ליקוטים וענינים על פרשת אמור

פרשת השבוע וענינא דיומא

די אחראים: אחראי, גבאי ביהמד

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:44 am

וביום השביעי שבת שבתון

מיר געפונען דריי מאל אין די תורה ווען די תורה זאגט די מצוה פון היטען שבת שטייט די לשון "שבת שבתון" א דאפעלטע ריאונג. אין פרשת כי תשא (שמות ל"א ט"ו), אין פרשת ויקהל (שמות ל"ה ב') און איין מאל אין פרשת אמור (כ"ג ג'). אבער ביי די עשרת הדברות אין פרשת יתרו (שמות כ' ט') און אין פרשת ואתחנן (דברים ה' י"ג) שטייט נישט "שבת שבתון", עס שטייט נאר "וביום השביעי שבת".
לכאורה דארף מען פארשטיין פארוואס האט די תורה נישט געשריבען איבעראל די זעלבע לשון ?
מען קען דאס מסביר זיין מיט דעם וואס די גמרא זאגט אין מסכת ברכות (ל"ה ע"ב), איין פסוק שטייט "ואספת דגנך" אז דער מענטש וועט מוזען אליין איינזאמלען זיין תבואה און ארבעטען אויפן פעלד, און אין א אנדערע פסוק שטייט (ישעי' ס"א) "ועמדו זרים ורעו צאנכם" אז עס וועלען ארבעטען פאר אייך פרעמדער מענטשען, און דער איד אליין וועט נישט מוזען ארבעטען ?
ענטפערט אויף דעם די גמרא, "בזמן שישראל עושין רצונו של מקום", ווען די אידען טוהן דעם ווילען פון דער אויבערשטער, דעמאלטס וועט זיין "ועמדו זרים", וועט ער אליין'ס נישט מוזען ארבעטען. אבער ווען עס וועט זיין "בזמן שאין ישראל עושין רצונו של מקום", ווען אידען טוהן נישט דעם ווילען פון דער אויבערשטער, דעמאלטס וועט זיין "ואספת דגנך", וועט ער אליינס מוזען ארבעטען.

קומט אויס אז ווען עס איז "ישראל עושין רצונו של מקום" וועט א גאנצע וואך זיין שבת, וויבאלד ער אליין'ס וועט נישט ארבעטען א גאנצע וואך, און ווען עס קומט אהן שבת, וועט עס זיין "שבת שבתון", א דאפעלטע ריאונג. אבער ווען עס איז "שאין ישראל עושין רצונו של מקום" וועט מען א גאנצע וואך מוזען ארבעטען, ממילא ווען עס קומט אן שבת וועט נאר זיין "שבת" און נישט "שבת שבתון".
לויט דעם איז שוין זייער פארשטענדיג פארוואס די תורה האט געטוישט די לשון, ווייל אין פרשת כי תשא און אין פרשת ויקהל און דא אין פרשת אמור רעדט די תורה ווען עס איז "עושין רצונו של מקום" וויבאלד די תורה האט געשריבען "ששת ימים יועטשעזה" אדער "ששת ימים תלועטשעזה", וואס דאס איז טייטש אז זעקס טעג זאל די ארבעט געטוהן ווערען, דורך אנדערע, רעדט מען ווען עס איז "עושין רצונו של מקום" וועגען דעם האט די תורה געשריבען "שבת שבתון" - אז ווען עס קומט אהן שבת וועט זיין א דאפעלטע ריאונג, ווייל א גאנצע וואך - די אלע זעקס טעג פון די וואך וועט מען אויך נישט טוהן קיין ארבעט, דאס גאנצע ארבעט וועט געטוהן ווערען דורך אנדערע.
אבער אין פרשת יתרו און אין פרשת ואתחנן, רעדט די תורה ווען עס איז "אין עושין רצונו של מקום" וויבאלד די תורה האט געשריבען "ששת ימים תלחעגבויד" אז די אלע זעקס טעג פון די וואך וועט מען מוזען אליינס ארבעטען, ממילא ווען עס קומט אהן שבת וועט עס נישט זיין א "שבת שבתון" א דאפעלטע ריאונג, נאר "וביום השביעי שבת".
אוצרות חיים

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:45 am

כל אשר בו מום לא תקריבו וכו'
תמים יהיה לרצון וכו'


מען קען מסביר זיין די פסוקים, מיט דעם וואס דער מדרש רבה (ויקרא ג' ה') דערציילט א מעשה; עס איז געווען א אקס וואס מען האט געוואלט נעמען צו שחט'ן פאר א קרבן, אבער דער אקס האט זיך נישט געלאזט נעמען, מען האט פראבירט אויף אלע אופנים צו שלעפען דעם אקס, און מען האט נישט געקענט. ביז עס איז געקומען א ארימאן און האט געגעבען פאר דעם אקס צו עסען א גראז וואס האט געמאכט אז דער אקס זאל אנהויבען צו היסען. ווען דער אקס האט אנגעהויבען צו היסען איז ארויס געקומען א נאדל. האט מען פארשטאנען אז צוליב דעם וואס עס האט געהאט א נאדל אין זיך , וועגען דעם האט עס נישט געוואלט ווערען געשח'טן פאר א קרבן, ווייל עס וואלט געווארען טרפה.

