אידישע וועלט פארומס

יא
איך האב אפילו נישט קיין שוועסטער....

נחזור לעניינינו, המאמר שנהניתי בהפעמון הי' אודות ר' חיים אחי המהר"ל, (ואולי מפני שהעתיק דבר ישן), והגם שיש לפלפל אם אינו נכנס בגדר התורה מכסהו ואתה מגלהו, שהרי השואל ומשיב השמיטו, אבל אני הצעיר נהניתי עד למאד, ובעיקר בעיוני בהואידך (היינו אלא מאי שהרמ"א סובר, ודו"ק),
אולם השמיט הלשונות החריפים ובצדק, אולם עורר סקרנותי עד למאד, וחושבני שגם מזה נוכל ללמוד, האם אחד יודע, היכן אפשר לראותו

דאכטזיך עס איז דא א בוך רמ"א ווי ער ברענגט צו די משא ומתן
דרך אגב איז אינטערעסאנט פארוואס מען קען ר' חיים מפרידבורג נישט אלץ א זעלבסטשטענדיגע פארשוין
נאר אלץ דער ברודער פון מהר"ל....

והוא פלאי האט געשריבן:האם אחד יודע, היכן אפשר לראותו

ייש"כ
ויכוח מים חיים נמצא באוצר החכמה, ובהיברו בוקס.

איטשע האט געשריבן:ווייסט איינער ווי מען קען עס קויפן אין לאנדאן?

אזויווי ביי די פריעדיגע, מישור האט געשיקט קיין לאנדאן, בעהט ביי דיין ספרים סאפלייער.

כן היא ברוב המקרים באילו שהיו קרובים לענקי עמינו. וכן הוא בקרובי הגר״א, הרמב״ם ועוד.

א גרויסע אידענטיטעט לאזט נישט פלאטץ פאר א קלענערן און די קליינטשיגע אויגן פון מענטשעלעך. 
...
דברי מוסבים לעומת מס״פ

אויפריכטיג האט געשריבן:אין וויליאמסבורג איז עס נאכנישט דא צו באקומען.

לכאורה היינט דארף דאס שוין צו זיין, אויב נישט, יתכן ס'ליגט נאך אין די באקס, פאק עס אויס.

דאס אראפרוקן דעם פרייז איז וורד צו באגריסן! עס צייגט די ווארהייט פון דיין פריערדיגע זאץ "מיט יעדע איינקויף פון הפעמון דעקט איר די הוצאות (קיין ריוח ממוני).

אויפריכטיג שמו, ואויפריכטיג דבריו.

גלעקל: מעג איך זיין מחולק אויף אייער חתימה?

יא. ס'איז דאך א גרויסע איי-וועלט, ואין דעותיהם שוות...
כ'גלייב אז מיט דיין עכטען נאמען וואלסטו נישט געווארן א שר האלפיים...

נו וודאי, בערך האלב, יא...
....
א גלאק צום נושא...

פון די חציו זכאי קען מען צוזאם שטעלן אן ארטיקל פאר קומענדיגען הפעמון?

מען קען דאס עמטליך אהער שטעלן, גיב נאר א נושא און העמיר זעהן...

ס'איז נישט כדאי צו מפרסם זיין, שמא יקפצו עליו עורכים אחרים.

איינע פון די מאמרים אין צלצול רביעי, וועט זיין אי"ה גאר א גרויסע חידוש פאר אסאך בני תורה (פארשטייט זיך נישט פאר קיין גרויסע ידענים)

לדעתי אין להיות מן הבורחים מאת העורכים... כדבר שאמרו: אין אדם נוגע.. וכו׳.

נא לפרש את דעתך בהרחב דיבור

אירע כמה פעמים, כאשר היה עורך מהפך על השרוריה, ובא אחר וניסה להספלמוס עליה... אמנם ברוב המקרים לא הצליחו.

כמאמרם הנ״ל, אין אדם נוגע במה שמוכן..

