חו"מ שאלה בעניני גורלות

[סאדע_באטל]

איך גיי דא פארלייגן א שאלה, א חושן משפט שאלה, און לאמיר הערן די חוות דעת פון די חברים דא וואס די הלכה איז.
וגופא דעובדא הכי הוי.
מען האט א געמאכט א גורל אויף 1000 דאלער צווישן א גאנצע גרופע אינגעלייט, די סדר הגורל איז געווען אזוי, יעדע אינגערמאן האט באקומען א נומער, און מען האט אריינגעלייגט אלע נומערען אין א קעסטל, און די גורל איז געווען, אז וועמענס נומער מען שלעפט ארויס ער איז דער געווינער.
מען גרייט זיך צום גורל מיט גרויס שפאנונג, און אט קומט דער מינוט וואס מען גייט ארויסשלעפן די צעטל, און די וואס פירט אן די גורל גיבט א שלעפ ארויס א צעטל, און ער רופט אויס הויך, נומער זעקס!!!
נומער זעקס איז דער געווינער פון 1000 דאלער.
איין מינוט, עס איז א זעקס אדער א ניין ?!?!?!?!?!?

יעצט איז די שאלה אזוי, דאס איז קלאר אז מען קען נישט קלארשטעלן צו עס איז געווען א זעקס צו א ניין, אלזא די שאלה איז אזוי, וואס טוט מען יעצט, עס איז דא דריי ברירות.
א) איבערמאכן די גורל, און אריינלייגן יעדעם איינעם.
ב) איבערמאכן א גורל, און אריינלייגן נאר די צוויי אינגעלייט וואס האבן געהאט נומער 6 און נומער 9.
ג) פראסט און פשוט מאכן א חלוקה צווישן די צוויי אינגעלייט. יעדער פון זיי זאל באקומען 5 מאות.

חברים ידידים, ביטע לאזט הערן אייער חוות דעת וואס די הלכה איז, אבער לתועלת הענין ביטע נישט פארקריכן פון די נושא, מיט זייטיגע הערות, נאר א פסק און א מקור צו וואס מען איז עס מדמה.

[scy4851]

ברירה ד) יהא מונח עד שיבא אליהו

דאס איז אמאל זיכער אז די אנדערע און דעם גורל האבען בכלל נישט קיין טענה אויפען געלט.

בנוגע די צוויי קענען יעדער איינער באזינדער טענהען אז דאס געלט באלאנגט צי אוהם.
און לכאורה איז נאר א שמא ווייל קיינער קען נישט טענהן ברי אז זיין נומער האט מען געצויגען.

איז יעצט
די ערשטע ברירה קען מען נישט טוהן ווייל איינער פון די צוויי דער זעקס אדער דער ניין זענען זיכער די געווינערס, און די אנדערע זענען זיכער נישט. איבערמאכען דער גורל קען מען נאר אויב ביידע זענען מסכים.

די צווייטע ברירה קען מען אויך נאר טוהן אויב די צוויי זענען מסכים.

אויב זיי זענען נישט מסכים צי קיין איינע פון די ברירה'ס איז נאר דא די לעצטע צוויי .
ברירה ג) גייט אריין און די שאלה צי מען פסקענט אוויא סומכוס אז ממון המוטל בספק חולקין בלא שבועה, וואס פון די גמרא און ב"ק און א תוס' און בבא בתרא זעהט אויס אז מען פסקנט נישט אוויא סומכוס

צי די משנה אהנפאנג ב"מ שניים אוחזין בטלית, קען מען עס אויך נישט צישטעלען.
ווייל דא איז זיכער אז עס באלאנגט נאר צי איינער, און דארט זאגט די גמרא אז עס איז מעגליך אז ביידע האבען אויפגעהויבען אויף איינמאל איז קען דער טלית באמת באלאנגען צי ביידע.

[מיללער]

נישט אז איך בין א דיין בעניני ממונות אבער דאך וועל איך פרובירן דן צו זיין בהנידון.

צום ערשט ברויך מען וויסען וואו אין חושן משפט אזא שאלה ווערט געפרעגט אז מ'זאל קענען מדמה זיין מילתא למילתא, בפשטות זעה איך דאס בכלל נישט פאר א הלכה'דיגע שאלה (אפשר געפיליש) א גורל איז פשט אז איינע פון די גרופע ברויך ארויסקומען דער געווינער, ווילאנג עס איז נישט דא קיין קלארע געווינער איז נאך דער גורל נישט געווען.

לדעתי, ברויך מען קלאר מאכען די חילוק צווישן דעם 9 און 6 (דורך לייגען א שטראך פון הונטן אדער אויבן) און איבערמאכען די גורל פון סקרעטש.