דאס קען זיין פשט אין פסוק "כל אשר בו מום" יעדע בהמה וואס אין זיך א באהאלטענע מום - "לא תקריבו" וועט מען נישט קענען גענענען פאר א קרבן, וויבאלד די בהמה וועט נישט וועלען גיין. טאמער א מענטש וויל וויסען אויב עס האט נישט א מום, אז די בהמה איז "תמים" - זאגט אויף דעם דער פסוק אויב עס וועט זיין "יהיה לרצון" די בהמה וועט גיין מיט זיין אייגענעם ווילען, דעמולטס איז דאס א ראי' אז "כל מום לא יהיה בו" אז עס האט נישט קיין איין מום.

ילקוט האורים

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:45 am

אלה הם מועדי ....ששת ימים .... וביום השביעי שבת שבתון


לכאורה דארף מען פארשטיין, דער פסוק הייבט אהן מיט "מועדי" וועגען יום טוב, און ענדיגט מיט שבת ?

מען קען דאס פארענטפערען, מיר וואוסען אז עס זענען דא זיבען טעג יום טוב מן התורה, אבער נישט אלע זיבען טעג יום טוב זענען גלייך, זעקס פון די טעג מעג מען מאכען א מלאכה לצורך אוכל נפש, (קאכען און באקען) דאס זענען די 1) ערשטע טאג פסח, 2) די זיבעטע טאג פסח, 3) איין טאג שבועות, 4) איין טאג ראש השנה, 5) די ערשטע טאג סוכות, 6) שמיני עצרת. עס איז אבער דא נאך איין טאג יום טוב מן התורה, וואס מען טאר נישט טוהן קיין שום מלאכה, אזוי ווי שבת, וואס דאס איז 7) יום כיפור.

קען מען זאגען אז לעולם רעדט נישט די תורה דא בכלל וועגען שבת, נאר די תורה רעדט דא וועגען אלע זיבען טעג יום טוב מן התורה. און מען וועט אזוי זאגען פשט אין פסוק: "אלה הם מועדי" דאס זענען מיינע ימים טובים - אבער עס איז דא א חילוק צווישען מיינע ימים טובים - "ששת ימים" זעקס טעג פון מיינע ימים טובים "תעשה מלאכה" מעגסטו טוהן א מלאכה פון אוכל נפש, [עס שטייט נישט תעשה "כל" מלאכה, אז מען מעג טוהן אלע ארבעט, ווייל אלע אנדערע מלאכות זענען טאקע אסור]. אבער "וביום השביעי" אבער דאס זיבעטע טאג דאס מיינט יום כיפור "שבת שבתון" איז דאס א גאנצע רוהאונג, אזוי ווי שבת, מען טאר אפילו נישט טוהן א מלאכה פון אוכל נפש, וועגען דעם שטייט "כל מלאכה לא תעשו" קיין שום מלאכה טאר מען נישט מאכען.

און דערנאך רעכענט אויס די תורה פון פסוק ד' און ווייטער אלע ימים טובים באזונדער.

הגר"א

ותודיענו

מיט דעם וואס מיר האבען פריער געשריבען, אז יום כיפור איז אפגעטיילט פון אלע אנדערע ימים טובים, קען מען מסביר זיין, - ווען יום טוב געפאלט מוצאי שבת זאגט מען ביי מעריב די תפלה פון "ותודיענו". וואס לכאורה זאגט מען א דאפעלטע לשון, קודם זאגט מען "בין יום השביעי לששת ימי המעשה" און דערנאך זאגט מען "ואת יום השביעי מששת ימי המעשה קדשת", וואס לכאורה חזר'ט מען איבער צוויי מאל די זעלבע זאך.

מען קען אפשר זאגען אז "ואת יום השביעי מששת ימי המעשה" מיינט נישט די זיבעטער טאג שבת, נאר עס גייט ארויף אויף די ימים טובים, אז דער זיבעטער טאג יום טוב, וואס מיינט "יום כפור", איז מיט זיין הייליגקייט אנדערש פון אלע אנדערע זעקס טעג יום טוב. וואס יום כיפור איז אסור אלע מלאכות אפילו פון אוכל נפש, אבער אלע אנדערע זעקס טעג יום טוב איז מותר די מלאכות פון אוכל נפש.

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:46 am

שבת היא לה' בכל מושבותיכם


לכאורה דארף מען פארשטיין, פארוואס דארף די תורה זאגען אז די מצוה פון שבת גייט אהן אין אלע אייערע וואוינונגען ? עס איז דאך א פשיטא אז די מצוה פון היטען שבת גייט אהן סיי אין ארץ ישראל און סיי אין חוץ לארץ ?

