בנות ירושלים - אידישע ליכט - ר' משה עהרנטאל
פארעפענטליכט: פרייטאג פבואר 17, 2012 9:48 am
היינט צופרי איז מען ארומגעגאנגען אין ביהמ"ד נאך געלט פאר בנות ירושלים, א איד וואס קלעימט אז ער איז ר' משה עהרנטאל'ס זון פון ארץ ישראל האט גערעדט אפאר ווערטער.
פלוצלינג האט זיך אין מיר צופלאקערט זכרונות און געגועים וואס איך האב שוין לאנג נישט געהאט. אלץ אינגל האב איך געקענט יעדע מעשה פון די "בענדער" אה... די בענדער.... די אידישע ליכט בענדער, די בעסטע מתנה וואס א טאטע קען נאר קויפן פאר זיין זון (אזוי האבן זיי אדווערטייזט, איז עס דען נישט אמת?).
אבער אפגערעדט פון די מעשה'לעך, פון די הלכות, פון די חכמה'לעך, פון די הומאר און געשמאק מלא תוכן... די שטערקסטע וואס ליגט מיר נאך אין די ביינער איז די "בנות ירושלים"...
גלייבט מיר איך האב נאך אלץ נישט קיין אהנונג פונקטליך פון וואס מען רעדט דא, אבער לויט ווי מיין אינגע שכל האט זיך אויסגע'משל'ט און עס איז קיינמאל נישט ארויס פון מיין מח זינט דאן, רעדט מען דא פון אזאלכע שיר השירים'דיגע ארץ ישראל'דיגע מיידעלאך, חכו ממתקים וכולו מחמדים בנות ירושלים, מיט צעפאלעך, זיי רעדן נאר אידיש, און נישט סתם אידיש נאר מיטן ירושלים'דיגער שמאלץ, זיי שטייען מיט אזא פארכט און ציטער בשעת די מאמע צינד לעכט מיט די ווייסע פארטוך און לייגט אריין אין די פושקע א שקל פאר בנות ירושלים, די ברודערלאך גייען אין שול, און די מיידעלאך גייען צו בנות ירושלים פרייטאג צונאכטס סעמינאר, זיי גייען איידל און שעמעדיג אבער מיט א אינערליכע שטאלץ אויף די ירושלימ'דיגער טונקעלע געסלאך, צופרידן פון אלעם, זיי רעדן פון די לערערין און פון באשעפער, עס גיסט זיך דארט אידישקייט מיט אזא נעימות און חן, עס טוט זיך דארט עפעס א קולטור, א צוזאמענשטעל פון א סארט "עכטע" איד, אז עס לאזט זיך נישט באשרייבן...
על כל פנים אזוי האט ר' משה עהרנטאל ע"ה מצליח געווען מיר צו באאיינדרוקן, אזש איך האב פיל מאל געחלומט אז אט אט ציה איך מיר אריבער קיין ירושלים אז מיינע שוועסטער זאלן לערנען אין בנות ירושלים, דאס אז אינגלעך לערנען נישט דארט האב איך נישט געוואוסט וויאזוי צו פארענטפערן, ביז די כולל שומרי החומות קאלענדער איז אנגעקומען און געשפינט מיין פאנטאזיע, אז די ברודערס פון בנות ירושלים גייען קיין תלמוד תורה שומרי החומות.
איך געדענק נישט גענוי וואס עס איז געשטאנען אויף די אדווערטייזמענטס פון בנות ירושלים אין די אלטע אידישע ליכט בענדער, אבער מצליח געווען זיך אריינצוזעצען אין מיין מח לעד ולנצח נצחים האבן זיי ביג טיים!
איז ווען דער הרב עהרנטאל שליט"א איז היינט אין בית המדרש ארומגעגאנגען נאך געלט, כאטש די פאנטאזיע האט בשום אופן נישט מצליח געווען צו מאכן א פאראלעל פון דעם איד צו די בנות ירושלים מיידעלאך, האב איך אים געגעבן א שיינע נתינה, און זיך נישט געקענט איינהאלטן און אים געזאגט: די מתיקות אין אידישקייט וואס אייער טאטע האט אריינגעלייגט אין מיר איז עפעס געוואלדיג!
