אידישע וועלט פארומס

שוועמעל, עס איז מעגליך אז עס נישט ריטב"א און נישט רמ"ה.

און ווען מען ווייסט נישט ווער יא, קען דערויף נישט בויען.

דאס איז זיכער אז טארקוועמיידע האט קיין חידושים אויף ש"ס נישט געשריבן.
און אויב שטימט עס מיט אנדערע פירושי הראשונים קען מען נוצן השוואות.

להוי ידוע אז עס איז דא מקומות ווי די נייע ראשונים שטימען נישט מיט די אנגענומענע.

טראכט גוט וועט זיין גוט האט געשריבן:נאך א נקודה פאר די סאטמארע עולם.

איז די ספרים וואס שטייט אינעווייניג "נדפס בסיוע המשרד לעניני דתות" - איז לכאורה דא א געהעריגע איסור אריינצוקוקן פונקט וואו מטאר נישט נעמען קיין געלט פון די מדינה פאר שכר לימוד. ופשוט.

והוא הדין והוא הטעם לספרי "מכון ירושלים".
אגב, דער סגולה פון כח הפועל בנפעל, איז שייך פאר יעדעם.

דער "נדפס בסיוע המשרד לעניני דתות" איז שוין יא א שטיקל פראבלעם.

אפשר איז כדאי אויסצורעכענען דא וועלכע ספרים שטייט דאס כדי לאפרושי מהן.
איך האף אז נישט אינעם חינוך.

דאס אז עס איז געווען ביים רבי'ן אין שטוב איז נישט קיין נייעס, אבער כמדומה אז ער האט נישט געלערנט דערין נאר נאכגעקוקט.
דער טעם פון "ישרף", האט מען שוין דא געברענגט פון רמב"ם "שלא להניח שם למינים".
רב קוק האט זיכער ענדערש געהאט א דין פון א מין ווי איידער א צוקוקטער, כידוע למכביר.

פלוני האט געשריבן:דאס אז עס איז געווען ביים רבי'ן אין שטוב איז נישט קיין נייעס, אבער כמדומה אז ער האט נישט געלערנט דערין נאר נאכגעקוקט.
דער טעם פון "ישרף", האט מען שוין דא געברענגט פון רמב"ם "שלא להניח שם למינים".
רב קוק האט זיכער ענדערש געהאט א דין פון א מין ווי איידער א צוקוקטער, כידוע למכביר.

זעהט אויס אז איהר האט קיינמאל נישט געליינט זיינע אייגענע יומנים כמבואר כבר באשכולות אחרות, ער איז נישט געווען קיין צוקוקטער און אוודאי נישט ח"ו א מי.... עפ"ל, ער האט געהאט געוואלדיגע דמיונות...

פלוני האט געשריבן:

טראכט גוט וועט זיין גוט האט געשריבן:נאך א נקודה פאר די סאטמארע עולם.

איז די ספרים וואס שטייט אינעווייניג "נדפס בסיוע המשרד לעניני דתות" - איז לכאורה דא א געהעריגע איסור אריינצוקוקן פונקט וואו מטאר נישט נעמען קיין געלט פון די מדינה פאר שכר לימוד. ופשוט.

והוא הדין והוא הטעם לספרי "מכון ירושלים".
אגב, דער סגולה פון כח הפועל בנפעל, איז שייך פאר יעדעם.

איך קען א חשובע יוד און ווילאמסבורג וואס ווען ער זעט א ספר פון המשרד לעניני דתות גייט ער צום שמש רב וכדומ' און ער בייצאלט פארן ספר אז מען זאל מער נישט קויפן א ספר פון המשרד לעניני דתות און ער וואפט עס און גאביטש

פרעגער האט געשריבן:

פלוני האט געשריבן:דאס אז עס איז געווען ביים רבי'ן אין שטוב איז נישט קיין נייעס, אבער כמדומה אז ער האט נישט געלערנט דערין נאר נאכגעקוקט.
דער טעם פון "ישרף", האט מען שוין דא געברענגט פון רמב"ם "שלא להניח שם למינים".
רב קוק האט זיכער ענדערש געהאט א דין פון א מין ווי איידער א צוקוקטער, כידוע למכביר.

זעהט אויס אז איהר האט קיינמאל נישט געליינט זיינע אייגענע יומנים כמבואר כבר באשכולות אחרות, ער איז נישט געווען קיין צוקוקטער און אוודאי נישט ח"ו א מי.... עפ"ל, ער האט געהאט געוואלדיגע דמיונות...