מען קען דאס מסביר זיין מיט דעם וואס רש"י זאגט אין פרשת משפטים (כ"ג י"ב) אז וועגען דעם האט די תורה געשטעלט די מצוה פון שבת נעבען די מצוה פון שמיטה, צו לאזען הערען אפילו די גאנצע יאהר פון שמיטה ווערט אנגערופען שבת, פון דעסט וועגען דארף מען היטען שבת.

נישט ווי די צדוקים, וואס זיי האלטען אז דאס וואס עס שטייט אין פרשת כי תשא (ל"ד כ"א) "ששת ימים תעבוד - וביום השביעי תשבות" און גלייך דערנאך שטייט "בחריש ובקציר תשבות", האלטען די צדוקים אז ווען איז מען מחויב צו רוהען דעם זיבעטען טאג, נאר ווען מען מעג אקערען און אנזייען, אבער שמיטה יאהר וואס מען טאר נישט אקערען און אנזייען, דארף מען נישט האלטען שבת.

קומט אויס לויט די צדוקים, וועט אין שמיטה יאהר נישט אנגיין די מצוה פון שבת אין ארץ ישראל, וויבאלד עס גייט אהן די מצוה פון שמיטה, אבער אין חוץ לארץ, וואס דארט איז נישט דא די מצוה פון שמיטה וועט יא אנגיין די מצוה פון שבת.

וועגען דעם האט די תורה געשריבען "בכל מושבותיכם" צו לאזען הערען, אז פונקט ווי אין חוץ לארץ גייט אהן די מצוה פון היטען שבת, וויבאלד מען מעג שמיטה יאהר אקערען און אנזייען, אזוי אויך גייט אהן די מצוה פון שבת אין ארץ ישראל.

משך חכמה

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:46 am

שבת היא לה' בכל מושבותיכם


לכאורה דארף מען פארשטיין, פארוואס דארף די תורה זאגען אז די מצוה פון שבת גייט אהן אין אלע אייערע וואוינונגען ? עס איז דאך א פשיטא אז די מצוה פון היטען שבת גייט אהן סיי אין ארץ ישראל און סיי אין חוץ לארץ ?

מען קען דאס פארענטפערען, מיט דעם וואס די גמרא דרש'נט אין מסכת ראש השנה (כ"ה ע"א) אויף דעם פסוק "אשר תקראו אותם במועדם", דאס ווארט "איתטם" שטייט אהן א ו', ליין איך עס "אחתלזם", אז אויב בית דין האט זיך טועה געווען און אויסגערופען א נייעם חודש בטעות, וואס לויט דעם קומט אויס אז אידען האלטען יום טוב נישט אין ריכטיגען טאג, פון דעסטוועגען "אתם אפילו שוגגין", ביים אויבערשטער ווערט עס פארעכענט פאר א יום טוב, וויבאלד בית דין האט אזוי אויסגערופען.
דאס זעלבע איז אויך ביי שבת, אפילו אויב א איד האלט שבת בטעות, איז עס חשוב ביים אויבערשטער ווי א געהעריגער שבת. אזוי ווי די גמרא זאגט אין מסכת שבת (ס"ט) אויב א איד געפינט זיך אין א מדבר און ער ווייסט נישט ווען עס פאלט אויס דער טאג פון שבת, זאל ער ציילען זעקס טעג און אין זיבעטען טאג זאל ער האלטען שבת.

מיט דעם קען מען טייטשען דער מדרש, "מעולם לא זזה שכינה מישראל, אפילו בשבת של חול", די שכינה האט זיך נישט אפגעטוהן פון די אידען, אפילו אין א וואכענדיגע שבת. אפילו אויב עס איז באמת א וואכען טאג, נאר דער איד האלט שבת ווייל ער ווייסט נישט ווען עס איז שבת, האט עס אויך א קדושה פון שבת און עס איז דא השראת השכינה אויף איהם אין דעם דאזיגען טאג.

דאס קען זיין פשט אין פסוק "שבת הוא לה' בכל מושבותיכם", עס איז שבת צום אויבערשטער אין אלע אייערע וואוינונגען, סיי אויב איהר זענט אין א ישוב און איהר ווייסט ווען עס איז שבת, און סיי אויב איהר זענט אין א מדבר און איהר האלט אן אייגענעם שבת טאג, איז עס אויך "שבת הוא לה'".

חתם סופר

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:47 am

שבע שבתות תמימות
אימתי הן תמימות בזמן שישראל עושין רצונו של מקום


די גמרא זאגט אין מסכת ברכות (ל"ה ע"ב), איין פסוק שטייט "ואספת דגנך" אז דער מענטש וועט מוזען אליין איינזאמלען זיין תבואה און ארבעטען אויפן פעלד, און אין א אנדערע פסוק שטייט (ישעי' ס"א) "ועמדו זרים ורעו צאנכם" אז עס וועלען ארבעטען פאר אייך פרעמדער מענטשען, און דער איד אליין וועט נישט מוזען ארבעטען ?