איך קלער די שאלה אויף א פארקערטע אופן וואס דאס וואלט שוין יא געווען א שאלה, אויב איז דער גורל זיכער א 9ער (למשל אז דארט האט מען אנגעצייכנט) אבער די מחזיקי הגורל דאס הייסט די מענטשן וואס זענען אריין אינעם גורל זענען מסופק ווער עס האט דעם 9ער און ווער עס האט דעם 6ער, דארט גייט עס אריין בגדר ספק, ווייל עס איז שוין נתברר געווארן עפ"י גורל איז נאמבער 9 האט געווינען ומוטל בספק מיהו המספר 9.

דאן וואלט עס אריין אין די הלכות פון ממון המוטל בספק וואס קיינער איז נישט מוחזק, וואס לכאורה איז די הלכה אז יחלוקו.

-

איך זעה יעצט ר' שמחה'ס פסק; אויף די ערשטע חלק בין איך קלאר מחולק, ווייל ווי געזאגט איז נאך דא קיין גורל נישט געווען לדעתי.

אויף די צווייטע שאלה, קען מען מוסיף זיין צו א 'זוכה בגורל' הייסט אז דאס געלט איז 'זיינס' אדער איז דאס א מציאה, וואס זה אומר אני מצאתיה וזה אומר אני מצאתיה, דארט איז אויך זיכער נאר איינעמס.

אחרי כותבי נחמתי אז דארט איז דא א ענין פון 'חלוקה יכולה להיות אמת' דאס הייסט אז אפשר האבן באמת ביידע זוכה געווען דערין אויפאמאל (אפי' קיינער טענה'עט נישט אזוי) משא"כ בנידון דידן, איז עס דומה צו המחליף פרה בחמור און א סטימתא, וואס דארט איז די סומכות פון וואס ר' שמחה רעדט, קיין שבועה איז דאך סייווי נישט דא היינט קען מען מאכען א חלוקה.

ווידער יהא מונח זאגט מען נאר ביי א דררא דממונא ווען עס קען זיין איך בא'גנב'ע איינעם, דא ווי געשמועסט ברויך מען וויסען צו א זוכה בגרול פאר ער האט עס נישט געקריגען צו דאס הייסט שוין זיין אייגנטום.

[סאדע_באטל]

ברירה ד) יהא מונח עד שיבא אליהו

דאס איז אמאל זיכער אז די אנדערע און דעם גורל האבען בכלל נישט קיין טענה אויפען געלט.

ר' שמחה, איך האב א ראי' פונקט פארקערט ווי אייך, פון א אפענע........ מגן אברהם.

אבער כדי להגדיל תורה ולהאדירה, גיי איך נישט שרייבן יעצט וועלכע מגן אברהם איך מיין אנצוצייכענען, לאמיר זעהן צו דו אדער איינער דא קען טרעפן די מגן אברהם.

[חוקר]

מען דארף נישט מאכן קיין הקדמות יאך בין נישט קיין דיין און חו"מ אבער מיין סברה איז אז עס איז זיכער אז עס באלאנגט צו איינער פון די צוויי אבער קיין איינער קען נישט ברענגן א ראי' אז עס איז זיינע המוצא מחברו עליו הראי' איז קען דער וואס מאכט דעם גורל געבען פאר וועמן ער וויל
אבער דער יושר'סטיגע זאל איז ב' אדער ג' און דער וואס זאל דאס מחליט זיין זאל בעסער זיין די צוויי אינגערלייט אבער אויב נישט קען מען אפשר מאכן א גורל אויף דעם אליין

[סאכדעס]

מיללער, דיין סברא פון מאכן א צייכן, איז כלל נישט גערעכט. ווייל דאס גאנצע נומער איז דאך א צייכן, אנשטאט דעם נאמען, איז אויב ווערט א ספק אויפן צייכן פונעם נומער, איז עס פונקט א_ווי דער ספק פונעם נומער אליין.
דערויף, דיין סברא וואס דו זאגסט איבער א 'זוכה בגורל' איז שוין יא רעלעוואנט. דארף מען דאס מברר זיין.
חוקר, דו זאגסט דאך פונקט ווי ר' שמחה, כ'זעה נישט וואס דו ביסט מוסיף.

[scy4851]

מיללער, דיין סברא פון מאכן א צייכן, איז כלל נישט גערעכט. ווייל דאס גאנצע נומער איז דאך א צייכן, אנשטאט דעם נאמען, איז אויב ווערט א ספק אויפן צייכן פונעם נומער, איז עס פונקט א_ווי דער ספק פונעם נומער אליין.
דערויף, דיין סברא וואס דו זאגסט איבער א 'זוכה בגורל' איז שוין יא רעלעוואנט. דארף מען דאס מברר זיין.
חוקר, דו זאגסט דאך פונקט ווי ר' שמחה, כ'זעה נישט וואס דו ביסט מוסיף.

