ברכת המינים בשמונה עשרה

[אליהו]

רעדנדינג וועגען צענזור האב איך געטראכט דערמאנען נוסח ברכת המינים.
באם אשכול וועגען "שושנת יעקב" אין דערמאנט געווארען דער מונקאטשער.
דא איז אראפגעבראכט א בריוו געדרוקט אין "יתד" פאר א פאר יאהר צוריק

למערכת יתד נאמן שלום!
לאחרונה פרסמנו סדרת מאמרים בענין עיוותי הצנזורה בתלמוד ובסידורי התפילה. התעכבנו במיוחד על ברכת המינים. אחרי שהבאנו את דברי מרן היעב"ץ בספרו לוח ארשׁ, מצאנו שאמנם כן הדפיס בסידורו ולמשומדים!
גם ה"בני יששכר" מרן ר' צבי אלימלך מדינוב אמר ולמשומדים בעדות בעל זוהר חי מקומרנא.
גם במאמר נוסח התפילה של האדמו"ר ר' חיים אלעזר שפירא ז"ל ממונקאטש מאריך בנוסח ברכת המינים והוא כותב: אך מה שצווח שם בסידור הנזכר (עבודת ישראל – זליגמן בר) על הנוסחא "וכל עושי הרשעה כרגע יאבדו" בזה הצדק אתו. כי מי יאמר זכיתי לבי שאינו לפעמים בכלל עושי רשעה ונמצא מקלל את עצמו ואת כנסת ישראל ח"ו. והנוסחא הזאת ברור מהצענזוריא יסודה כנראה משנים קדמוניות במקום כל הַמִּינִים כי תיבת מינים היה אצלם נאסר מפני שרומז למיני אמונתם... על כן בודאי ראוי גם להמתפללים בנוסח אשכנז לגמרי, שלא יאמרו נוסחא הזאת מבקורת הרשעה הישנה... וגם יש שאלה אם יצא ידי חובת תפילתו אם לא הזכיר כלל מינים על כן יאמרו נא "וכל הַמִּינִים כרגע יאבדו", כנוסחתנו. ע"כ.
יש לציין שגם ערוך השלחן בסימן קיח ג תחת הצנזורה הרוסית הכבדה הדפיס וכל המינים וכל הזדים, ומסתבר שמי שמדלג את המילה מינים לא יצא ידי חובת הברכה.
עד לשנת ר"נ היה הנוסח בכל הסידורים בכל עדות ישראל וכן נוסח הרמב"ם:
(וְ)לַמְשֻׁמָּדִים אַל תְּהִי תִקְוָה וְכָל הַמִּינִים כְּרֶגַע יֹאבֵדוּ וְכָל אוֹיְבֵי עַמְּךָ מְהֵרָה יִכָּרֵתוּ וּמַלְכוּת זָדוֹן מְהֵרָה תְעַקֵּר וּתְשַׁבֵּר וְתַכְנִיעַ בִּמְהֵרָה בְיָמֵינוּ.
החסרון הבולט ביותר בסדורי אשכנז [וביותר בסדורי אשכנז המערבי (גרמניה)] הוא המלה מִינִים. האם לחנם נקראה ברכה זו ברכת המינים!? ואמנם בנוסח של ערוך השלחן מופיע מינים. ולכן, גם מי שאינו יכול לפעול בעצמו לעבור לנוסח ברכת המינים המקורית של שמואל הקטן [למה באמת?!] לפחות לא ישמיט את וְכָל הַמִּינִים כְּרֶגַע יֹאבֵדוּ.
בנפולי ר"נ הושמטה ברכה זו כליל, ואח"כ החלו לשנות ברכה זו ובעיקר להשמיט ממנה את הפתיחה למשומדים.
שומה עלינו להחזיר עטרה ליושנה. ונציין בזה ששמענו ממשפחת הגאון ר' יעקב קמינצקי זצ"ל שגם הוא אמר את נוסח (וְ)לַמְשֻׁמָּדִים, ויבואו על הברכה סידורי "ווילנא" ו"תפילה ברורה" שנותנים את הנוסח הנכון לפי חז"ל למי שרוצה להתפלל את נוסח שמואל הקטן ולא את נוסח האפיפיורים. [ומנגד – בנוסח אשכנז מכשילים בנוסח שלא מוזכר בו מינים!]
בברכה ובכבוד רב
אליהו לוין הרב רובין 47/1 ירושלים
משה אייזיק בלוי רמות ג' ירושלים

[איך אליין]

זעץ עס איבער אויף אידיש

[אליהו]

ברוך הבא!
אין זייער קורצען:
די געהעריגע ברכת המינים ("ולמלשינים") איז: (וְ)לַמְשֻׁמָּדִים אַל תְּהִי תִקְוָה וְכָל הַמִּינִים כְּרֶגַע יֹאבֵדוּ וְכָל אוֹיְבֵי עַמְּךָ מְהֵרָה יִכָּרֵתוּ וּמַלְכוּת זָדוֹן מְהֵרָה תְעַקֵּר וּתְשַׁבֵּר וְתַכְנִיעַ בִּמְהֵרָה בְיָמֵינוּ.
די וואס דערמאנען ניש דעם ווארט "מינים" ("נוסח אשכנז") זענען ניש יוצא די ברכה.