ענטפערט אויף דעם די גמרא, "בזמן שישראל עושין רצונו של מקום", ווען די אידען טוהן דעם ווילען פון דער אויבערשטער, דעמאלטס וועט זיין "ועמדו זרים", וועט ער אליין'ס נישט מוזען ארבעטען. אבער ווען עס וועט זיין "בזמן שאין ישראל עושין רצונו של מקום", ווען אידען טוהן נישט דעם ווילען פון דער אויבערשטער, דעמאלטס וועט זיין "ואספת דגנך", וועט ער אליינס מוזען ארבעטען.

קומט אויס אז ווען עס איז "ישראל עושין רצונו של מקום" וועט א גאנצע וואך זיין שבת, וויבאלד ער אליין'ס וועט נישט ארבעטען א גאנצע וואך, און ווען עס קומט אהן שבת, וועט עס זיין "שבת שבתון", וואס איז אסור צו טוהן א מלאכה. אבער ווען עס איז "שאין ישראל עושין רצונו של מקום" וועט א גאנצע וואך זיין חול, ווייל ער וועט מוזען ארבעטען.

מיט דעם קען מען טייטשען דער מדרש, "מעולם לא זזה שכינה מישראל, אפילו בשבת של חול", די שכינה האט זיך נישט אפגעטוהן פון די אידען, אפילו אין א וואכענדיגע שבת. אפילו אויב א גאנצע וואך איז געווען "חול", ווייל מען איז געווען "אין עושין רצונו של מקום", פון דעסטוועגען וועט זיין השראת השכינה.

דאס קען זיין פשט אין מדרש, שבע שבתות תמימות, עס זאל זיין זיבען גאנצע וואכען פון שבת, זאגט אויף דעם דער מדרש ווען קען עס זיין "תמימות", ווען עס איז "עושין רצונו של מקום", וואס דעמאלטס וועלען די אידען נישט דארפען ארבעטען, וועט אויסקומען אז אלע וואכען טעג וועלען זיין ווי שבת, וועט עס שוין זיין זיבען גאנצע וואכען פון שבת.

כתב סופר

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:47 am

מיום הביאכם


די תורה האט באשטימט די צייט פון ציילען ספירה פון פסח ביז צו דעם יום טוב שבועות, דער יום טוב פון קבלת התורה. מען הייבט אהן ציילען ווען מען שניידט די נייע תבואה. און דער עומר איז באשטימט געווארען צו ברענגען ווען מען הייבט אהן צו ציילען די טעג צו קבלת התורה.

צו מרמז זיין אז עס ווענדט זיך איינס אין די אנדערע, "אם אין קמח אין תורה" און אויך "אם אין תורה אין קמח" - אויב עס פעלט פרנסה קען מען נישט לערנען קיין תורה - און נאר אין זכות פון תורה איז מען זוכה צו פרנסה.

מהר"ל מפראג

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:47 am

שבע שבתות תמימות
אימתי הן תמימות בזמן שישראל עושין רצונו של מקום


די זיבען וואכען זאלען זיין גאנצע זיבען וואכען, עס זאל גארנישט פעלען פון זיי. זאגט אויף דעם דער מדרש, ווען זענען די אידען זוכה צו ציילען גאנצע זיבען וואכען, אויב זיי טוהן דעם רצון פון השי"ת.

מען קען מסביר זיין דעם מדרש, די הלכה איז ביים עומר "קצירה וספירה בלילה" מען דארף שניידען דעם עומר און אנהייבען ציילען ספירה די נאכט פון זעכצעטן טאג אין ניסן, "והבאה ביום" און מקריב זיין דעם עומר זאל מען בייטאג פון זעכצעטן טאג אין ניסן. טאמער אבער דער עומר איז פסול געווארען אדער טמא געווארען האט מען געדארפט נאכאמאהל שניידען דעם עומר בייטאג. כאטש די ניין און פערציג טעג זענען שוין דעמאלטס נישט קיין שלימים, ווייל דער פסוק זאגט "מהחל חרמש בקמה תספרו" מען זאל ציילען פון דער צייט פון שניידען דעם עומר.

די משנה אין מסכת אבות (פרק ה' משנה ז') רעכענט אויס צעהן ניסים וואס זענען געווען אין בית המקדש, איינע פון די צעהן ניסים איז געווען, "ולא נמצא פסול בעומר", עס איז נישט געפונען געווארען קיין פסול ביים עומר. אבער ווען זענען געשעהן די אלע ניסים נאר ווען די אידען האבען געטוהן רצונו של מקום.