זיין הוספה איז אז אויב די צוויי קענען זיך נישט אויסגלייכען וועליכע ברירה צי נעמען, זאל מען ווארפען א גורל אויף דעם אליינס

[scy4851]

מיללער,
דיין סברה איבער א 'זוכה בגורל' איז א דקותדיקע סברה.
פאר אינז איז טאקע א ספק וועליכע נומער מעהאט געצויגען, ווייל מיר ווייסען נישט צי דאס איז א זעקס אדער ניין,
אבער כלפי שמיא גליא פינטליך וואס דער נומער איז.

אויב איך פארשטיי גרינטלעך וואס די זאגסט,
מען דארף אריינקלערען, ווען איז דער חלות פון דעם גורל.
ווען מעהאט געפארטיקט ציען די קארטלעך, אדער ווען מעשטעלט פעסט ווער עס האט געווינען.
בעיסיקלי וואס די זאגסט איז אז דער גורל איז נאך נישט פארטיג, אדער און אנדערע ווערטער, קיינער איז נישט קיין 'זוכה בגורל' ביז מעהאט נישט פעסט געשטעלט ווער עס האט געווינען.
און וויבאלד מיר קענען נישט פעסטשטעלען, ווייל מעקען נישט זאגען אויף זיכער וואס דער נומער איז געווען, איז דער גודל נאך נישט עקטועל, און מעמיז איבערמאכען.

[מיללער]

סאכדעס,
האסט נישט פארשטאנען וואס איך מיין מיטן צייכען, נעווער מיינד.

ר' שמחה,
עקזעקטלי, דו פארשטייסט זייער גרונטליך וואס איך זאג, און איך וועל מוסיף זיין; וואס איז די פשט פון א גורל? דאס איז דען עפעס א קנין, קיינער האט דאך נישט געמאכט קיין איינע פון די דיני קנינים אויף די חפץ וואס ווערט אויסגעראפעלט, וואס דען, למשל אויב ראובן איז א גוטער און ער וויל אוועקגעבן טויזנט דאלער פאר איינעם פון די 10 בעסטע בחורים אין א ישיבה, ער ווייסט אבער נישט פאר וועם, מאכט ער א גורל, און ער וועט דאן געבן דאס געלט פארן זוכה בגורל.

איז דאך פשט, אז ער 'גייט' מקנה זיין דאס געלט פארן זוכה בגורל, דא איז דאן נישט שייך 'כלפי שמי' גליא', דאס איז א בין אדם לחבירו שאלה אז דער מענטש גייט מקנה זיין געלט ווען ער גייט וויסען ווער דער זוכה בגורל איז, נאכמער, איך ווייס נישט צו ווען ער איז חוזר און ער גיט נישט אהין דאס געלט, צו מ'קען אים רופען צו דין-תורה, ער האט דאך נאך גארנישט געגעבן, איך זאג נישט אז ער איז אן אנשטענדיגער מענטש, אבער עפ"י דין איז שווער מוציא צו זיין.

לענינינו, אפי' אויב דער נותן האט זיך משתעבד געווען בכתב מיט א קנין אז ער גייט אהינגעבן דאס געלט פאר א זוכה בגורל וואס דאן איז שוין שווערער חוזר צו זיין, אבער דאס איז ווען עס איז פארהאן א 'זוכה בגורל', ווילאנג מיר ווייסען נישט וואס פאר א ציפער עס שטייט אויפן גורל-קארטל איז ער נישט מחויב מקיים צו זיין זיין הבטחה, און ממילא ברויך מען/קען מען איבערמאכן דעם גורל מכל וכל.

משא"כ ביים צווייטן מציאות וואס איך האב אראפגעשטעלט, וואס דער גורל זעלבסט איז קלאר מבורר, די שאלה איז נאר ווער עס איז דער 'זוכה בגורל' דארט איז שוין שייך דן צו זיין צו ער איז מחויב געווארן לקיים הבטחתו פאר נאמבער 9, נאר וויבאלד מיר ווייסען נישט ווער דאס איז ווערט א שאלה.

אין אמת'ן אריין, קען מען קלערן אפי' אויף די פאל, אז דער עושה הגורל האט א רעכט צו זאגען אז ער גיט נישט קיין געלט ווילאנג ער ווייסט נישט ווער דער געווינער איז, וויבאלד דאס געלט איז נאך קלאר זיינס.

