הפוך בה דכולה בה
פרייטאג אוגוסט 14, 2009 12:52 am
כד הוינא טליא האבן מיינע רעבעס אין חיידער געטייטש אויף ראם = וויזל טור.
איך ווייס נישט וואס א וויזלטור איז אלל עבאוט. אבער פון פסוק איז דירעקט משמע אז ס'יז עפעס אויסגעצייכענט אין זיינע גרויסע הערנער "וקרני ראם קרניו". ווידער איז באקאנט די גמרא אז א וויזל טור איז א ריזיגע באשעפעניש אין דוגמתו. פון אנדערע פסוקים זעהט אויס אז ס'יז א כשרע חיה וואס ווערט אויסגערעכענט בענעזאם מיטן פר.
אויב איז עס כשר איז מיר א וואונדער פארוואס דאס ווערט נישט אויסגערעכענט צווישן די ז' חיות טהורות (איל וצבי ויחמור אקו ודישן ותאו וזמר), אונקלס טייטשט דישון- ראם.
אין היינטיגן העברעאיש טייטשן זיי אויף ראם = בעל חיים בעל קרניים ORYX.
דאס זענען די פסוקי תנ"ך וואס זענען מכיל ראם: (קרעדיט קונקורדנציה)
אֵל מוֹצִיאָם מִמִּצְרָיִם כְּתוֹעֲפֹת
רְאֵם לוֹ (במדבר כג כב)
בְּכוֹר שׁוֹרוֹ הָדָר לוֹ וְקַרְנֵי
רְאֵם קַרְנָיו בָּהֶם עַמִּים יְנַגַּח יַחְדָּו אַפְסֵי-אָרֶץ וְהֵם רִבְבוֹת אֶפְרַיִם וְהֵם אַלְפֵי מְנַשֶּׁה (דברים לג יז)
וְיָרְדוּ
רְאֵמִים עִמָּם וּפָרִים עִם-אַבִּירִים וְרִוְּתָה אַרְצָם מִדָּם וַעֲפָרָם מֵחֵלֶב יְדֻשָּׁן (ישעי' לד ז)
וַיַּרְקִידֵם כְּמוֹ-עֵגֶל לְבָנוֹן וְשִׂרְיֹן כְּמוֹ בֶן-
רְאֵמִים (תילים כט ו)
הושיעני מפי אריה ומקרני
ראמים עניתני (תילים כב)
אויפן לעצטן פסוק ווערט געדרשנט כדלעיל, אז דוד איז ארויף אויף א בארג און ס'האט זיך גענומען גיין, האט ער געבעטן דעם רבוש"ע האט ער געשיקט א לייב און דער ראם האט זיך פארנויגט פארן לייב, האט דוד ווייטער מורא געהאט פונעם לייב האט דער רבוש"ע געשיקט א צבי וכו' און דאס האט דוד פארציילט ביי זיין תפילה "הושיעני מפי אריה ומקרני ראמים עניתני".
Advertisement
שבת אוגוסט 15, 2009 11:07 pm
הרב שוועמל,
אן אינטערעסאנטע נושא.
עטליכע נקודות וואס איך האב דעם שבת צאמגעקלובען מפי ספרים וסופרים.
און מסכת זבחים דף קי"ג ע"ב רעדט די גמרא ארום בענין דער 'ראם'
די גמרא ברענגט דארט אראף א מימרא פון די גוזמות פון רבה בר בר חנה און מסכת ב"ב אז ער האט געזעהן א ראם און וויא גרויס עס איז געווען. די גמרא דארט און זבחים גייט אריין און א שמועס וויא אזוי איז דער 'ראם' לעבען געבליבען ביים מבול אויב עס איז געווען אזוי ריזיק גרויס און נישט געקענט אריין גיין און די תיבה. פיהרט די גמרא אויס אז נאר דער חוטם פון ראם האט אריין געשטעקט און די תיבה, און כדי ער זאל נישט אריין פאלען און וואסער, איז ער געווען צוגעבינדען צי די תיבה ביי איהרע הערנער.