תפסתי.
איישר כוחך! (באידיש: איך שטארק דיך)

יישר כחכם, ארויסגעפרינט דפוס אמשדרדם, ונעיין אי"ה

דרך אגב, איז דער אשר הואיל ללבן, לשיטתו, מיט כוכב און משקיף, שאין נפ"מ בין ישראל לגוי... וכולם בצלם אלקים נבראו, ומי שסובר אחרת הוא איימיש

והוא פלאי האט געשריבן:דרך אגב, איז דער אשר הואיל ללבן, לשיטתו, מיט כוכב און משקיף, שאין נפ"מ בין ישראל לגוי... וכולם בצלם אלקים נבראו, ומי שסובר אחרת הוא איימיש

אזעלכע שטותים צו רעדן. טאקע פלאי! די חילוק פון א איד און א גוי איז הימל און ערד, אבער מיט די צלם אלוקים זענען זיי גלייך, אזוי שטייט בתורת משה.
אז איינער וועט זאגן אז אידן און גוים זענען שוה בשוה אז ווען מ'שלאפט נישט איז מען מיעד, מיינט דאס אז ס'נישט פארהאנען קיין חילוק צווישען א איד און גוי????

גלעקל, כ׳בין מוחה אויף כבוד ת״ח, קוקדזשע נאך דעם והיא פלאי׳ס פראפייל וועט איר זעהן אז ס׳האנדעלט זיך פון א גאר ערנסטער תלמיד חכם. און לויט׳ן היינטיגן סטאנדארט פון טיטלע, א גאון הגאונים, שר התורה...

דאס איז איינמאל איינס.

ועוד, דער אור החיים הקדוש אין פרשת בראשית (?) שרייבט קלאר אז א איד האט אויך נאך א דרגא אין צלם א-לוקים וואס א גוי האט נישט.

ובכל ספרי החסידות ושורשו באלשיך הקדוש עה"פ הראני את מראיך השמעיני את קולך, כי כשפוגמין ח"ו מוחקים הצלם אלקים, לפנ"י ה' תטהרו, ולפ"ז פשיטא דיש חילוק אף לגבי צלם אלקים.

ובנוגע שגופות בני ישראל שונים גם מגופי האומות, נודעו דברי החתם סופר בחידושיו על נדה שכתב כן גם להלכה, כי אין ראיה מומסכת מגופי העכו"ם המתפטמים מנבילות וטריפות וחביל גופיהון, עיי"ש.

גלעקל האט געשריבן:.

מיט יעדע איינקויף פון הפעמון דעקט איר די הוצאות (קיין ריוח ממוני)

אזוי ווי יעדע ספר ביז מען זעהט די הצלחה, דערנאך וועט זיין בעזר השם ריוח בכפלים.

יישר כח פאר די אפדעיטס, שוין געלאפן קויפן.

שטארק זיך האט געשריבן:גלעקל, כ׳בין מוחה אויף כבוד ת״ח, קוקדזשע נאך דעם והיא פלאי׳ס פראפייל וועט איר זעהן אז ס׳האנדעלט זיך פון א גאר ערנסטער תלמיד חכם. און לויט׳ן היינטיגן סטאנדארט פון טיטלע, א גאון הגאונים, שר התורה...

דאס איז איינמאל איינס.

ועוד, דער אור החיים הקדוש אין פרשת בראשית (?) שרייבט קלאר אז א איד האט אויך נאך א דרגא אין צלם א-לוקים וואס א גוי האט נישט.

סארי, כ'האב נישט גענישטערט זיינע תגובות, איך קען אים נאר פון דעם אשכול, ווי ער דערמאנט דעם כוכב און דעם משקיף, ואין לו לגלעקל אלא מה שעיניו רואות...
בדבר מש"כ האוחה"ק, לא נעלם מעיני, כ'ברענג דאס אין א לענגערע מאמר "אתה בחרתנו מכל העמים" לכבוד א (תיקון ליל) שבועות דרשה שנה זו. בענין אם יש נשמה לגוי.

שטארק זיך בנוגע דאס וואס דו שרייבסט אז אין אדם נוגע, אמת אז ווען איינער כאפט אויס איז עס רוב מאל נישט אזוי גוט ווי דער ארגינעלער, אבער לגבי דעם ציבור הקונים טו דאס שטארק שאדן ווען מען עט א נושא וואס איז שוין געווען געשריבן ערעגץ אנדערש.