעט (וישרצו) צו באהאנדלען און מפרט זיין כל מיני פעלערן און גרייזן אין די ספרים ארכיוון, ווי אוצר החכמה, היברו-בוקס.
יעדער קען פארשטיין אז עס זאל זיך מאכן כל ערליי גרייזן ווען עס האנדלט זיך פון אזויפיל טויזנטער ספרים, דעריבער ברענגט עס גארנישט ארויס אנטקעגן זיי, עס איז סך הכל א אינטרעסאנטע טעמע. וואס קען אפשר אויך עפעס אויפטוהן אז מען זאל וויסן צו זיין מער געווארנט איבער די פארלעסליכקייט (בעיקר אויף אינפערמעישן ארום ספרים, ווי דאטומען וכדומה וואס איז זייער סאך מאל פשוט פארגרייזט).


ובזה החלי

א העכסט-מאדנע ערשיינונג, אין צוויי באוואוסטע ספרים אויף משניות, וואס זענען ביידע שטארק באוואוסט און דער חידושי אנשי שם ברענגט זיי ביידע זייער פיהל, וואס זענען געווען אין איין תקופה און אין איין מדינה.
1. ספר בית דוד להג"ר דוד חיים קורינאלדי, נדפס בשנת תצ"ח.
2. ספר שושנים לדוד להג"ר דוד פארדו, נדפס בשנת תקי"ב.
(עי' בהקדמת השושנים לדוד לחלק שני, לענין היחס ביניהם).

אין פעידז' 4 אין ביידע לינקס איז עס פארפארן, אין די שושנים לדוד איז ארייגעפאלן א בלאט מיט 2 הסכמות אויפן בית דוד, און אינעם בית דוד איז ארייגעפאלן א בלאט מיט א הסכמה אויפן שושנים לדוד.

די הסכמה אויפן שושנים לדוד וואס איז ארייגעפאלן אין בית דוד איז אויך דא אין שושנים לדוד פעידז' 2, אבער די הסכמות אויפן בית דוד וואס איז געדרוקט אין שושנים לדוד איז גאר נישט צום טרעפן אינעם בית דוד אליין, אפשר איז עס דארט אויך געווען פעידז' 4 ואו מען האט אנשטאט דעם ארייגעלייגט די הסכמה אויפן שושנים לדוד.

די הסכמה אויפן שושנים לדוד וואס איז אריינגעפאלן אין בית דוד איז אויך אזוי אין אוצרות התורה און היברו-בוקס, פעידז 5.
קען זיין עס איז געווען איבערגעדרוקט אין א קאפי-ווערסיע (פאקסימיליע בלשון חב"ד), און שוין דארט ארייגעפאלן, און פון דארט האבן זיי ביידע עס גענומען. וצריך ביאור.

נעקסט,

אין אוצרות התורה און אין היברו-בוקס איז קלאמפיש פארהאן די מקראות גדולות וויניציאה רע"ח, זוכט פאר חומש, און גייט אריין אין פעידז' 4, איז דא דארט צוויי שטיק פון חומש ויניציה רע"ח.
אבער באמת איז עס נישט רע"ח נאר איינע פון די מהדורות פון די מקראות גדולות וואס איז צום ערשט געדרוקט געווארן אין רפ"ד-רפ"ו. כ'מיין צו זאגן עס איז אדער די מהדורה פון רפ"ד-רפ"ו אדער פון נאך שפעטער (די זעלבע מהדורה איז ארויסגעקומען מערערע מאל, מיט איינצעלנע קליינע שינויים).

באמת וואלט מען אפשר נישט געדארפט מאכן אזא ברייטל פון דעם, נאר פשוט מודיע זיין דרך כלל אז זייערע דאטומען זענען שטארק פארפארן, ווייל עס איז זייער סאך ספרים אזוי, למשל די אויבענדערמאנטע ספרים בית דוד און שושנים לדוד האבן זיי פון ביידע צוויי שטיק, און ביי ביידע ספרים האט איינע פון די צוויי קאפיעס א גוט פארדרייטע דאטום מיט צענדליגע יארן.

נאר וואס, דא איז נישט קיין שאלה פון דאטום נאר פון מהות, ווייל עס איז דא א מהדורה פון רע"ח, וואס ווערט אויך אסאך געברענגט, כ'האב שוין געהאט איינער האט מיר אמאל געברענגט פון מהד' רע"ח וואס ער האט גענומען פון היברו-בוקס, ברויך מען וויסן אז עס איז נישט דאס.
עס גייט אבער נאך ווייטער, איינע פון די גרויסע באוואוסטע אינסטיטוציעס (המכונים מכונים) פון הוצאת ספרים, שרייבט אין א קאלום איבער זייער תרגום אז עס איז מוגה ע"פ דפוס וינציה רע"ח, וואס איז געווען די מערסטע אנגענומען פון אלע דפוסי ויניציה, און צו דער זייט לייגט ער אריין א בילד פון דפוס ויניציה רע"ח, וואס איז די זעלבע פון יענעם פון היברו-בוקס. און די גאנצע מעשה איז איין גרויסע גרייז, עס איז נישט רע"ח נאר רפ"ו (אדער א העתקה פון רפ"ו), ווי אויך איז רע"ח נישט געווען די מערסטע מפורסם נאר טאקע רפ"ו. (און דער אמת איז אז זיי האבן טאקע גענוצט רפ"ו און נישט רע"ח, נאר דער וואס האט אפגעשריבן יענעם קאלום איז פשוט פארפארן און ארויף געלייגט אלעס אויף רע"ח. ווארשיינליך איז ער תלמיד פון אוצרות התורה אדער היברו-בוקס, וכדי בזיון וחשף..).

אינטערסאנטער געדאנק הרב רב

לאו דווקא ארכיוון
למשל דא בדף 3, שטייט אונטן צילום שער דפוס ראשון, און אינעם צילום שטייט ארויסגעשריבן הובא לביה"ד 'פעם שנית'

קוקענדיג אין דעם ספר וואס דו ברענגסט, זעה איך נאך א זאך, די הסכמות וואס זענען געגעבן געווארן אויף דעם צווייטן דפוס זענען אלע געחתמט אין תרס"ט, און דארט אינטערן שער שרייבן זיי תרס"ח.

זאל די אשכול שוין דינען אלס א ערוועק-פיל פאר די מוציאים לאור וואס שלאפן נאך אדער מיינען אז אלעס ארום שלאפט