אידישע וועלט פארומס

א דאנק דיר
תזכה להגדיל תורה ולהאדירה מתוך נחת והרחבה

אמן, והמברך יתברך.

הערטס א שאלה

איינער האלט חנוכה אדער פורים נאך מודים, און ער שטייט פאר על הנסים, אויב וועט ער זאגן על הנסים, ווייסט ער אז ער גייט פארפאסן קדושה, האט ער יעצט א שאלה, קדושה איז דאך דא א דעה אז עס איז א דאורייתא, על הנסים אויב מען האט פארגעסן דארף מען נישט איבער דאווענען, אויב אזוי אפשר איז בעסער אז ער זאל עס לכתחילה אויסלאזן.
זאגט דער לבושי מרדכי (ח''ג סי' נ''ט) און דער פרי השדה (ח''ג סי' ק''ט) אז עס איז זיכער אז ער זאל יא זאגן על הנסים, ווייל אין לך אלא מקומו ושעתו.

לויט דעם שטעלט צו דער ספר חיי משה, הוא הדין אין עשרת ימי תשובה, ווען איינער האלט פאר בספר חיים, און דער חזן האלט ממש ביי קדושה, און אויב ער וועט עס אויס לאזן וועט ער קענען זאגן ביז יהיו לרצון, אעפ''כ זאל ער נישט אויס לאזן.
האט מיר א מורה הוראה געזאגט אז ער איז נישט גערעכט און עס איז נישט קיין צושטעל, ווייל על הנסים איז א תקנת חכמים, משא''כ בספר חיים איז נאר פון די גאונים, און ממילא קען זיין אז עס איז בעסער מען זאל עס אויס לאזן.
מיר איז עס זייער א גרויסע חידוש, אויב איינער ווייסט ווער נאך עס רעדט פוו די שאלה, זאל ער עס מציין זיין לזיכוי הרבים.

גאר אינטערעסאנט

אין ריטב"א סוף מס' ראש השנה איז דא אן אינטערסאנטע דערהער אויף די שיטה אז תפילין של יד ושל ראש זענען צוויי באזונדערע מצות,
שרייבט ער דארט, דאע"ג שהם שתי מצות ואין מעכבות זו את זו, "מ"מ בודאי כשמניחן שתיהן מצוה אחת".

האלט דער ריטב"א אז דאס וואס מען זאגט אז עס איז צוויי מצות, איז נאר ביז ווען מען טוהט אהן די תפילין,
נאך וואס מען האט אנגעטוהן די תפילין נעשה כמצוה אחת.

maybe he means that when he does both together they are one mitzva
but when he does them seperately lemoshol if he only has one of them they are separate mitzos
there is a mekoir in menochos and in shitas harambam
sorry dont have loshon koidesh now

מלשון הריטב"א אינו משמע כן.

לענ"ד האט ר' מנחם שלום רעכט, דאלת"ה איז שווער פארוואס אין מעכבות זא"ז.

דער ריטב"א שרייבט ווייטער אז עס איז "כעין" מצוה אחת, דאס הייסט, עס איז נישט איין מצוה ממש, נאר כעין מצוה אחת.

והאי לך לשונו:
אלא דכיון שאין אחת מעכבת לחברתה קבעו לה ברכה אף כשמניחן שתיהן, ולפי ששתיהן עכשיו "כעין" מצוה אחת, "עשאום כאילו" הם דבר אחד כשמניחן שתיהן כדי שלא יהא הפסק ביניהם, שיברך עם של ראש גם כן ברכה של יד, וכשלא שח בנתים, ברכה של יד עולה לה כראוי ואינו צריך לברך על של ראש אלא ברכה שלה, אבל אם שח חוזר ומברך כדי שיהו הן וברכותיהן בלא פירוד ביניהם, ובשח אזלא לה ברכה ראשונה.

ומסיים שם דבריו, נמצא שתפלה של ראש צריכה ברכה בפני עצמה לפי שפעמים ניטלת בפני עצמה, והיא מצוה לעצמה, וצריכה ג"כ לתכפה אחר ברכה של יד כשמניחן שתיהן, "לעשות שתיהן כאחד".

