אידישע וועלט פארומס

נעכטן ג' פ' נצבים איז פארטיילט געווארן ביי די שבע ברכות פון חצר מונקאטש א פריש ספר
אוסף תורת "שם שלמה"
פון מרן הרה"ק השם שלמה ממומקאטש זי"ע, בן ר' אלעזר מלאנצוט בן הבני יששכר זי"ע,
דער ספר איז פון 2 בענדער, א כולל פון אלע תורות, מכתבים, תשובות, חידושים, הגהות,

איך האב עס דא ביי מיר ס'איז זייער א שיינע ארבעט, ע"י הוצאת אמת

געדריקט נייע תורות?

און וואס איז מיט די צוואה נישט צו דרוקן זיינע כתבים?

בכל הדורות איז געווען אזעלכע צוואות, און מען האט זיך אן עצה געגעבען
עי' כתבי רח"ו
זרע קודש
תורות בית בעלזא, ועוד

בקובץ שעשועי אורייתא מס׳ ב׳ (זיעועכ״י...) איז געווען עטליכע תשובות בנידון, צי מען קען אסר׳רן צו דרוקן די אייגענע חידושים, וואס איך געדענק יא איז, אז הגר״מ שטרנבוך שליט״א פסק׳ט אז מ׳מעג דרוקן לכתחילה.

אבער אין מונקאטש האט מען ביז היינט יא שטארק מקפיד געווען דערויף
דאס וואס מען האט יא געדרוקט איז געוועןנאר וואס אנדערע האבן שוין מפרסם געווען בשמו, ווי נכדו מרן הקדוש המנח״א ממונקאטש זי״ע

וצא ולמד מהבין כתבי השם שלמה לכתבי הה״ק מראזוודאוו?

כ'האב געזעהן אז איינער פון לעיקוואד האט איבערגעדרוקט א דרכי תשובה פון הגה"ק רבי צבי הירש האבד"ק מונקאטש זצ"ל
אויף הל' נדה ומקואות, איז דעיס דער זעלבע וואס הוצאת אמת האט עדוועטייזט? אדער נישט? האט בכלל דער לעיקוואדער יוד
צו איבער דרוקען דעים דרכי תשובה? אן נעמן רשות והסכמות האחים ממונקאטש ודינוב? וואס גייט פאר דא? איז עם אן עולם הפקר?

הוצאת אמת אפשר קענט איר ארויסהעלפן וואס ס'גייט פאר?

ראש הקהל האט געשריבן:כ'האב געזעהן אז איינער פון לעיקוואד האט איבערגעדרוקט א דרכי תשובה פון הגה"ק רבי צבי הירש האבד"ק מונקאטש זצ"ל
אויף הל' נדה ומקואות, איז דעיס דער זעלבע וואס הוצאת אמת האט עדוועטייזט? אדער נישט? האט בכלל דער לעיקוואדער יוד
צו איבער דרוקען דעים דרכי תשובה? אן נעמן רשות והסכמות האחים ממונקאטש ודינוב? וואס גייט פאר דא? איז עם אן עולם הפקר?

הוצאת אמת אפשר קענט איר ארויסהעלפן וואס ס'גייט פאר?

יא היינט איז א וועלט פון איש כל הישר בעיניו יעשה, א עולם הפקר, אזל גברא דמיסתפינא מיניה.

אל תשכון באהלך עולה כתיב, איש הירא והחרד את דבר ד' דארף דאס טאקע נישט קויפען, א ספר וואס האט יורשים און עס איז געדריקט שלא ברשות ושלא בהסכמה.

בפרט, וביותר, ווען ער האט אנגערופען פרעגען איטליכע יאר צוריק דערוועגען און מען האט במפורש מודיע געווען, איינס, אז עס איז דא ירושה דערביי, צוויי אז הוצאת אמת ארבעט שוין דערויף.