דאס קען זיין פשט אין מדרש, "אימתי הן תמימות" נאר ווען מען טוט רצונו של מקום, ווייל אויב מען טוט נישט רצונו של מקום, האט זיך געקענט טרעפען א פסול אין דעם עומר, און מען האט געשפעטיגט די קצירת העומר אויף בייטאג, וועלען שוין די זיבען וואכען נישט זיין תמימות.

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:48 am

ממחרת השבת


דער טעם פארוואס דעם ערשטען טאג ספירה זאגען מיר "היום יום אחד", און מיר זאגען נישט "היום יום ראשון", אזוי ווי מיר זאגען אלע אנדערע טעג ספירה "שני" "שלישי" א.א.וו., (עיין רש"י בראשית א' ה') ווייל מיר וואוסען אז די צדוקים האבען געהאלטען אז "ממחרת השבת" מיינט מען אויף א זונטאג, עס וועט נישט זיין קיין חילוק ווען פסח וועט אויסקומען, דארף מען אנהויבען צו ציילען ספירה דעם ערשטען זונטאג נאך פסח. מיר האבען אבער בקבלה אז "ממחרת השבת" מיינט מען נאך דעם ערשטען טאג פסח.

אויב מיר וואלטען געזאגט "יום ראשון" וואלט מען עס געקענט אויסטייטשען אז עס מיינט זונטאג, דער ערשטער טאג פון דער וואך, דעריבער זאגען מיר אחד, מען זאל זיך ח"ו נישט טועה זיין ווי די צדוקים.
מהר"ץ חיות

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:48 am

וספרתם לכם

נאכען ציילען ספירה זאגען מיר, "רבונו של עולם .... כדי לטהרינו מקליפותינו ומטומאותינו כמו שכתבת בתורתיך וספרתם לכם ממחרת השבת".

לכאורה איז שווער, עס שטייט טאקע אין פסוק וועגען די מצוה פון ציילען ספירה, אבער עס שטייט דאך נישט דערמאנט אין דעם פסוק אז דורך דעם וואס מען וועט ציילען ספירה ווערט דער מענטש גערייניגט פון די טמא'נע קליפות ?

עס קען זיין אז אין דעם ווארט "לכם" איז עס מרומז, ווייל די ראשי תיבות פון כ'די ל'טהרינו מ'קליפותינו איז "לכם". דאס זאגט אונז דער פסוק, וספרתם - דורך ציילען ספירה, וועט זיין "לכם", וועט איהר גערייניגט ווערען פון די קליפות.

בעש"ט

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:48 am

עד ממחרת השבת השביעית תספרו חמישים יום


לכאורה איז שווער, פארוואס ציילט מען ספירת העומר 49 טעג, ווייל עס שטייט "שבע שבתות תמימות תהיינה" און זיבען וואכען איז 49 טעג, עס שטייט דאך אבער "תספרו חמישים יום", אז מען זאל ציילען 50 טעג, איז דאך לכאורה דא א סתירה צווישען די צוויי פסוקים ?

איין תירוץ איז, אז "עד ממחרת השבת" מיינט "עד ולא עד בכלל", ביז פופציג, אבער דעם פופציגסטע טאג אליין זאל מען נישט ציילען. און דער פסוק מיינט אזוי צו זאגען, ביז זיבען וואכען זאל מען ציילען, אבער ווען עס קומט אהן דעם פופציגסטער טאג זאל מען אויפהערען צו ציילען.

נאך א תירוץ: מען צוטיילט דעם פסוק אין צוויי, "עד ממחרת השבת השביעית תספרו", ביז זיבען וואכען זאל מען ציילען, "חמישים יום והקרבתם", דעם פופציגסטער טאג זאל מען מקריב זיין דעם קרבן מנחה.

תוספות מס' מנחות דף ס"ה ע"ב

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:51 am

ועניתם את נפשותיכם

מ'קען מרמז זיין אז די תורה האט געהייסען פאסטען אין יוה"כ כדי צו פאררעכטען אויב מ'עסט נישט ווי ס'דארף צו זיין דורך דעם יאר. מ'קען עס מסביר זיין בדרך חשבון:
דער שיעור פון א סעודה איז 2 מינוט (כדי אכילת פרס לכמה דיעות), און א מענטש עסט יעדען טאג 2 סעודות, ווי ס'שטייט אין די גמרא אין כתובות, און מן התורה דארף מען דאך נאר פאסטן יום כיפלור. אויב אזוי איז דא 364 טעג אין א יאר וואס מען קען עסן. קומט אויס אז א יאר עסט מען לכה"פל 1456 מינוט,
ווייל 4 מאל (4 מינוט) 364 איז ,1456 און אין א טאג (פון יום כיפלור) איז דא 24 שעה, און אין יעדע שעה איז דא 60 מינוט, איז 24 מאל ,60 1440 מינוט. לייגט צו תוספות יום הכיפלורים וואס איז צוויי דריטעל פון א מיל, און א מיל איז לויט'ן רמב"ם 24 מינוט, איז א צוויי דריטעל 16 מינוט, קומט אויס אז 1440 פון יוה"כ, מיט 16 מינוט פון תוספות יוה"כ צוזאמען איז עס 1456 מינוט, "פלונקטליך" אזוי פיל ווי א מענטש דארף האבן צייט צו עסן א גאנץ יאר.
(הגאון מאוסטראבצא זי"ע)