תוס' דארט אויפען עמוד און ד"ה אורזילא דרימא, ברענגט אז זענען געווען וואס האבען געוואלט זאגען אז דער 'ראם' איז א בופל"ש (?buffalo) און מען האט עס טאקע געריפען ראם, אבער תוס' זאגט אז דאס איז נישט וואס די תורה מיינט ווייל מיר זעהן אז דער בופל"ש בני מלאכה נינהו ומושכין בקרון וחורשין בהן וראם לאו בר מלאכה הוא און ברענגט א פסוק און איוב ל"ט אז מען קען נישט טוהן מלאכה מיט א 'ראם' אוויא עס שטייט דארט התקשר ראם בתלם עבותו אם ישדד עמקים אחריך.
דארט און זעלבען תוס' זאגט תוס' פאר א פשיטא אז א ראם איז א מין חיה טהורה און אוהר חלב איז מותר.
בענין צו א ראם איז א חיה טהורה אדער נישט:
פון תוס' זעהט אויס אז זיי האבען געהאלטען אז דער ראם איז א חיה טהורה.
דער מגן אברהם און סימן תקפ"ו ס"ק ג' זאגט "וגם נראה לי דראם טהור הוא דמתרגמינן תאו (ביי די חיות טהורות און פרשת ראה) רימא, ועד דהא יש לו קרנים, ולחד פי' הוא סימן טהרה"
(הג"ה . דער מגן אברהם האט געהאט אן אנדערע גורסא און תרגום ווייל ביי אינז שטייט רימא אויף דישון אזוי וויא שוועמל האט געשריבען)
אינטערעסאנט איז אז און שיירי כנסת הגדולה (או"ח הגהות ב"י תקפ"ו א') שטייט אז דער ראם איז א בהמה טמאה
זונטאג אוגוסט 16, 2009 1:08 am
פאראן וואס ווילן זאגן אז דאס איז די דיינעסאור וואס די ארכילאגן טענה'ען אז זיי האבן אמאל געלעבט און היינט זענען זיי נישטא.
לעצט פאראכטן דורך
זיס אום זונטאג אוגוסט 16, 2009 6:47 pm, איין מאל איז עס געווארן פאראכטן
זונטאג אוגוסט 16, 2009 9:00 am
און אנדערע ווילען גאר זאגען אז דער 'ראם' איז א 'שור הבר'
בענין אז דער 'ראם' איז אן אורקס, איז כדי צו באמערקען אז און Akkadian (אן אלטער semitic שפראך וואס איז שוין נישט גענוצט היינט) איז אן אורקס א 'רימו' (דאס איז ענדליך צי וואס דער תרגום שרייבט 'רימא')
זונטאג אוגוסט 16, 2009 11:28 am
שמחה א דאנק פאר אייערע הערות.
דאס איז מיר שווער געווען, אויב איז ראם א אורקס דאן וואס איז זיין גרויסקייט אזוי משונהדיג כפי סיפורי חז"ל? עס איז דאך נישט מער ווי א פשוטע בעל חי מיט לאנגע קרניים.
זיס;
דו מיינסט צו זאגן מסתם דיינעסאור.
אגב וואס איז דיין מקור דערצו? ווי ווייט איך ווייס איז דער קאנטראווערסיעלער דיינעסאור פון די קראקאדיל אדער קענגערו משפחה.
זונטאג אוגוסט 16, 2009 1:28 pm
אן אנדערע פראבלעם מיט צאמשטעלען דער ראם מיט דיינעסארס קען זיין די הערנער.
פון די אלע בילדער וואס מעהאט פון דיינעסארס, זעהט נישט אויס אז זיי זאלען האבען עפעס גרויסע הערנער, און מעזעהט ביי ברכת משה רבינו אז ער האט געבענטשט יוסף אז ער איז שטארק וויא א שור 'וקרני ראם קרניו', זעהט אויס אז איינע פון די מעלות פון א ראם זענען די שיינע הערנער זיינע, אוויא רש"י זאגט דארט.