הוצאת.אמת האט געשריבן:

ראש הקהל האט געשריבן:כ'האב געזעהן אז איינער פון לעיקוואד האט איבערגעדרוקט א דרכי תשובה פון הגה"ק רבי צבי הירש האבד"ק מונקאטש זצ"ל
אויף הל' נדה ומקואות, איז דעיס דער זעלבע וואס הוצאת אמת האט עדוועטייזט? אדער נישט? האט בכלל דער לעיקוואדער יוד
צו איבער דרוקען דעים דרכי תשובה? אן נעמן רשות והסכמות האחים ממונקאטש ודינוב? וואס גייט פאר דא? איז עם אן עולם הפקר?

הוצאת אמת אפשר קענט איר ארויסהעלפן וואס ס'גייט פאר?

יא היינט איז א וועלט פון איש כל הישר בעיניו יעשה, א עולם הפקר, אזל גברא דמיסתפינא מיניה.

אל תשכון באהלך עולה כתיב, איש הירא והחרד את דבר ד' דארף דאס טאקע נישט קויפען, א ספר וואס האט יורשים און עס איז געדריקט שלא ברשות ושלא בהסכמה.

בפרט, וביותר, ווען ער האט אנגערופען פרעגען איטליכע יאר צוריק דערוועגען און מען האט במפורש מודיע געווען, איינס, אז עס איז דא ירושה דערביי, צוויי אז הוצאת אמת ארבעט שוין דערויף.

דען וואס איז פשט אז עטליכע רבנים האבן אים געגעבן הסכמות? פארוואס האבן זיי אים נישט געפרעגט אויב ער האט גענומען רשות פון די אייניקלעך היורשים?
די ערשטע הסכמה, מילא, ער האט זיך געפרייד אז ער האט א ספר ווי ער קען בכלל געבן אן הסכמה?

נו הוצאת אמת
וואסי דער תירוץ?
מסתמא היינט ווייסט מען נישט מעהר דער מהות פון הסכמות ווי אמאהל אין פולין און אנגארן
אז מען האט רשות אויף צעהן יאהר וכדומה...

msp האט געשריבן:נו הוצאת אמת
וואסי דער תירוץ?
מסתמא היינט ווייסט מען נישט מעהר דער מהות פון הסכמות ווי אמאהל אין פולין און אנגארן
אז מען האט רשות אויף צעהן יאהר וכדומה...

דאכציך אז דער 'צעהן יאר' איז אז איך דרוק איבער א אלטע ספר, אדער א ספר וואס האט נישט קיין בעלים לדוגמת 'בן פדהצור' אדער א ישב אהלים.

אבער א ספר וואס א מחבר זעלבסט גיבט ארויס, א אייגען ספר, ווערט דאס דער אייגענטום פון די יורשים לפרנסם וכיוצ"ב. כה"ג איז נישט חל דער צעהן יאר היות עס זענען דא יורשים, וואס זיצען נישט ליידיג, זיי טוהן און ארבעטן, און גאנץ פארשטענדיק אז זיי קענען נישט ארויסקומען מיט אלע ספרים אויף איינמאהל, די טענה אז "מ'האט עס נישט געדריקט ביז היינט" איז לעכעדיק און לאכעדיק. היתכן צו זאגען פאר הוצאות אמת וועלעכע ספר צו דריקען ערשט אדער צווייט. איז נישט דער שו"ת מנחת אלעזר הייליג און טייער פאר הוצאות אמת פונקט ווי דער אנדערע ספרים וואס זיי האבען ארויס געגעבען ביז היינט, נאר כמובן ס'איז א גרעסערע ארבעט פארלאנגט זיך מער צייט, דאס נישט דריקען מיינט נאך נישט אז זיי האבן מעלים עין געוועהן פון דעם באטרעפענעם ספר.