דאס הייסט, אז אפילו ווען ער האט ביידע איז יעדע איינע א באזונדערע מצוה, ווייל ווען נישט דארף ער נישט מאכען אויף דעם של ראש א ברכה פאר זיך, נאר נאך וואס ער האט געלייגט ביידע אויף אמאל, זענען זיי געקומען אינטער איין נאמען, ונעשה כעין מצוה אחת, אין דאס איז טאקע דער חיוב לעשותן כעין מצוה אחת, להיות כאחת.

כאפ איך נישט פונקטליך וואו איהר זענט מחולק מיט'ן רמ"ש, ווען ער האט ביידע לפניו און ער לייגט נאר איינער?

הרה"ק ר' שמשון אסטראפאליער זצ"ל הי"ד זאגט א מוראדיגע ווארט אויף גדולה תשובה שמגעת עד כסא הכבוד
אז כסא הכבוד איז בגימטריא אויף דעם וועג:
כ כס כסא כסא ה כסא הכ כסא הכב כסא הכבו כסא הכבוד
ממש מכוון תשוב"ה
http://www.hebrewbooks.org/pdfpager.asp ... 4&pgnum=13
האב איך געטראכט אבער פארוואס איז עס אויף דעם מאדנע אופן?
ווייל תשובה גייט מיט מדריגות
מען טאנצט נישט גלייך ארויף צום כסא הכבוד
נאר מען גייט ארויף די שבעה רקיעים איינס נאך דעם צווייטען
איז טאקע דא 7 שטאפען : כ, כס, כסא, כסא ה, כסא הכ, כסא הכב, כסא הכבו -
בעפאר מען קומט אהן צום כסא הכבוד....

גוט.

פלאות התורה! גאר גוט!

א שיינער כאפ
ס'האט עפעס מיט נ נח נחמ נחמן?

דאס גייט שוין אריין אביסל בגדר ליצנות פון די תוה''ק.

אז מען האט שוין דערמאנט א ווארט מהרה"ק ר' שמשון מאוסטראפאלי, וועל איך צו לייגען נאך א ווארט פון איהם וואס ער
שרייבט אין זיין פי' דן ידין על הספה"ק קרניים.

ער זאגט דארט אין מאמר ד', לכאו' וואלט ווען דער שם הקדו' געדארפט זיין ע"פ סדר הא"ב, און נישט יו"ד פאר דעם ה"א,
איז ער מסביר אז לפי האמת איז עס יא ע"פ סדר הא"ב, און ער מאכט אזא חשבון ענדליך להנ"ל, א = 1 + ב = 3 + ג = 6
+ ד = 10, און דאס איז דער אות יו"ד פונעם שם הקדו' וואס איז א ד' דערנאך קומט ה"א און וא"ו, קומט אויס אז דער שם
איז כסדרן, ד' ה' ו', היצטער וואס איז מיט דער צווייטער ה"א, דאס א כפילה, ווייל דער עיקר השם איז נאר די ערשטע דריי
אותיות, והכל על מקומו.

מענין לענין באותו ענין
געזעהן פון מיין עלטער זיידע אין ס' איפה שלמה מסביר זיין די מימרא פון חז"ל יהודה נקרא כולו על שמו של הקב"ה
איז דאך שווער וואס מאכט דער דל"ת אין דעם שם הוי"ה?
זאגט ער אז אין ספה"ק שטייט אז לעת"ל וועט זיין יהי"ה השם
דער וי"ו וועט ווערען א יו"ד
וועט דער שם בגימטריא זיין 30
יהוד"ה איז טאקע בגימטריא 30....

ווער ווייסט וואס איז דער חילוק צווישן 'שקר' און 'כזב'?

דרךהמלך האט געשריבן:ווער ווייסט וואס איז דער חילוק צווישן 'שקר' און 'כזב'?