ווענד זיך
בריסקער רב בשם אביו הגר"ח האט געזאגט אויף אים אז ער איז א אפיקורוס מנעורותו
דער רידב"ז שרייבט אויף עם דעם טיטול 'המשוגע'
און פרעגער האלט ער אז געווען א געוואלדיגער בעל דמיון
והבוחר יבחר....

לעצטע סוף וואך איז געדרוקט געווארן א קונטרס'ל "איש מלחמה" (כהאב עס געזעהן אדער אין לדעת.קאם אדער באקומען דורך גלגל) ב"ה סאיז נאך געסעיווט ביי דאונלאודס. העמיר אראפברענגען וואס איז נוגע אהער:

און ספר תורת אמת שטייט:
מען האט געפרעגט מרן מסאטמאר זצ"ל אויב ממעג לערנען אין די ספרים וואס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך מוסד הרב קוק, און ער האט גענטפערט, אודאי נישט, און האט צוגעלייגט די מדרש כו',

נאך:
מען האט געפרעגט מרן מסאטמאר זצ"ל אויב ממעג האלט און די אוצר הספרים פון די ישיבה ספרים שנדפסו ע"י מוסד קוק און ער האט נישט מסכים געווען.

טראכט גוט וועט זיין גוט האט געשריבן:לעצטע סוף וואך איז געדרוקט געווארן א קונטרס'ל "איש מלחמה" (כהאב עס געזעהן אדער אין לדעת.קאם אדער באקומען דורך גלגל) ב"ה סאיז נאך געסעיווט ביי דאונלאודס. העמיר אראפברענגען וואס איז נוגע אהער:

און ספר תורת אמת שטייט:
מען האט געפרעגט מרן מסאטמאר זצ"ל אויב ממעג לערנען אין די ספרים וואס איז ארויסגעגעבן געווארן דורך מוסד הרב קוק, און ער האט גענטפערט, אודאי נישט, און האט צוגעלייגט די מדרש כו',

נאך:
מען האט געפרעגט מרן מסאטמאר זצ"ל אויב ממעג האלט און די אוצר הספרים פון די ישיבה ספרים שנדפסו ע"י מוסד קוק און ער האט נישט מסכים געווען.

אין קאשוי ביהמ"ד אין מאנסי בנשיאות האדמו"ר מקאשוי שליט"א זענען פארהאן אלע ספרי הראשונים בהו"ל מוסד הרב קוק, אבער אויסגעריסן דעם סימבאל.....

פרעגער: אינטערסאנט. נעקסט טיים אי"ה ווען איך וועל זיין און מאנסי וועל איך אריין גיין קוקען,

עס איז אויף סאזען דר. ?

דארפסמאן האט געשריבן:פרעגער: אינטערסאנט. נעקסט טיים אי"ה ווען איך וועל זיין און מאנסי וועל איך אריין גיין קוקען,

עס איז אויף סאזען דר. ?

יא, איך האב געוואוינט דארט בשכינו פאר אן ערך פון צעהן יאהר צוריק, און דעמאלטס איז דאס געווען דארט, אולי מרוב עתים ואריכות הגלות האט מען דאס שוין פון דארט מעביר געווען.

אגב, איז אינטרסאנט, אז רוב פין די היינטיגע עורכים פין די ספרי הראשונים פין מוסד הרב קוק זענען גארנישט קיין מזרחיסט'ן נאר ליטווישע וכדו', אין דער הופט פין מוסד הרב קוק איז בכלל נישט קיין מזרחי, ס'ארבעט'ן דארטן חסידי'שע יונגלייט אין ליטווישע וכדו'.

זיידענע בעקיטשע האט געשריבן:אגב, איז אינטרסאנט, אז רוב פין די היינטיגע עורכים פין די ספרי הראשונים פין מוסד הרב קוק זענען גארנישט קיין מזרחיסט'ן נאר ליטווישע וכדו', אין דער הופט פין מוסד הרב קוק איז בכלל נישט קיין מזרחי, ס'ארבעט'ן דארטן חסידי'שע יונגלייט אין ליטווישע וכדו'.

איר רעדט פונעם מוסד רב קוק וואס איז מו"ל ספרים, איך רעד פון ישיבה מרכז הרב וואס איז לויטער מזרחי'סטן.
מזרחי איז א שיטה, מ'קען זיין א חסידישע מזרחי'סט און א ליטווישע מזרחי'סט פונקט ווי א ספרדישע, כאטש כהיום איז עס בעיקר ספרדישע (מיט אנדערע נעמען, די מזרחי פארטיי איז שוין היינט מער ווייניגער אונטערגעגאנגען), ס'איז כדאי אנצומערקן אז קוק דער גרינדער פון מזרחי, איז געווען א ליטווישער.