גערעכט
וואס איך האב געמיינט צו זאגען
איז אז היינטיגע מסכימים געבען נישט רשות צו דרוקען
עס איז נאר א געשריבענע קאמפלימענט
ממילא טוהן די שר המסכי"ם נישט אריינקלערען צו דער מו"ל האט בכלל דאס רעכט ארויס צו געבען
אבער אמאהל ווען עס זענען נאך געווען פארהאן אזאלכע הסכמות האבען די מסכימים זיכער מעיין געווען אין די סוגיא
צו דער מו"ל האט די רעכטען בכלל

msp האט געשריבן:גערעכט
וואס איך האב געמיינט צו זאגען
איז אז היינטיגע מסכימים געבען נישט רשות צו דרוקען
עס איז נאר א געשריבענע קאמפלימענט
ממילא טוהן די שר המסכי"ם נישט אריינקלערען צו דער מו"ל האט בכלל דאס רעכט ארויס צו געבען
אבער אמאהל ווען עס זענען נאך געווען פארהאן אזאלכע הסכמות האבען די מסכימים זיכער מעיין געווען אין די סוגיא
צו דער מו"ל האט די רעכטען בכלל

די בעלי הסכמות היינט צו טאג זענען לפי"ז נישט בעלי אחריות, אז איינער קומט צו דיר איבער א הסכמה אויף א מונקאטשער ספר וואלטן די לעמפלעך זיך געדארפט אנצינדען.

ראש הקהל האט געשריבן:דען וואס איז פשט אז עטליכע רבנים האבן אים געגעבן הסכמות? פארוואס האבן זיי אים נישט געפרעגט אויב ער האט גענומען רשות פון די אייניקלעך היורשים?
די ערשטע הסכמה, מילא, ער האט זיך געפרייד אז ער האט א ספר ווי ער קען בכלל געבן אן הסכמה?

ויבא, זאגט נאר ראש הקהל טייערער, איר טוט דאס (מישען אין מחלוקת) פאר א לעבן?

ישלהוסיף האט געשריבן:

msp האט געשריבן:גערעכט
וואס איך האב געמיינט צו זאגען
איז אז היינטיגע מסכימים געבען נישט רשות צו דרוקען
עס איז נאר א געשריבענע קאמפלימענט
ממילא טוהן די שר המסכי"ם נישט אריינקלערען צו דער מו"ל האט בכלל דאס רעכט ארויס צו געבען
אבער אמאהל ווען עס זענען נאך געווען פארהאן אזאלכע הסכמות האבען די מסכימים זיכער מעיין געווען אין די סוגיא
צו דער מו"ל האט די רעכטען בכלל

די בעלי הסכמות היינט צו טאג זענען לפי"ז נישט בעלי אחריות, אז איינער קומט צו דיר איבער א הסכמה אויף א מונקאטשער ספר וואלטן די לעמפלעך זיך געדארפט אנצינדען.

ליטווישע רבנים וואס טוהן אין הוראה וועלען נישט וויסען וועגען ירושה
כך נראה לי להליץ עליהם

מליצות אויף די רבנים המסכימים, באמת איז זייער שווער, נאר וואס דען בזמן הזה טראכט קיינער נישט פון א צווייטען, ווילאנג מען טוט נישט פאר איהם די זעלבע דעמאלטס וועקט ער זיך אויף.

די חוצפה פון דעם ליטוואק דער מוציא לאור איז פיל שטארקער, נישט נאר ער ווייסט און ער האט געוויסט אז די יורשים געבען נישט קיין רשות און זענען נישט מסכים, נאר מען האט איהם מודיע געווען פאר ער האט אנגעהויבען צו ארבעטען אז מיר זענען אין מיטען דער ארבעט, מענטשליך און נארמאל אז ווען איינער איז די מודיע אז ער ארבעט דערויף און האט שוין משקיע געווען עשרות ורבבות דולרים שטייט מען ווייט דערפון


זעהט אויס אז געוויסע מענטשען האבין אנדערע דעת תורה

הריני משתתף בצערך

msp האט געשריבן:הריני משתתף בצערך

עס איז בכלל נישט מיין צער ......

די באבע פלעגט זאגן לאכען איז דער וואס לאכט לעצט.....

הוצאת אמת
כ'בין באמת משתתף
כהאב געראדע הנאה פון די מונקאטשער ספרים פון אייער הוצאה
כהאב דעם שערי ישכר און נאך...
כהאב גארנישט געמיינט צו טשעפען חלילה
פרעג דיר אנאך דא אין קרעטשמע וועט מען דיר זאגען אז בין ערנסט
סאררי נאך אמאהל
כהאב גארנישט געמיינט אנדערש

הוצאת.אמת האט געשריבן:

msp האט געשריבן:הריני משתתף בצערך

עס איז בכלל נישט מיין צער ......