כן נראה לי לדון בהנושא, יעצט וויל איך בעטן דעם פותח האשכול, אנצווייזן אין א 'מגן אברהם' וואס ער האט געוואלט מגדיל תורה זיין, און בכלל מוסיף זיין לענין הלכה את אשר בלבבו.

[ליפשיץ]

זייער אן אינטערסאנטע טעמע, ויישר כח פארן פותח האשכול.

דער מגן אברהם איז אין או"ח אנפאנג סי' קל"ב. די שאלה איז דארט לגבי דיני קדיש ווען עס איז פאראן עטליכע חיובים אין איין שול, איז געווען דער מנהג אז מ'האט געווארפן גורל צווישן די חיובים.

דער מגן אברהם ברענגט דארט אז אויב למשל מ'האט געווארפן גורל לויט די אותיות צווישן צען מענטשן און עס איז ארויסגעקומען פאר צוויי מענטשן דעם זעלבן אות, צי קענען די צוויי טענה'ן אז מיר זענען דאך זיכערע געווינער, זאל מען איבערווארפן גורל צווישן אונז 2 ווער עס זאל זיין דער זוכה בגורל. זאגט דער מג"א אז ניין, מ'דארף איבערווארפן גורל פון אלע צען. זיין ראי' איז פון די טעגליכע פייסות אין ביהמ"ק, וואס כאטש די צוויי וועלכע זענען אנגעקומען פאר יעדן וואלטן געקענט זאגן לאמיר ווארפן גורל צווישן אונז צוויי, דעסטוועגן דאך איז די הלכה בואו והפיסו כולם.

לכאורה די אויבנדערמאנטע מעשה איז צו דעם דומה, און די הלכה וואלט געדארפט זיין איבערמאכן דעם גאנצן גורל.

עס זענען פאראן דארט שיטת וואס האלטן אז די סיבה פון בואו והפיסו כולם איז מחמת ביי צוויי מענטשן איז נישט שייך צו מאכן א פייס, דעריבער האט מען געמוזט אריינעמען אלע צען. לויט דעם וואלט לכאורה אויסגעקומען אז ביי אונזער משל, וואו עס איז יא שייך איבערצומאכן א גורל בלויז אויף צוויי מענטשן, קען זיין אז מ'דארף נישט איבערמאכן דעם גאנצן גורל, ועיי"ש.

[מיללער]

הרב ליפשיץ,
עס איז געוויס דומה צום מגן אברהם, און א דאנק פארן אפירברעגנען דעם מג"א, והוא הדבר אשר דיברתי, דאס איז נישט קיין חושן-משפט שאלה און עס האט מיט דיני ממונות נישט קיין שייכות, נאר עס האט מיט שיקול הדעת וואס דער גורל שטעלט מיט זיך פאר, און אז דער מגן אברהם האלט אז עפ"י יושר ברויך מען איבערמאכען דעם גורל מכל וכל איז זיכער אז לאורו נלך (חוץ אויב עס זענען דא דארט חולקים).

אבער השתא דאתינא להכי, וואלט איך געוואלט הערן פון אייך הרב ליפשיץ צו איר זענט מודה צו מיין הנחה כלפי דיני ממונות.

[ליפשיץ]

הרב מיללער,

איך בין נישט קיין חושן משפט עקספערט, אבער לכאורה אייער פארקערטער משל איז ממש דאס משל וואס דער מגן אברהם שטעלט אראפ. דאס טייטש, לאמיר זאגן למשל, דער אות ת' האט זיכער געווינען, און די שאלה איז נאר 'ווער' איז דער אייגנטומער פון דעם אות. און פון דארט איז זיין ראי' קלאר פון פייסות, איבערצומאכן דעם גאנצן גורל. משא"כ בנידן דידן ווייס איך נאך בכלל נישט וועלכער נומער האט געווינען.

לגבי עצם גורלות בין איך נישט קלאר. ווייל וואס איז דען א חילוק צווישן קנינים און גורלות? ביי ביידע איז די סיבה "גמיר ומקני". דאס טייטש אזוי:

וואס איז דען סיבה פארוואס חז"ל האבן קובע געווען אז די און די קנינים זענען זאכן וואס בינדן אראפ די צדדים, ווי למשל ביים שליסן א מקח? פשטות איז דער תי' ווייל חז"ל האבן פארשטאנען אז מיט דעם איז זיך דער מענטש 'גמיר ומקני', א שטייגער ווי א לחיים ביי א שידוך, אדער ווי - להבדיל - שעקן הענדס ביי א ביזנעס דיל. (ביי אידישע קנינים לערנט מען דאס ארויס פון פסוק ושלף איש נעלו, וואו חז"ל האבן געזען אז דאס איז דער גמיר ומקנה, ודו"ק). ולפי"ז איז דען א גורל אנדערשט?