יגעתי ומצאתי האט געשריבן:

זיידענע בעקיטשע האט געשריבן:אגב, איז אינטרסאנט, אז רוב פין די היינטיגע עורכים פין די ספרי הראשונים פין מוסד הרב קוק זענען גארנישט קיין מזרחיסט'ן נאר ליטווישע וכדו', אין דער הופט פין מוסד הרב קוק איז בכלל נישט קיין מזרחי, ס'ארבעט'ן דארטן חסידי'שע יונגלייט אין ליטווישע וכדו'.

איר רעדט פונעם מוסד רב קוק וואס איז מו"ל ספרים, איך רעד פון ישיבה מרכז הרב וואס איז לויטער מזרחי'סטן.
מזרחי איז א שיטה, מ'קען זיין א חסידישע מזרחי'סט און א ליטווישע מזרחי'סט פונקט ווי א ספרדישע, כאטש כהיום איז עס בעיקר ספרדישע (מיט אנדערע נעמען, די מזרחי פארטיי איז שוין היינט מער ווייניגער אונטערגעגאנגען), ס'איז כדאי אנצומערקן אז קוק ימ"ש דער גרינדער פון מזרחי, איז געווען א ליטווישער.

just for your info.רב קוק איז נישט געווען דער גרינדער פין מזרחי .אין נישט געווען א חבר המזרחי . אין ר' יצחק אראלי'ס קינדער זענען
''''אלע ''' חרדישע בני תורה אין אפאהר זענען אוין חזון איש ניקעס איין זיהן איז א שוואגער פאר ר' משה שטרנבוך אין ר' דוד סאלאווייטשיק.

פרעגער האט געשריבן:אין קאשוי ביהמ"ד אין מאנסי בנשיאות האדמו"ר מקאשוי שליט"א זענען פארהאן אלע ספרי הראשונים בהו"ל מוסד הרב קוק, אבער אויסגעריסן דעם סימבאל.....

דאס איז נישט קיין ראי' . אט האב איך היינט געזעהן אין אונזער ביהמד''ר קהל יט''ב לב אויף ראדני סטריט אהן געפירקעלט דעם רעבינ'ס נאמען
דער ברך משה .וואס איז געווען דער רב אין רבי בייא אונז אין ביהמד''ר . אין נישט נאר אויף איין סידור נאר אויף צענדליגער . ס'איז דאך א זמן
פין כל הישר בעניו יעשה . ומי יאמר לך . יעדער איינער איז דאך א פוסק אין הלכות דעות . נאר א פסק אין הלכות תפילה קען עהר נישט .

רבבה האט געשריבן:

פרעגער האט געשריבן:אין קאשוי ביהמ"ד אין מאנסי בנשיאות האדמו"ר מקאשוי שליט"א זענען פארהאן אלע ספרי הראשונים בהו"ל מוסד הרב קוק, אבער אויסגעריסן דעם סימבאל.....

דאס איז נישט קיין ראי' . אט האב איך היינט געזעהן אין אונזער ביהמד''ר קהל יט''ב לב אויף ראדני סטריט אהן געפירקעלט דעם רעבינ'ס נאמען
דער ברך משה .וואס איז געווען דער רב אין רבי בייא אונז אין ביהמד''ר . אין נישט נאר אויף איין סידור נאר אויף צענדליגער . ס'איז דאך א זמן
פין כל הישר בעניו יעשה . ומי יאמר לך . יעדער איינער איז דאך א פוסק אין הלכות דעות . נאר א פסק אין הלכות תפילה קען עהר נישט .

ס'מיינסטו? ס'יז א הלכה אין הלכות תפלה??

יענער איז א גנב גמור און איז פילייכט פסול לעדות (יש לדון בזה...), און וועט מגולגל ווערן אויב וועט ער נישט אפצאלן די גניבה פון אנפירקלען סידורים, והוא הדין פאר יעדען נזק וואס א איד מאכט פאר א צווייטן איד שלא עפ"י דין תורה
(איך קען מעשיות פון ערליכע קנאים וועלכע האבן מזיק געווען לשם קנאות נכסי אחרים, אבער האבן אויפן פלאץ באצאלט עד פא אלף...)