די באבע פלעגט זאגן לאכען איז דער וואס לאכט לעצט.....

ס'איז אפילו נישט אויסגעהלטן ע"ד הביזנעס
אז דו ווייסט יענער ארבעט שוין סיי ווי און בפרט יענער איז מוחזק אז ער מאכט א גאר גוטע און הערליכע ארבעט, וואס לוינט זיך עס יענעם בכלל ארויסצוגעבן

הוצאת.אמת האט געשריבן:מליצות אויף די רבנים המסכימים, באמת איז זייער שווער, נאר וואס דען בזמן הזה טראכט קיינער נישט פון א צווייטען, ווילאנג מען טוט נישט פאר איהם די זעלבע דעמאלטס וועקט ער זיך אויף.

די חוצפה פון דעם ליטוואק דער מוציא לאור איז פיל שטארקער, נישט נאר ער ווייסט און ער האט געוויסט אז די יורשים געבען נישט קיין רשות און זענען נישט מסכים, נאר מען האט איהם מודיע געווען פאר ער האט אנגעהויבען צו ארבעטען אז מיר זענען אין מיטען דער ארבעט, מענטשליך און נארמאל אז ווען איינער איז די מודיע אז ער ארבעט דערויף און האט שוין משקיע געווען עשרות ורבבות דולרים שטייט מען ווייט דערפון


זעהט אויס אז געוויסע מענטשען האבין אנדערע דעת תורה

איך פארשטיי אז ס'איז אוממענטשליך בזמן ווען ס'איז דא אן הוצאה פון די ''ממשיכי דרכם'', צו נעמען זייער'ס א ספר און דאס איבערדרוקן, ובפרט ווען יענער האט שוין געארבעט דערויף, אבער תורה'דיג איז דען דא א טענה ווען א ליטוואק וויל איבערדרוקן א דרכי תשובה, אדער ווען א ספרדי וועט וועלן איבערדרוקן א ייטב לב??? איך רעד נישט ווען דער מחבר האט געגעבן אן אויסשליסליכע רעכט פאר זיינע יורשים וכדו', נאר ספרים וואס באלאנגט פאר א גזע, טאר נישט א צווייטער אפשטאמיגער דאס דרוקן???

מיללער האט געשריבן:

ראש הקהל האט געשריבן:דען וואס איז פשט אז עטליכע רבנים האבן אים געגעבן הסכמות? פארוואס האבן זיי אים נישט געפרעגט אויב ער האט גענומען רשות פון די אייניקלעך היורשים?
די ערשטע הסכמה, מילא, ער האט זיך געפרייד אז ער האט א ספר ווי ער קען בכלל געבן אן הסכמה?

ויבא, זאגט נאר ראש הקהל טייערער, איר טוט דאס (מישען אין מחלוקת) פאר א לעבן?

ניין, בכלל נישט,
נאר ס'שוין נישט דער ערשטער מאל ער געט הסכמות אויף אזעלעכע ספרים, בכלל לא כתבתי שמו,
ותו, וויבאלד ער איז דער ערשטער מסכים, און לכאורה גאר נאנט מיט דער מו"ל, והוא מכת החסידים, היה בידו צריך למנעו המחבר מלהדפיס, לאפרושי מאסורא,
ס'דא מישען און מחלוקת, און ס'דא אזאך וואס הייסט מוחה זיין, און מצות תוכחה

ישלהוסיף האט געשריבן:

msp האט געשריבן:נו הוצאת אמת
וואסי דער תירוץ?
מסתמא היינט ווייסט מען נישט מעהר דער מהות פון הסכמות ווי אמאהל אין פולין און אנגארן
אז מען האט רשות אויף צעהן יאהר וכדומה...