[scy4851]

עטץ זאלטס מיר אנדשולדיגען אבער עס איז בכלל נישט דומה צום מגן אברהם.

דער מגן אברהם גיבט א משל וויא צוויי מענטשען האבען געהאט די זעלבע אות למשל דער אות ת' .
דער גאנצער גורל איז געווען פעלערהאפטיג מתחילתו, ווייל מעקען נישט ווארפען אזא גורל וויא צוויי זאלען געווינען.

ר' סאדע'ס משל איז וויא יעדער האט א ריכטיגער נומער, עס זענען נישט דא קיין דאפליקעטס, איינער האט א זעקס, און איינער האט א ניין.
דער עצם גורל איז נישט פעלערהאפטיג, נאר איינער האט ריכטיג געווינען. דער חסרון איז און אינז, מיר קענען נישט פעסטשטעלען ווער.

[מיללער]

דער חילוק, הרב ליפשיץ, איז; כדי צו זיין גמיר ומקני ברויך זיין צוויי צדדים, א מקנה מיט קונה, ביי א גורל איז נישט דא קיין קונה ווילאנג דער גורל איז נישט מבורר.

[ליפשיץ]

ר' שמחה, מיר האבן שוין ערווענט אייער הערה אין די פריערדיגע תגובה.

למעשה איז דאס מיט צוויי זאכן נישט דומה צום מגן אברהם:

1] מחמת הערה הנ"ל.

2] מחמת אפי' דארט איז דא שיטת וואס האלטן אז די סיבה ביי פייסות איז ווייל פון צוויי מענטשן קען מען נישט מאכן קיין פייסות, דעריבער מאכט מען דעם גאנצן גורל, משא"כ ביי א גורל פון צעטעלעך וכדומה יש להסתפק. (עיי"ש במפרשי המג"א).

*

מיללער, ביי א גורל זענען אלע משתתפים די קונים. לפי"ז ביי אונזער פאל מעגליך אז די אלע איבעריגע דארפן אפטרעטן, ווייל זיי זענען זיכער נישט די קונים.

[scy4851]

ביי א גורל איז נישט דא קיין קונה ווילאנג דער גורל איז נישט מבורר.

הרב מיללער,
און דער סברה זענען מיר מחולק, אויב דאס איז וואס פיינעלייזט א גורל

[scy4851]

ר' שמחה, מיר האבן שוין ערווענט אייער הערה אין די פריערדיגע תגובה.

וויא?

[מיללער]

ליפשיץ,
אלע משתתפים זענען קונים? לא כן נראה לי, 'דעת המקנה' איז נישט קיין חלות, דאס מוז זיין 'דעת' ואם אין הבחנה דעת מנין?....

ר' שמחה,
אז מיר זענען מחולק, האלט מיר שוין ערגעץ, יעצט מוז איך אבער הערן א סברא, וויאזוי דען א גורל אברעט לשיטתך.

[סאדע_באטל]

יישר כח הרב ליפשיץ, פארן אפירברענגן דעם מגן אברהם, לזה כוונתי.

ר' שמחה, נניח אז אונזער מעשה איז נישט דומה צו די מגן אברהם'ס ציור, ווייל דארט איז לכתחילה נישט געווען קיין גוטע גורל, אבער זיין ראי' פון מסכת יומא, איז שייך דא אהער אויך, ווייל דארט רעדט זיך די גמרא, בראשונה, פאר מען פלעגט מאכן דעם פייס, וואס דעמאלסט פלעגט מען ארויפלויפן, און אויב עס זענען אנגעקומען אויף איין מאל צוויי כהנים, האט מען געמאכט א גורל צווישן יעדעם, נישט נאר צווישן די צוויי, און איך זאג נישט אז איינער פון די צוויי האבן זיכער געוואונען.
און לענינינו איז די זעלבע זאך, אז עס איז נישט קלאר וועלכע פון די צוויי, האבן געוואונען, און ממילא דארף מען לכאורה איבערמאכן די גאנצע גורל.
ועוד, דאס וואס דו זאגסט אז דארט האבן צוויי אידן געהאט די זעלבע אותיות, אפשר איז א זעקס מיט א ניין, לגבי דעם, אויך איין אות? מען זעהט דאך נישט קיין חילוק צווישן זיי.