יהיה כן האט געשריבן:

רבבה האט געשריבן:

פרעגער האט געשריבן:אין קאשוי ביהמ"ד אין מאנסי בנשיאות האדמו"ר מקאשוי שליט"א זענען פארהאן אלע ספרי הראשונים בהו"ל מוסד הרב קוק, אבער אויסגעריסן דעם סימבאל.....

דאס איז נישט קיין ראי' . אט האב איך היינט געזעהן אין אונזער ביהמד''ר קהל יט''ב לב אויף ראדני סטריט אהן געפירקעלט דעם רעבינ'ס נאמען
דער ברך משה .וואס איז געווען דער רב אין רבי בייא אונז אין ביהמד''ר . אין נישט נאר אויף איין סידור נאר אויף צענדליגער . ס'איז דאך א זמן
פין כל הישר בעניו יעשה . ומי יאמר לך . יעדער איינער איז דאך א פוסק אין הלכות דעות . נאר א פסק אין הלכות תפילה קען עהר נישט .

ס'מיינסטו? ס'יז א הלכה אין הלכות תפלה??

יענער איז א גנב גמור און איז פילייכט פסול לעדות (יש לדון בזה...), און וועט מגולגל ווערן אויב וועט ער נישט אפצאלן די גניבה פון אנפירקלען סידורים, והוא הדין פאר יעדען נזק וואס א איד מאכט פאר א צווייטן איד שלא עפ"י דין תורה
(איך קען מעשיות פון ערליכע קנאים וועלכע האבן מזיק געווען לשם קנאות נכסי אחרים, אבער האבן אויפן פלאץ באצאלט עד פא אלף...)

ניין איך האב נישט געמיינט דעם דין פין גניבה וגזילה וואס דאס לערינט מען ליידער נישט בייא אונז . נאר איב האב פשוט געמיינט אז יעדער בחור אין יונגערמאן פסקנ'ט דיני נפשות
עהר ווייסט פינטקליך וועהר עס איז איין עהרליכער יוד אין וועהר ס'איז אן אפיקורס רח''ל . נאר א פשוטע הלכה אין הלכות תפילה .וואס איז עהם פערזענליך נוגע דאס קען עהר
נישט .

יהיה כן האט געשריבן:

פרעגער האט געשריבן:

פלוני האט געשריבן:דאס אז עס איז געווען ביים רבי'ן אין שטוב איז נישט קיין נייעס, אבער כמדומה אז ער האט נישט געלערנט דערין נאר נאכגעקוקט.
דער טעם פון "ישרף", האט מען שוין דא געברענגט פון רמב"ם "שלא להניח שם למינים".
רב קוק האט זיכער ענדערש געהאט א דין פון א מין ווי איידער א צוקוקטער, כידוע למכביר.

זעהט אויס אז איהר האט קיינמאל נישט געליינט זיינע אייגענע יומנים כמבואר כבר באשכולות אחרות, ער איז נישט געווען קיין צוקוקטער און אוודאי נישט ח"ו א מי.... עפ"ל, ער האט געהאט געוואלדיגע דמיונות...

ווענד זיך
בריסקער רב בשם אביו הגר"ח האט געזאגט אויף אים אז ער איז א אפיקורוס מנעורותו
דער רידב"ז שרייבט אויף עם דעם טיטול 'המשוגע'
און פרעגער האלט ער אז געווען א געוואלדיגער בעל דמיון
והבוחר יבחר....

ואלו ואלו דברי א' חיים... ער איז געווען באשאנקען מיט כל הנ"ל במדה גדושה.
(כ'האף נאר אז די עפ"ל איז פאר קוק, נישט פאר ווער ס'רעדט א ווארט קעגן אים, סייווי האט ער זיך נישט דערשראקן פון אזא קללה ער האט פארשטאנען אז מ'מיינט עפר ארץ ישראל כידוע וד"ל...)

יהיה כן האט געשריבן:

רבבה האט געשריבן:

פרעגער האט געשריבן:ר איז א גנב גמור און איז פילייכט פסול לעדות (יש לדון בזה...), און וועט מגולגל ווערן אויב וועט ער נישט אפצאלן די גניבה פון אנפירקלען סידורים, והוא הדין פאר יעדען נזק וואס א איד מאכט פאר א צווייטן איד שלא עפ"י דין תורה
(איך קען מעשיות פון ערליכע קנאים וועלכע האבן מזיק געווען לשם קנאות נכסי אחרים, אבער האבן אויפן פלאץ באצאלט עד פא אלף...)