דאכציך אז דער 'צעהן יאר' איז אז איך דרוק איבער א אלטע ספר, אדער א ספר וואס האט נישט קיין בעלים לדוגמת 'בן פדהצור' אדער א ישב אהלים.

אבער א ספר וואס א מחבר זעלבסט גיבט ארויס, א אייגען ספר, ווערט דאס דער אייגענטום פון די יורשים לפרנסם וכיוצ"ב. כה"ג איז נישט חל דער צעהן יאר היות עס זענען דא יורשים, וואס זיצען נישט ליידיג, זיי טוהן און ארבעטן, און גאנץ פארשטענדיק אז זיי קענען נישט ארויסקומען מיט אלע ספרים אויף איינמאהל, די טענה אז "מ'האט עס נישט געדריקט ביז היינט" איז לעכעדיק און לאכעדיק. היתכן צו זאגען פאר הוצאות אמת וועלעכע ספר צו דריקען ערשט אדער צווייט. איז נישט דער שו"ת מנחת אלעזר הייליג און טייער פאר הוצאות אמת פונקט ווי דער אנדערע ספרים וואס זיי האבען ארויס געגעבען ביז היינט, נאר כמובן ס'איז א גרעסערע ארבעט פארלאנגט זיך מער צייט, דאס נישט דריקען מיינט נאך נישט אז זיי האבן מעלים עין געוועהן פון דעם באטרעפענעם ספר.

נייע מעשה
אפילו אויף אן "אייגענע ווערק" האבן די רבנים המסכימים נישט געגעבן מער ווי צוואנציג דרייסיג יאר, ווער האט באשלאסען אז א ספר געדרוקט באלאנגט צו קינדער און אייניקלעך עד עולם?
דאס יא עס איז נישט מענטשליך!

והא ראיה אז קיינער נעמט יענעם נישט צו דין תורה, ווייל ער וועט געוואונען.

איטשע האט געשריבן:

ישלהוסיף האט געשריבן:

msp האט געשריבן:נו הוצאת אמת
וואסי דער תירוץ?
מסתמא היינט ווייסט מען נישט מעהר דער מהות פון הסכמות ווי אמאהל אין פולין און אנגארן
אז מען האט רשות אויף צעהן יאהר וכדומה...

דאכציך אז דער 'צעהן יאר' איז אז איך דרוק איבער א אלטע ספר, אדער א ספר וואס האט נישט קיין בעלים לדוגמת 'בן פדהצור' אדער א ישב אהלים.

אבער א ספר וואס א מחבר זעלבסט גיבט ארויס, א אייגען ספר, ווערט דאס דער אייגענטום פון די יורשים לפרנסם וכיוצ"ב. כה"ג איז נישט חל דער צעהן יאר היות עס זענען דא יורשים, וואס זיצען נישט ליידיג, זיי טוהן און ארבעטן, און גאנץ פארשטענדיק אז זיי קענען נישט ארויסקומען מיט אלע ספרים אויף איינמאהל, די טענה אז "מ'האט עס נישט געדריקט ביז היינט" איז לעכעדיק און לאכעדיק. היתכן צו זאגען פאר הוצאות אמת וועלעכע ספר צו דריקען ערשט אדער צווייט. איז נישט דער שו"ת מנחת אלעזר הייליג און טייער פאר הוצאות אמת פונקט ווי דער אנדערע ספרים וואס זיי האבען ארויס געגעבען ביז היינט, נאר כמובן ס'איז א גרעסערע ארבעט פארלאנגט זיך מער צייט, דאס נישט דריקען מיינט נאך נישט אז זיי האבן מעלים עין געוועהן פון דעם באטרעפענעם ספר.

נייע מעשה
אפילו אויף אן "אייגענע ווערק" האבן די רבנים המסכימים נישט געגעבן מער ווי צוואנציג דרייסיג יאר, ווער האט באשלאסען אז א ספר געדרוקט באלאנגט צו קינדער און אייניקלעך עד עולם?
דאס יא עס איז נישט מענטשליך!

והא ראיה אז קיינער נעמט יענעם נישט צו דין תורה, ווייל ער וועט געוואונען.