זונטאג אוגוסט 16, 2009 6:48 pm
אויב איך געדענק גוט האב איך עס אמאל געהערט פון ר' הערשל פרידמאן, איך געדענק אבער נישט קיין מקור.
זונטאג אוגוסט 16, 2009 8:53 pm
דא איז דער מדרש שוחר טוב אין תהלים מזמור כב פון די מעשה מיט דוד המלך און די ראם
- עטעטשמענטס
-
דינסטאג אוגוסט 18, 2009 7:47 am
שוועמל האט געשריבן:כד הוינא טליא האבן מיינע רעבעס אין חיידער געטייטש אויף ראם = וויזל טור.
איך ווייס נישט וואס א וויזלטור איז אלל עבאוט.
"וויזל" מיינט "פעלד", און "טור" (אויף פויליש און רוסיש) מיינט טאקע "א ווילדער אקס" :
http://pl.wikipedia.org/wiki/Turhttp://en.wikipedia.org/wiki/Aurochs
דינסטאג אוגוסט 18, 2009 9:25 am
הרב ערענסטער,
אינטערעסאנט אז אויף אראמיש הייסט אן אקס 'תורא'
דינסטאג אוגוסט 18, 2009 9:29 am
א ישר כח, שטימט שוין אויך דער באדייט פון א טור-גארטן.
דינסטאג אוגוסט 18, 2009 9:49 am
אפשר איז דאס דער ריכטיגער טייטש פון ותרענה באחו, וואס אונזערע מלמדים פלעגן טייטשן "אין די וויזען"?
דינסטאג אוגוסט 18, 2009 1:35 pm
חידושים אין שפראך! איך האב אלס צאמגעשטעלט דעם וויזלטור מיטן טור-גארטן, אבער אן קיין געהעריגען יסוד, און דער טור/תורא איז דאך ווי געגאסן, ווידער דער וויזע פון קרעמער גליטשט ווי א שפיז אויף אן אויליגען פאנצער.
יישר-כח אייך אלע פארן אנפילען מיין פעקל.
דינסטאג אוגוסט 18, 2009 1:59 pm
קרעמער, אויב מיין זכרון דינט מיר מיינט 'וויזען' עפעס א סארט זאנגען. עי' ערך וויזנפעלד.
אבער קען זיין אז דער נאמען וויזען האט זיך טאקע געשאפן פונעם ווארט וויזל=פעלד. (ל' ונ' מתחלפות כידוע)
דינסטאג אוגוסט 18, 2009 2:05 pm
אין חדר האב איך געלערנט מיט א יונגעל 'וויזל', קיינמאל געוואוסט פשט פון זיין ניק...
דינסטאג אוגוסט 18, 2009 2:11 pm
גוט גוט קרעמי..
האב איך שוין נאך א חידוש...
'טור' איז טייטש א רייע, ארבעה טורים אבן.
מסתבר עס קומט פון אקסן ווייל זיי שטייען אלעמאל אין אזוינע גלייכע ליניעס, אמאל געמאלקן צו ווערן און אמאל געשחט'ן צו ווערן.
איין בעסמעדריש בעלוי כידיש
מיטוואך אוגוסט 19, 2009 2:22 am
scy4851 האט געשריבן:הרב ערענסטער,
אינטערעסאנט אז אויף אראמיש הייסט אן אקס 'תורא'
די שייכות צווישן דעם סעמיטישן ווארט שוֹר\תוֹרָא\ثَوْر און דעם סלאווישן Tur זעט מיר אויס גאר צופעליק. כאטש באמת טאקע... גיי ווייס...