ספר העקרים מאמר ב' פרק כ"ז:
כשיתחלף הנאמר בפה עם מה שהוא חוץ לנפש, אע"פ שיסכים עם מה שהוא בלב, יקרא שקר, כמו ראובן שראה את לוי שהרג את הנפש, וחשב כי לוי זה היה שמעון ובעבור זה העיד ששמעון הרג את הנפש, הנה זה שקר, אע"פ שאין הפה מכזב למה שבלב כי פיו ולבו שוים, ואם העיד כי לוי הרג את הנפש עם היותו חושב ששמעון היה ההורג, אע"פ שאינו משקר שהרי הענין כן היה, הנה הוא מכזב, כי אין פיו ולבו שוים, והפה מכזב מחשבת הלב, והכלל כי 'כזב' יקרא מצד האומר בלבד כשלא יסכימו הפה והלב יחד, ו'שקר' יקרא מצד הענין בעצמו בשלא יסכימו הנאמר בפה ומה שהוא חוץ לנפש יחד, ואם יתחלף הנאמר בפה עם מה שהוא בנפש ועם מה שהוא חוץ לנפש יקרא שקר וכזב.

מלבי"ם ישעיה כ"ח ט"ו:
שקר הוא גדול מכזב, כי כזב הוא אמת בשעתו רק שאינו מתקיים, ושקר אין לו מציאות גם בשעתו.

לכאורה האט געשריבן:

דרךהמלך האט געשריבן:ווער ווייסט וואס איז דער חילוק צווישן 'שקר' און 'כזב'?

ספר העקרים מאמר ב' פרק כ"ז:
כשיתחלף הנאמר בפה עם מה שהוא חוץ לנפש, אע"פ שיסכים עם מה שהוא בלב, יקרא שקר, כמו ראובן שראה את לוי שהרג את הנפש, וחשב כי לוי זה היה שמעון ובעבור זה העיד ששמעון הרג את הנפש, הנה זה שקר, אע"פ שאין הפה מכזב למה שבלב כי פיו ולבו שוים, ואם העיד כי לוי הרג את הנפש עם היותו חושב ששמעון היה ההורג, אע"פ שאינו משקר שהרי הענין כן היה, הנה הוא מכזב, כי אין פיו ולבו שוים, והפה מכזב מחשבת הלב, והכלל כי 'כזב' יקרא מצד האומר בלבד כשלא יסכימו הפה והלב יחד, ו'שקר' יקרא מצד הענין בעצמו בשלא יסכימו הנאמר בפה ומה שהוא חוץ לנפש יחד, ואם יתחלף הנאמר בפה עם מה שהוא בנפש ועם מה שהוא חוץ לנפש יקרא שקר וכזב.

מלבי"ם ישעיה כ"ח ט"ו:
שקר הוא גדול מכזב, כי כזב הוא אמת בשעתו רק שאינו מתקיים, ושקר אין לו מציאות גם בשעתו.

ייש''כ איך האב טאקע געמיינט דעם עיקרים.

געזעהן אין רד"ק (כמדומני).

עורי עורי לבשי ציון וגו' כי לא יוסיף יבא בך עוד ערל וטמא (ישעיה נב - הפטורה שופטים). ערל מיינט אדום און טמא מיינט די ישמעאלים וואס וואשען זיך כסדר אבער זיי זענען טמאים.

דריי זאכען טוט מען נישט שבת משום גזירה שמא יעבירנו: שופר, לולב און מגילה. די סופי תיבות מאכט רבה, און ער איז טאקע דער בעל מימרא פון שמא יעבירנו.

א שיינע רמז

איך ווייס נישט אין וועלכן אשכול עס צו שרייבן, שרייב איך עס דא

בשעת'ן מעביר סדרה זיין די וואך האב איך באמערקט אז דער תרגום (ל''א ו'), טייטשט די ווערטער 'ולא יעזבך', 'ולא ירטשנך'
און אויף פסוק ח', טייטשט ער 'ולא ירחקינך'
איינער ווייסט אפשר פשט אין דעם?