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:52 am

אמור ואמרת
זאגט רש"י "להזהיר גדולים על הקטנים" אז דא איז דא צוויי זאכן צו זאגן , איינס, אז זיי אליין זאלן זיך נישט מטמא זיין , און די צווייטע אמירה אז זיי זאלן אכטונג געבן אויף די קליינע כהנים זיי זאלן זיך אויך נישט מטמא זיין.
"להזהיר גדולים על הקטנים ", איז אויך א רמז צו ווארענען די גרויסע, אז אויב זיי זינדיג'ן ח"ו טוהן זיי א זונד פאר זיך אליין, און אויך זענען זיי גורם, אז די קלענערע וועלן זיך אפלערנען פון אים און וועלן זאגן אז יענע חשוב'ער מענטש טוט די עבירה מעג איך עס זיכער טוען.
דעריבער אויב עס וועט זיך מאכן אז די יצר הרע וועט וועלן איינרעדן א מענטש פאר א עבירה, און ער וועט אריינטראכטן וואס פאר א גרויסע שאדן קען ארויסקומען דערפון וועט ער קענען באזיגן דעם גרויסן יצר הרע.
(לפי הבאר מים חיים )

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:52 am

ויאמר ה' אל משה אמר אל הכהנים בני אהרן ואמרת אלהם לנפש לא יטמא בעמיו.
רש"י שטעלט זיך אויף דעם דאפעלטען לשון "אמור ואמרת" מען קען עס פארענטפערן ווייל מיר ווייסן דאך אז די בחינה פון אהרן איז געווען, צו זיין אן אוהב שלום ורודף שלום (אבות פ"א משנה י"ב ועיין יומא ע"א דעבדין עובדא דאהרן ) א בעל גמילת חסד, האט השי"ת אים געהייסן זאגן פאר די קינדער פון אהרן, אז זיי זאלן אויך זיך פירן במדת החסד, עס זאל זיין שייך זיי מייחס צו זיין צו אהרן, אבער "חסד של אמת" פון באגראבן טויטע מענטשן זאלן זיי נישט טון, נאר לאזן פאר די אנדערע אידן [אויסער ווען עס איז נישט דא קיין אנדערע ]
דאס איז מרומז אין פסוק אמור אל הכהנים בני אהרן די כהנים זאלן זיך פירן ווי בני אהרן בעלי חסד, אבער פון דעסטוועגן זאלן זיי נישט טון דעם חסד פון באגראבן מתים.
(ישמח משה)

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:52 am

לא יטמא בעמיו
וואס מיינט אז ווען ווען דער מת איז "בתוך עמיו" צווישן פאלק לכאורה וואלט געדארפט שטיין "בתוך העם" פארוואס שטייט "בעמיו".
דער רמ"א (יו"ד סימן שע"ד סעיף ג' בשם יש אומרים ) פסקנ'ט, אז אויב א כהן טרעפט א מת, און עס איז נישט דא ווער עס זאל אים באגראבן - נאר פאר געלט - איז ער נישט מחויב צו געבן געלט, נאר דער מת ווערט אנגערופען א מת מצוה.
דאס ווארט "בעמיו" ווייזט, ווען מען פירט זיך וואו דאס אידישע פאלק [ב"מ ס"א , ע"א ונשיא בעמך לא תאור בעושה מעשה עמך ] אידן זענען גומלי חסדים און טון חסד של אמת, זאגט די תורה "לנפש לא יטמא בעמיו" - אז אויב דער איז א מת "בעמיו" צווישען אזעלכע וואס פירן זיך ווי דאס אידישע פאלק - "בעלי חסד" - דעמאלס טאר זיך די כהן נישט מטמא זיין, אבער אויב עס איז נישט בעמיו דאס מיינט זיי ווילן האבען פארדעם געלט, מעג זיך דער כהן מטמא זיין, ווייל עס איז א מת מצוה.
(הגה"ק רבי הלל קאלמייאר זצ"ל , מקרי דרדקי - יארצייט י' אייר )

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:52 am

ואמרת אליהם לנפש לא יטמא בעמיו.
דער הייליגער קדושת יו"ט זי"ע טייטשט, אז די כהנים וואס טוען די עבודה ברבים דארפן זיין געווארנט צו טוהן די עבודה לשם שמים, נישט ווייל יענער זעהט, נאר צו טוהן א נחת רוח פאר השי"ת
דאס זאגט דער פסוק ”ואמרת אליהם" דו זאלסט זאגן פאר די כהנים, ”לנפש לא יטמא" ער זאל נישט מטמא זיין די אייגענע נשמה, ”בעמיו" ווען ער טוט די עבודה צווישן זיין פאלק, ווען מענטשן זעהען.
(קדושת יו"ט)