מיטוואך אוגוסט 19, 2009 2:29 am
scy4851 האט געשריבן:דער מגן אברהם און סימן תקפ"ו ס"ק ג' זאגט "וגם נראה לי דראם טהור הוא דמתרגמינן תאו (ביי די חיות טהורות און פרשת ראה) רימא, ועד דהא יש לו קרנים, ולחד פי' הוא סימן טהרה"
ס'איז טאקע זעט אויס אז דער ראם אין תנ"ך און מדרשים איז נישט קיין Oryx , ווי אין היינטיקן העברעיש, נאר עפעס א סארט Buffalo:
מיטוואך אוגוסט 19, 2009 2:33 am
קרעמער האט געשריבן:אפשר איז דאס דער ריכטיגער טייטש פון ותרענה באחו, וואס אונזערע מלמדים פלעגן טייטשן "אין די וויזען"?
א יא. דאס ווארט meadow גוגל טיישט איבער אויף דייטש ווי Wiese (וואס לשון רבים פון עם איז Wiesen).
מיטוואך אוגוסט 19, 2009 6:35 am
מיטוואך אוגוסט 19, 2009 2:38 pm
ערנסטער האט געשריבן:scy4851 האט געשריבן:דער מגן אברהם און סימן תקפ"ו ס"ק ג' זאגט "וגם נראה לי דראם טהור הוא דמתרגמינן תאו (ביי די חיות טהורות און פרשת ראה) רימא, ועד דהא יש לו קרנים, ולחד פי' הוא סימן טהרה"
ס'איז טאקע זעט אויס אז דער ראם אין תנ"ך און מדרשים איז נישט קיין Oryx , ווי אין היינטיקן העברעיש, נאר עפעס א סארט Buffalo:
הרב ערענסטער,
און א פריערדיגע תגובה האב איך געברענגט א תוס' און זבחים וויא עס שטייט אז דער 'ראם' קען נישט זיין א Buffako
זונטאג אוגוסט 23, 2009 7:00 am
הרב scy4851, ער שרייבט דארט אז ראם קען נישט זיין Buffalo, ווייל "בופל"ש בני מלאכה נינהו ומושכין בקרון וחורשין בהן וראם לאו בר מלאכה הוא".
דאס הייסט אז דעמולט מיטן ווארט "Buffalo" האט מען גערופען פאר אזעלכע אקסן וואס זענען "בני מלאכה". אבער היינט מיט דעם ווארט אין ענגליש מ'רופט דאך פאר ווילדע אקסן, נישט אזוי?
בכל אופן איך האב געמיינט צו זאגן אז ראם איז גיכער א סארט ווילדער אקס און נישט אן אנטילאפע, ווי אין היינטיקן העברעיש.
זונטאג אוגוסט 23, 2009 10:44 am
הרב ערענסטער, אוהר זענט גערעכט! וואס מען ריפט היינט buffalo זענען טאקע נישט 'בני מלאכה'
זונטאג אוגוסט 23, 2009 12:20 pm
אינטערעסאנט כ'אב געזען אין תרגום אונקלס טייטשט אויף 'ותאו' ותורבלא.
נישט וויסנדיג וואס דאס מיינט האב איך פערצופאל אריינגעקוקט אין תרגום יונתן טייטשט ער די זעלבע זאך אין צוויי ווערטער 'ותור ברא', וואס מיינט א דרויסנדיגער אקס (פעלד אקס).
ל' ור' מלחלפות בה' מוצאות הפה כידוע.
לעצט פאראכטן דורך
שוועמל אום דאנערשטאג אוגוסט 27, 2009 11:25 am, איין מאל איז עס געווארן פאראכטן
דאנערשטאג אוגוסט 27, 2009 11:13 am
שוועמל האט געשריבן:ל' ור' מלחלפות בה' מוצאות הפה כידוע.
כידוע? וואט אר יו טאלקינג אבאוט?
הנה הה"א מוצאות:
אחה"ע מהגרון, גיכ"ק מהחיך, דטלנ"ט מהלשון, זסשר"ץ מן השניים, ובומ"ף מהשפתיים.
דאס יא זיי ווערן פארביטן צווישן פארשידענע שפראכן, אבער דאס איז גארנישט מיט די ה"א מוצאות.