ווער זענט איר? פרעגט ער מיך, איך האב אים געענטפערט מיין נאמען, און אים פארשפראכן אז ער קען מיך סייווי נישט, און ער האט זיך באדאנקט פאר מיין יישר כח.
פלוצלינג האט זיך אין מיר צופלאקערט זכרונות און געגועים וואס איך האב שוין לאנג נישט געהאט. אלץ אינגל האב איך געקענט יעדע מעשה פון די "בענדער" אה... די בענדער.... די אידישע ליכט בענדער, די בעסטע מתנה וואס א טאטע קען נאר קויפן פאר זיין זון (אזוי האבן זיי אדווערטייזט, איז עס דען נישט אמת?).
אבער אפגערעדט פון די מעשה'לעך, פון די הלכות, פון די חכמה'לעך, פון די הומאר און געשמאק מלא תוכן... די שטערקסטע וואס ליגט מיר נאך אין די ביינער איז די "בנות ירושלים"...
גלייבט מיר איך האב נאך אלץ נישט קיין אהנונג פונקטליך פון וואס מען רעדט דא, אבער לויט ווי מיין אינגע שכל האט זיך אויסגע'משל'ט און עס איז קיינמאל נישט ארויס פון מיין מח זינט דאן, רעדט מען דא פון אזאלכע שיר השירים'דיגע ארץ ישראל'דיגע מיידעלאך, חכו ממתקים וכולו מחמדים בנות ירושלים, מיט צעפאלעך, זיי רעדן נאר אידיש, און נישט סתם אידיש נאר מיטן ירושלים'דיגער שמאלץ, זיי שטייען מיט אזא פארכט און ציטער בשעת די מאמע צינד לעכט מיט די ווייסע פארטוך און לייגט אריין אין די פושקע א שקל פאר בנות ירושלים, די ברודערלאך גייען אין שול, און די מיידעלאך גייען צו בנות ירושלים פרייטאג צונאכטס סעמינאר, זיי גייען איידל און שעמעדיג אבער מיט א אינערליכע שטאלץ אויף די ירושלימ'דיגער טונקעלע געסלאך, צופרידן פון אלעם, זיי רעדן פון די לערערין און פון באשעפער, עס גיסט זיך דארט אידישקייט מיט אזא נעימות און חן, עס טוט זיך דארט עפעס א קולטור, א צוזאמענשטעל פון א סארט "עכטע" איד, אז עס לאזט זיך נישט באשרייבן...
על כל פנים אזוי האט ר' משה עהרנטאל ע"ה מצליח געווען מיר צו באאיינדרוקן, אזש איך האב פיל מאל געחלומט אז אט אט ציה איך מיר אריבער קיין ירושלים אז מיינע שוועסטער זאלן לערנען אין בנות ירושלים, דאס אז אינגלעך לערנען נישט דארט האב איך נישט געוואוסט וויאזוי צו פארענטפערן, ביז די כולל שומרי החומות קאלענדער איז אנגעקומען און געשפינט מיין פאנטאזיע, אז די ברודערס פון בנות ירושלים גייען קיין תלמוד תורה שומרי החומות.
איך געדענק נישט גענוי וואס עס איז געשטאנען אויף די אדווערטייזמענטס פון בנות ירושלים אין די אלטע אידישע ליכט בענדער, אבער מצליח געווען זיך אריינצוזעצען אין מיין מח לעד ולנצח נצחים האבן זיי ביג טיים!
איז ווען דער הרב עהרנטאל שליט"א איז היינט אין בית המדרש ארומגעגאנגען נאך געלט, כאטש די פאנטאזיע האט בשום אופן נישט מצליח געווען צו מאכן א פאראלעל פון דעם איד צו די בנות ירושלים מיידעלאך, האב איך אים געגעבן א שיינע נתינה, און זיך נישט געקענט איינהאלטן און אים געזאגט: די מתיקות אין אידישקייט וואס אייער טאטע האט אריינגעלייגט אין מיר איז עפעס געוואלדיג!
ווער זענט איר? פרעגט ער מיך, איך האב אים געענטפערט מיין נאמען, און אים פארשפראכן אז ער קען מיך סייווי נישט, און ער האט זיך באדאנקט פאר מיין יישר כח.