[ליפשיץ]

ר' שמחה ליינט מיינע ווערטער:

איך בין נישט קיין חושן משפט עקספערט, אבער לכאורה אייער פארקערטער משל איז ממש דאס משל וואס דער מגן אברהם שטעלט אראפ. דאס טייטש, לאמיר זאגן למשל, דער אות ת' האט זיכער געווינען, און די שאלה איז נאר 'ווער' איז דער אייגנטומער פון דעם אות. און פון דארט איז זיין ראי' קלאר פון פייסות, איבערצומאכן דעם גאנצן גורל. משא"כ בנידן דידן ווייס איך נאך בכלל נישט וועלכער נומער האט געווינען.

הרב מיללער, איך ווידערהויל מיין התחלה אז איך בין נישט קיין חו"מ עקספערט, דעריבער זאג איך נישט מיין סברא מיט א ברירות און אודאי נישט געבויט אויף דברי הפוסקים. איך שמועס בלויז אויס א סברה און מעגליך איך בין נישט ריכטיג.

ביי א קנין איז פאראן א גמר המקח וואס דאן איז דער מוכר א גומר ומקני. טייטש ביים שליסן דעם מקח גיבט ער זיין האפט און ווארט אז די און די חפץ גייט אריבער מרשותי לרשותו. ביי א קנין השותפים, סיי ווען די קונים קויפן בשותפות און סיי ווען די מקנים זענען עטליכע שותפים, איז דאס זעלביגע, און אלץ איז פשט אז ביידע צדדים קומען צו א שלוס אז מיט די און די פעולה ווערט באצייכנט אז דער פארצויגענער האנדל איז געקומען צו זיין ענדגילטיגער שלוס (ומעתה מי שיחזור יחול עליו מי שפרע).

ביי א גורל לכאורה קומט דער גמיר ומקני צו א שלוס, ביים 'קויפן' דעם גורל. יעדער שותף אינעם גורל באשלוסט ביים קויפן אז די צעטעלע וואס וועט ארויסגעצויגן ווערן איז דער קונה. דאס טייטש איך וויל זאגן א סברה אז דער גמיר ומקני פאסירט שוין ביים קויפן דעם גורל (אפשר גייט דאס שוין אריין דאן אין די סוגיא פון ברירה?). לפי"ז וואלט אויסגעקומען אז די אלע איבעריגע משתתפים דארפן שוין ארויספאלן פון גורל און בלויז איבערמאכן צווישן די צוויי.

[scy4851]

אבער זיין ראי' פון מסכת יומא, איז שייך דא אהער אויך, ווייל דארט רעדט זיך די גמרא, בראשונה, פאר מען פלעגט מאכן דעם פייס, וואס דעמאלסט פלעגט מען ארויפלויפן, און אויב עס זענען אנגעקומען אויף איין מאל צוויי כהנים, האט מען געמאכט א גורל צווישן יעדעם, נישט נאר צווישן די צוויי, און איך זאג נישט אז איינער פון די צוויי האבן זיכער געוואונען.

ווייל איך קען נישט זאגען אז איינער האט געווינען ווען צוויי זענען צינאזאם אהנגעקומען

און לענינינו איז די זעלבע זאך, אז עס איז נישט קלאר וועלכע פון די צוויי, האבן געוואונען, און ממילא דארף מען לכאורה איבערמאכן די גאנצע גורל.

איך האלט נאך אלטס אז אין הנידון דומה לראיה
דארט באמת זענען געווען צוויי כהנים געווינערס
דא ביי אינז איז נאר איין געווינער, פאר אינז איז נאר נישט קלאר ווער

ועוד, דאס וואס דו זאגסט אז דארט האבן צוויי אידן געהאט די זעלבע אותיות, אפשר איז א זעקס מיט א ניין, לגבי דעם, אויך איין אות? מען זעהט דאך נישט קיין חילוק צווישן זיי.

מעקען אפשר אזוי זאגען, אבער לפע"ד איז דאס שוין צי ווייט געקוועטשט


שפעטער ביי נאכט וועל איך שטעלען א תשובת חות יאיר וואס באהאנדעלט בערך די זעלבע שאלה אוויא דער מגן אברהם א גורל מיט צוויי זעלבע אותיות.
איך וועל אויך באהאנדלען די חילוקי דעה וואס איך האב מיט מיללער

[scy4851]

איך האב דעם שבת געוויילט ביי א בר מצוה פון מיין שוואגערס איניקעל און לעיקוואד.
א פלימעניק מיינער האט מיר דארט ציגעוויזען אן אינטערעסאנטע תשובה און חות יאיר סימן ס"א
דער שאלה דארט גייט אזוי.