סיא קומט אויס פין דיינע רייד אז דיא קנאים האבען מחדש געווען איין נייע הלכה . אז מען מעג מזיק זיין יענעמ'ס חפץ אדער פארמעגען . אויב
מען באצאלט דערפאר . פליז טשעק אין רמב''ם הלכות גזילה אין אין חו''מ . וואס דארט שטייט בפירוש אז מען טאהר נישט . אפילו למיקט .
just for the record

רבבה האט געשריבן:

יהיה כן האט געשריבן:

רבבה האט געשריבן:ר איז א גנב גמור און איז פילייכט פסול לעדות (יש לדון בזה...), און וועט מגולגל ווערן אויב וועט ער נישט אפצאלן די גניבה פון אנפירקלען סידורים, והוא הדין פאר יעדען נזק וואס א איד מאכט פאר א צווייטן איד שלא עפ"י דין תורה
(איך קען מעשיות פון ערליכע קנאים וועלכע האבן מזיק געווען לשם קנאות נכסי אחרים, אבער האבן אויפן פלאץ באצאלט עד פא אלף...)

סיא קומט אויס פין דיינע רייד אז דיא קנאים האבען מחדש געווען איין נייע הלכה . אז מען מעג מזיק זיין יענעמ'ס חפץ אדער פארמעגען . אויב
מען באצאלט דערפאר . פליז טשעק אין רמב''ם הלכות גזילה אין אין חו''מ . וואס דארט שטייט בפירוש אז מען טאהר נישט . אפילו למיקט .
just for the record

ניין, זיי האבן מחדש געווען אז א חפץ וואס איז מזיק א רבים דארף מען מבער זיין. דאס וואס זיי האבן באצאלט איז אדער לפנים משורת הדין אדער ווייל זיי זענען געווען מסופק צו עס איז א מזיק.
פארשטייט זיך אליין אז א לע"נ פאר א ערליכע איד אן קיין דיעות כוזבות איז נישט קיין מזיק אין ס'איז נישט דא קיין שום היתר אנצופירקלען. משא"כ ניצול צו ווערן פונעם איסור להניח שם למינים איז גאר א צווייטע מעשה.

רבבה האט געשריבן:

יהיה כן האט געשריבן:

רבבה האט געשריבן:ר איז א גנב גמור און איז פילייכט פסול לעדות (יש לדון בזה...), און וועט מגולגל ווערן אויב וועט ער נישט אפצאלן די גניבה פון אנפירקלען סידורים, והוא הדין פאר יעדען נזק וואס א איד מאכט פאר א צווייטן איד שלא עפ"י דין תורה
(איך קען מעשיות פון ערליכע קנאים וועלכע האבן מזיק געווען לשם קנאות נכסי אחרים, אבער האבן אויפן פלאץ באצאלט עד פא אלף...)

סיא קומט אויס פין דיינע רייד אז דיא קנאים האבען מחדש געווען איין נייע הלכה . אז מען מעג מזיק זיין יענעמ'ס חפץ אדער פארמעגען . אויב
מען באצאלט דערפאר . פליז טשעק אין רמב''ם הלכות גזילה אין אין חו''מ . וואס דארט שטייט בפירוש אז מען טאהר נישט . אפילו למיקט .
just for the record

נישט זיכער
די גמרא אין ב"ב ט"ז איוב היה נוטל שדה של יתומים ומשביחן ומחזירן, ועי' תו"ח שם שהק' דהא גזל ע"מ למיקט אסור, ועי' בשו"ע חו"מ סי' שנ"ט ס"ב אסור לגזול אפי' ע"מ לשלם דבר יפה ממנו ויש מי שאומר וכו' שאם הם בעין כיון שהם יפים מהדבר שלוקח זכות הוא להם, ולכאו' הרואה את חבירו עושה דבר איסור בחפץ ונוטלה הימנו לעכב ממנו לעבור העבירה, ומשלם לו עבור זה דמים בודאי הם יפין מהדבר שלוקח ממנו, ויש לדון בזה
איך בין נישט קיין דיין אוון קיין מורה הוראה, נאר כ'וויל דיר נאר זאגן אז כ'ווייס אויך פון דעם דין, אז גזילה ע"מ למיקט איז אסור אבל יש בניקל למצוא זכות למי שנהג כן (יענער איז אויך נישט געווען קיין עם הארץ.......)

רשימת כל הספרים שי"ל ע"י מוסד הרב קוק (עד שנת תש"ל):
http://www.hebrewbooks.org/26787

איך ווייס פין א מקור נאמן אז דער ברך משה זצ"ל פלעגט לערנען/אריינקיקען אין אוצר מפרשי התלמוד