[מיללער]

זעץ עס איבער אויף אידיש

איך וואלט אייך ליבערשט געראטן זיך צו לערנען לשה"ק, ובפרט אויב ווילט איר נהנה זיין פון די תורה'דיגע פארומס

[scy4851]

איך האב לעצטע וואך געהערט א יונגע בחור דאווענען מנחה אלטס שליח ציבור און ער האט געהאט עפעס א נוסח 'אפיקורסים'.
איינער האט אמאל געהערט אזא נוסח?

[אליהו]

איך פארשטיי אז "איך אליין" מיינט מער צו פראטעסטירן (מוחה זיין) פאר'ן שרייבין אדער אראפבריינגען זאכן אין לה"ק.
ער פארשטייט גאנץ גוט.
אבער נישטא קיין בררה דער עולם פארשטייט יא און ס'איז כדאי צו זעהן די זאכען אין מקור.

פון יעצט אן בלי נדר מאך איך זיך נישט זענענדיק די הערות.

[farshlufen]

ר' אליהו, אל תען כסיל.

[יעקעלע פוקס]

די הייליגע קאמארנער (נעכטן געוועהן די יו"ד) האט אויך א נוסח פון ולמינים, און ער דריקט זיך אויך אויס זייער שארף (שארף אפילו לפי שארפותו) אויך אויף די בחינה אז מאיז ממש נישט יוצא אנדערש
ס'איז טאקע דא פלעצער וואס מ'האט נישט אלעס אנגענומען די קאמארנער אבער אט די ברכה האט מען יא געזאגט כפי נסחתו, אין טאהש זאגט מען ממש כפי נסחתו, אבער אין קאסאן האב איך געהערט אן אנדערע נוסח אויך ולמינים, און אויך ביי די חתימה מכניע 'מינים' וזדים, אבער אן אנדערע אינהאלט

[פויער]

ווען עס ווען לשון קודש ממילא

עס איז דא די טמא'נע שפראכע....

זייט וועט איז הצנזורה לשון קודש

(איך זאג נאר סתם..., איך מיין נישט גארנישט פערזענדליך, איך האב עס פארשטאנען אזוי ווי עס שטייט...)

[איך אליין]

די הייליגע קאמארנער (נעכטן געוועהן די יו"ד) האט אויך א נוסח פון ולמינים, און ער דריקט זיך אויך אויס זייער שארף (שארף אפילו לפי שארפותו) אויך אויף די בחינה אז מאיז ממש נישט יוצא אנדערש
ס'איז טאקע דא פלעצער וואס מ'האט נישט אלעס אנגענומען די קאמארנער אבער אט די ברכה האט מען יא געזאגט כפי נסחתו, אין טאהש זאגט מען ממש כפי נסחתו, אבער אין קאסאן האב איך געהערט אן אנדערע נוסח אויך ולמינים, און אויך ביי די חתימה מכניע 'מינים' וזדים, אבער אן אנדערע אינהאלט

די קאמארנער שרייבט נאך נוסחים

[יעקעלע פוקס]

קודם ר' די אליין ברוכים הבאים
מיר האבען זיך דערשראקען אז די ביסט דערנאך, אבער ב"ה שלא השבית לנו....

די קאמארנער האט נאך א ולמינים נוסח, אבער ער שטעלט זיך מער אויף די צווייטע (עיין בשלחן הטהור הלכות תפילה)

[farshlufen]

זייט וועט איז הצנזורה לשון קודש

איי דאונט געט איט, די ווארט צענזור איז עלטער מיט עטליכע הונדערט יאר פון ציונות בכלל, איר וועט טרעפן דעם שרעקעדיגן ווארט אין א יעדעס אלטע ספר, לשיטתך דארף מען ווען יענע אויך אויסרייסן.

"צענזור" איז א באגריף וואס עס איז אויפגעקומען צוזאמען מטן אויפקום פון די דרוקערייען, עס האט נישט קיין ווארט אויף לשון הקודש, עס איז פונקט ווי איר וועט זאגן אז ווען איינער שרייבט "אויטא" אדער "עלעקטריק" אין א ספר איז עס נישט לשון הקודש.

[מיללער]

[פארשלאפן,
'צנזור' איז איין זאך און 'צנזורה' איז דער העבעראיזירטער טערמין דערויף]

ר' אליהו,
איך האף אז איר וועט ווייטער ממשיך זיין אונז מהנה צו זיין און נישט ווערן געפאלן וועגן די תגובות דאס איז נאר להגדיל ולהאדיר.