עס איז געווען א חבורה וואס האבען געלערנט ציזאמען מיטען חות יאיר האט מען באשלאסען איין פורים צאמשטעלען געלט און מעהאט געקויפט א זילבערנע בעכער, און מעהאט מחליט געווען צי ווארפען א גורל ווער עס זאל באקימען דער בעכער

און די חבורה וואס האבען געמאכט דער גורל זענען געווען 12 מענטשען.
דער גורל האט מען באשלאסען צי מאכען אויף אזא אופן.
מענעמט צוועלף צעטעליך און אויף א יעדען צעטעל ווערט ארויף געשריבען דער נאמען פון א מיטגליד.
דערנאך נעמט מען 12 צעטעליך, און מעלאזט 11 ליידיג, אבער אויפען צוועלעפטען שרייבט מער ארויף די ווערטער 'מזל טוב'
מעלייגט אריין די צוועלעף צעטעליך מיט די נעמען און איין קארב. און די אנדערע צוועלעף לייגט מען אריין און אן אנדערע קארב.
מעוועט דערנאך נעמען א קינד, און דאס קינד וועט ארויסציען איין צעטעל פון איין קארב, און איין צעטעל פון דער אנדערע קארב.
אויב דאס צעטעל פון דעם 'מזל טוב' גרוף איז ליידיג, וועט מען ווייטער ציהען איינס פון דא און איינס פון דארט.
מען וועט ציען סעטס ביז עס וועט זיין א סעט מיט א נאמען און דאס ווארט 'מזל טוב'. יענער וועט זוכה זיין אונעם זילבערנע בעכער.

און כך הוה, מעהאט אזוי געטוהן, און עס איז געווען א פלא אז ביים ציעהן דער צווייטער סעט איז ארויף געקומען דער מזל טוב צעטעל.
איז געגאנגען איינער פון די חבורה און האט בודק געווען די ליידיגע צעטעלעך, און אויפאמאל זעהט מען אז צוויי צעטעלעך האבען געהאט די ווערטער 'מזל טוב'. איינס וואס מעהאט געצויגען, און נאך איינס וואס איז נאך גלעגען אונעם קארב.

האט דער חות יאיר געזאגט פארען עולם אז דער גאנצע גורל האט נישט געטויגט און מעמוז עס אינגאנצען איבער מאכען.
מעהאט פאראכטען אז נאר איין צעטעל האט געהאט די ווערטער 'מזל טוב' און מעהאט איבער געמאכט דער גורל.
דאס מאל איז עס ארויף געקומען דער געווינער ביים זעקסטע סעט.

איז איינער יעצט געגאנגען און בודק געווען די אנדערע צעטעלעך מיט די נעמען, און יעצט האט מען געטראפען אז נאר עלעף נעמען זענען דארט געווען און איין נאמען האט געפעלט.

האבען די בני חבורה געוואלט נאכאמאל מבטל זיין דער גורל.
דער זוכה אבער האט געטענהט אז מעזאל נישט מבטל זיין דער גורל, און מיט דעם איינער ווער עס האט געפעלט האט דער זוכה געוואלט מאכען א פשרה און צאלען עפעס געלט.

דער חות יאיר האט דא אויך געפסקנט אז דער גורל איז בטל און מעמוז דאס גאנצע איבערמאכען.

איך וויל מיך נאר באצועהן צי די ווערטער פונעם חות יאיר וואס לויט זיינע ווערטער צי איך צירוק פון וואס איך האב געזאגט פריערט און איך בין מודה צי מיללער אז מעדארף דאס גאנצע איבערטוהן.

זיינע ווערטער און דער תשובה:

גורל הנעשה שלא כהוגן בטל מכ"ש אם הטעות במעשה הגורל עצמו. כי ראינו מן התורה מן הנביאים ומן הכתובים שסמכו על הגורל באשר נעשה בלי מחשבות אדם ופעולת אנוש מצד התחכמות אך בגורל תחלק הארץ, וכן סמכו על הגורל במיתת עכן ויונתן לולי שפדאוהו העם .....וגם באומות העולם היה מקובל זה כמו גבי יונה והמן הרשע לפשטיה דקרא. מפני שקרוב הדבר שאם הגורל כהוגן ידבק בו השגחה עליונה....מה שאין כן אם הגורל מקולקל אין מבוא לו' שמי שזכה מאת ה' היתה זאת, הן שהקלקול ע"י תחבולת אנוש או בשגגה עכ"פ הגורל מקולקל ומצי כל חד למימר אלו נעשה הגורל כהוגן היה קימא לי שפתי ע"פ מזלי או ע"פ תפילתי שתן לי הצלחה בכל עסקיי

מיללער:
בנוגע וואס מאכט דער חלות פון א גורל.
זייט מסביר לויט דיין סברה וואס האט געמאכט דער חלות ביי די משלים וואס דער חות יאיר ברענגט,
חלוקת הארץ, עכן, יונה, וכו'
און דער שאלה פונעם מגן אברהם אליינס, וואס איז דער קדיש זאגער זוכה, און ווען איז ער עס זוכה?