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:53 am

אמור אל הכהנים
ווען די כהנים וועלן אנהענגען זייער גרויסקייט אין זייערע עלטערן, און נישט אין זייער אייגענעם זכות, וועט השי"ת אנהענגען זייער חשיבות אין זייער אייגענעם זכות. דאס זאגט דער פלסוק, אמור אל הכהנים, אז זיי זענען "בני אהרן", און די גרויסקייט איז נאר אין זיין זכות, און ווען זיי וועלן טאקע אזוי האלטן, ואמרת "אליהם", וועט מען זיי גרויס מאכן, רעדן צו זיי, אין זייער אייגענעם זכות.
(ייטב לב)

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 04, 2008 1:53 am

לנפש לא יטמא בעמיו
טראצדעם וואס מיר זענען מצווה געווארען באחדות, און גוט זיין מיט יעדן איד, דאך דארף מען געדענקען, אז ס'איז ליידער פארהאן אזעלכע וואס ס'איז א סכנה מיט זיי זיך צו חבר'ן. דאס זאגט דער פלסוק, לנפש לא יטמא, געדענק, מ'טאר זיך ח"ו נישט מטמא זיין, "בעמיו", מ'דארף דאס געדענקען ווען מ'חברט זיך מיט אנדערע.
(הרה"ק ר' ישראל מטשארטקאוו זי"ע)

אוועטאר
קרעמער
שר עשרים אלפים
תגובות: 28276
זיך איינגעשריבען אום: זונטאג יוני 25, 2006 12:34 pm

תגובהדורך קרעמער » זונטאג מאי 04, 2008 1:54 am

עס ווילט זיך מיר פרעגן: פארוואס - זיידעניו - געט איר נישט ארויס א אידישן חיבור על התורה?

איך האלט אז איר האלט צוריק גוטס פון אידישע קינדער!

אוועטאר
מיללער
שר עשרים אלפים
תגובות: 25462
זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יוני 14, 2007 9:48 am

תגובהדורך מיללער » מאנטאג מאי 05, 2008 12:13 pm

איך האב היינט אינדערפרי געהערט א טעיפ פון רביהקוה"ט מסאטמאר זצ"ל ביי א דינער לטובת מוסדות ייט"ל בשנת תשכ"ה, פארענטפערט ער בתוך הדברים א קשיא אויפ'ן רא"ש וועלכער זאגט אז דער לימוד פון 'להזהיר גדולים על הקטנים' לערנט זיך פון די שינוי הכתוב וואס עס שטייט קודם 'הכהנים בני אהרן' אנדערש ווי געווענליך וואס עס שטייט 'בני אהרן הכהנים', משא"כ רשיה"ק בשם חז"ל ברענגט אז דער לימוד איז פונעם דאפלטן 'אמור ואמרת'.

איז דער רבי מסביר באריכות אז ווען א טאטע איז מחנך די קינדער על דרך התורה, ווערט ער אליינס ערליכער און אפגעהיטענער, 'חנוך לנער עפ"י דרכו, גם כי יזקין לא יסור ממנה' דער טאטע וועט אויך בענעפיטיערן דערפון, טייטשט דער רבי, דא איז אויך דער פשט, לעולם איז דער רא"ש גערעכט אז דער לימוד גייט פונעם שינוי הכתוב, דער 'ואמרת אליהם' וואס רש"י ברענגט גייט ארויף אויף די גדולים, אויב וועט זיין להזהיר גדולים על הקטנים דאן ואמרת אליהם וועט דאס רעדן צו זיי אליינס אויך.

ודפח"ח.

אוועטאר
צייטליך
מ. ראש הקהל
תגובות: 12465
זיך איינגעשריבען אום: מיטוואך נובעמבער 01, 2006 6:13 pm
לאקאציע: ערגעץ דא אין די געגענט.

תגובהדורך צייטליך » מאנטאג מאי 05, 2008 12:39 pm

זייער שיין.

שכויעך ראביי מיללער.
איך בין צייטליך און איך האב עפראווד די תגובה.

אוועטאר
מיללער
שר עשרים אלפים
תגובות: 25462
זיך איינגעשריבען אום: דאנארשטאג יוני 14, 2007 9:48 am

תגובהדורך מיללער » מאנטאג מאי 05, 2008 6:31 pm

יו וועלקאם מר. טיימלי.

אגב, דער טעיפ איז זייער קלאר און עס איז כדאי צו הערן.