איטשא אבי געהאקט און קאפ
אדם אוסר את שלו
גענוג מאל טרעפט מען אז אייניקלעך זאלן פארקויפען דער זכות פאר א צווייטען צו דרוקען זייערס זיידעס כתבים אדער ספרים
א מחבר ספר האט כמובן א רעכט אויף זיינע זאכען עד עולם, און ס'גייט אראפ צו דו יורשים, אז אזויפיל אז אנדערע בני משפחה טאר עס אפי' נישט דרוקען
און פארוואס מ'גייט נישט צו דין תורה, איז עס וויבאלד ס'איז א לאזינג ביזנעסס,
ועוד, אז למשל דא מיטן דרכי תשובה די מסכימים אליין זיצען אויף דין תורה'ס, יעצט צו וועם זאל מען גיין
ותו, כלפי דא האט הוצאת אמת געשריבין דבר בשם אומרו זיין באבע פלעגט זאגען לאכען איז דער וואס לאכט לעצט
והשי"ת יהיה בעזרו להפיץ מעינות ספרי בית מונקאטש בקרית חוצות, מתוך הרחבה בקרוב ובניקל, להפיק זממו הטוב מכח אל הפועל, שלא יבוש המעיין ולא יקצץ האילן

איטשע האט געשריבן:

ישלהוסיף האט געשריבן:

msp האט געשריבן:נו הוצאת אמת
וואסי דער תירוץ?
מסתמא היינט ווייסט מען נישט מעהר דער מהות פון הסכמות ווי אמאהל אין פולין און אנגארן
אז מען האט רשות אויף צעהן יאהר וכדומה...

דאכציך אז דער 'צעהן יאר' איז אז איך דרוק איבער א אלטע ספר, אדער א ספר וואס האט נישט קיין בעלים לדוגמת 'בן פדהצור' אדער א ישב אהלים.

אבער א ספר וואס א מחבר זעלבסט גיבט ארויס, א אייגען ספר, ווערט דאס דער אייגענטום פון די יורשים לפרנסם וכיוצ"ב. כה"ג איז נישט חל דער צעהן יאר היות עס זענען דא יורשים, וואס זיצען נישט ליידיג, זיי טוהן און ארבעטן, און גאנץ פארשטענדיק אז זיי קענען נישט ארויסקומען מיט אלע ספרים אויף איינמאהל, די טענה אז "מ'האט עס נישט געדריקט ביז היינט" איז לעכעדיק און לאכעדיק. היתכן צו זאגען פאר הוצאות אמת וועלעכע ספר צו דריקען ערשט אדער צווייט. איז נישט דער שו"ת מנחת אלעזר הייליג און טייער פאר הוצאות אמת פונקט ווי דער אנדערע ספרים וואס זיי האבען ארויס געגעבען ביז היינט, נאר כמובן ס'איז א גרעסערע ארבעט פארלאנגט זיך מער צייט, דאס נישט דריקען מיינט נאך נישט אז זיי האבן מעלים עין געוועהן פון דעם באטרעפענעם ספר.

נייע מעשה
אפילו אויף אן "אייגענע ווערק" האבן די רבנים המסכימים נישט געגעבן מער ווי צוואנציג דרייסיג יאר, ווער האט באשלאסען אז א ספר געדרוקט באלאנגט צו קינדער און אייניקלעך עד עולם?
דאס יא עס איז נישט מענטשליך!

והא ראיה אז קיינער נעמט יענעם נישט צו דין תורה, ווייל ער וועט געוואונען.

עס איז קיין שום ראיה, דין תורות פארציען זעך יארען לאנג וכו' ואכהמ"ל בפומביות וכו' מיט נישט גיין צו דין תורה כל האופציות נשארים פתוחים ודל"ב ודי בזה.

והעיקר, דאס נישט רופען לע"ע לדין תורה מיינט נישט אז מען געט אויף אדער מען איז מוותר אויף די רעכטען וטענות

ווי אזוי פלעגט ר' סענדער דייטש זאגען, איגנארירען מיינט נישט קפוטעלירען