לפי דעתי, ווען דער גורל ווערט געצויגען איז יעדער קונה דער זכות אדער דאס געלט וואס מעהאט דן געןוען און דעם גורל.
פונעם חות יאיר ווערטער קען מען אויך אביסעל זעהן אז עס האנדעלט זיך נישט און ממש קונה זיין דער בעכער.
און פון די גמרא וואס זיי ברענגען צי אז צוויי ברידער האבען געווארפען א גורל אויף דריי פעלדער ירושה, און יעדער האט געקריגען איינס מיט א האלב. דערנאך רוקט זיך אהן א דריטע ברידער פון מדינת הים וואס דער דין איז אז דער גאנצע גורל איז בטל, און אלע דריי פעלדער גייען אריין אונעם פרישען גורל.
עס קוקט נישט אויס דארט אז די ברידער האבען שוין געמאכט עפעס א חזקה. אזוי וויא דער גורל האט געזאגט וואס באלאנגט צי וועמען האט שוין יענער קונה געווען.
אזוי קוקט עס אויס לפע"ד

[איך אליין]

באקאנט די מעשה פון די חי' הרי"ם בילדותו ווען ער האט געהייסן איבערמאכן א גורל ווי מען האט בטעות געשריבן 2 מאל די זעלבע נומער
ווייל אויב איינער פון די דאפעלטע געווינט וועט ער עס נישט קענען נעמען קומט אויס אז 2 מענטשן זענען נישט אריין אינעם גורל

[סאדע_באטל]

איך אליין, אז דו שרייבסט שוין שרייב קלאר.

אני שמעתי אויף ר' חיים בריסקער,
עס איז געווען אמאל א גורל, און איינעמס נאמען איז געווען דארט צוויי מאל, למעשה האט א צווייטער געוואונען, האט דער זוכה בגורל, געטענהט, אז למאי נפק"מ אויב איינער איז געווען אין גורל צוויי מאל, ער האט דאך סיי ווי נישט געוואונען.
אויף דעם ארויף האט הגר"ח מסביר געווען, אז לו יצוייר, דער וואס זיין נאמען שטייט צוויי מאל, זאל ווען געוואונען, וואלט מען דאך עס אים נישט געגעבן, ווייל זיין נאמען שטייט דאך צוויי מאל, קומט אויס אז ער איז בכלל נישט געווען אין די גורל, ווייל ער האט נישט געהאט די מעגליכקייט צו געוואונען, ממילא דארף מען איבערמאכן די גורל.


לענין קנינים, איז זיכער אז א גורל מיינט עפעס, עס איז נישט סתם אבי וואס, ביי יורשים שחלקו, איז דא דער ענין פון גורל, די ראי' איז טאקע פון חלוקת הארץ, אבער כמדומה לי, איך געדענק נישט יעצט אויפן מינוט וואו איך האב געזעהן די סברא, אז די קנין פון א גורל, איז די גמירת דעת, וואס יעדער איינער איז מסכים, אז מען גייט טוהן לויט די תוצאות פון די גורל.
יעצט נאכן שרייבן די שורות, טראכט איך אריין, אז אולי אינו דומה לחלוקת הארץ, ווייל ביי חלוקת הארץ, האט ארץ ישראל באלאנגט פאר כלל ישראל, די שאלה איז נאר געווען ווי אזוי מען צוטיילט עס, משא"כ ביי אונזער מעשה פון אלף דאלער, האט עס נאך נישט באלאנגט פאר קיינעם, חוץ אויב איך זאג, אז דער נדבן האט עס געגעבן פאר די ציבור אידן הנכנסים בגורל, און די גורל וועט קלאר מאכן ווער עס באקומט עס, און עס איז נישט אנדערש ווי חלוקת הארץ, אפילו דארט האט יעדער באקומען א חלק, אבער מאנכע האבן באקומען מעידית שבארץ, און א טייל האבן באקומען א שוואכערע חלק, כמבואר בפרשת מטות.

[lebediger berel]

איין זאך וואס מ'דארף געדענקען
חלילה נישט צורירן אידיש געלט אויפן סמך אז מ'האט געזען אין קרעטשמע
פאר מ'רירט צו ממון המוטל בספק דארף מען פרעגן א דיין וואס איז מוסמך בענינים אלו וד"ל