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 03, 2009 7:56 pm

אמור אל הכהנים בני אהרן:
די גמרא זאגט (מס' מנחות נ"ב ע"א) א מענטש וואס איז ערליך און ער האט געהאט ערליכע עלטערין מעג זיך אויפטוהן מיט זכות אבות. אבער אויב ער פירט זיך ח"ו נישט ערליך, אפילו ער האט געהאט ערליכע עלטערין, איז עס גארנישט ווערד, ער קען נישט שטאלצירן און זאגן: מיין זיידע איז געווען א צדיק, אדער מיין זיידע איז געווען א גאון.
דאס קען זיין מרומז דא אין פסוק: אמור אל הכהנים זאג פאר די אידן אז קודם דארף מען אליין זיין א כהן [כהן טייטש באדינער פון השי"ת] מען דארף טוהן מצוות ומעשים טובים, דערנאך קען מען זיך אויפטוהן "בני אהרן" אז מען איז א קינד פון אהרן הכהן, אז מען שטאמט פון צדיקים.
(אך פרי תבואה)

אמור אל הכהנים בני אהרן לנפש לא יטמא בעמיו:
לכאורה איז דאס לשון בני אהרן איבריג, ווייל יעדער ווייסט אז די כהנים זענען "קינדער פון אהרן" ?
נאר מען קען דאס פארשטיין מיט דעם וואס דער אור החיים הק' זאגט (פר' חוקת). פארוואס ווען א איד שטארבט ל"ע איז דא א טומאה אין די גאנצע שטוב, און להבדיל ביי א גוי נישט ?
ווייל דאס איז פונקט אזוי ווי צוויי כלים איינס איז פיל מיט האניג און זוסקייט און איינס איז פיל מיט מיסט, וועלן די פליגן און ווערים ענדערש גיין דארט וואו עס איז דא זיסע זאכן, כדי הנאה צו האבן.
דאס זעלבע איז ביי אן איד, ווייל ער איז פיל מיט קדושה פראבירן די כוחות הטומאה זיך צו באהעפטן און אים. אבער להבדיל א גוי וואס האט נישט קיין קדושה איז נישט דא ביי אים אזוי פיל כוחות הטומאה.
דאס וויל דער פסוק דא זאגן: אז דערפאר קומט די מצוה פון זהירות, אפגעהיטענקייט, דוקא ביי כהנים, ווייל זיי זענען "קינדער פון אהרן הכהן" וואס צוליב זייער קדושה האבן זיי הייליגע נשמות. דארפן זיי זיך זייער היטן פון די כוחות הטומאה מער פון אלע אנדערע אידן. ווייל די כוחות הטומאה זיכן זיך אריין צו כאפן ספעציעל דארט וואו עס איז דא מער כוחות הקדושה.
(ברך משה)

אמור ואמרת
זאגט רש"י "להזהיר גדולים על הקטנים" אז דא איז דא צוויי זאכן צו זאגן , איינס, אז זיי אליין זאלן זיך נישט מטמא זיין , און די צווייטע אמירה אז זיי זאלן אכטונג געבן אויף די קליינע כהנים זיי זאלן זיך אויך נישט מטמא זיין.
"להזהיר גדולים על הקטנים ", איז אויך א רמז צו ווארענען די גרויסע, אז אויב זיי זינדיג'ן ח"ו טוהן זיי א זונד פאר זיך אליין, און אויך זענען זיי גורם, אז די קלענערע וועלן זיך אפלערנען פון אים און וועלן זאגן אז יענע חשוב'ער מענטש טוט די עבירה מעג איך עס זיכער טוען.
דעריבער אויב עס וועט זיך מאכן אז די יצר הרע וועט וועלן איינרעדן א מענטש פאר א עבירה, און ער וועט אריינטראכטן וואס פאר א גרויסע שאדן קען ארויסקומען דערפון וועט ער קענען באזיגן דעם גרויסן יצר הרע.
(באר מים חיים )


אמור אל הכהנים ואמרת אליהם. (כא א)
פרעגט רש"י אז עס שטייט אמור פארוואס דארף שטיין ואמרת, ענטפערט רש"י "להזהיר גדולים על הקטנים".
עס ווערט געברעגט אין די ספרים הקדושים א רמז דערצו, אז דער מענטש וואס השי"ת האט אים גרויס געמאכט מיט א שארפען אדער א גוטן קאפ מיט א גוטן זכרון און ער זעהט אז עס איז דא קלענערע פון אים מיט שוואכערע כשרונות, זאל ער זעהן ארויס צו העלפן די קלענערע און די שוואכערע, און מיט דעם וואס דער בעסערער העלפט ארויס דעם שוואכערן, גיבט השי"ת א גרויסע הצלחה פאר דעם גוטען קאפ, ער האט גארנישט שאדען פון דעם וואס ער העלפט א צווייטען, נאר ער פארדינט.
דאס איז מרומז אין רש"י "להזהיר גדולים" די גרויסע וואס זענען גרויס מיט חכמת התורה זאלן שיינען, "על הקטנים" אויף די קליינע, אויף די וואס זענען קלענער פון אים מיט תורה.
ספרים הקדושים

ויאמר ה' אל משה אמר אל הכהנים בני אהרן ואמרת אלהם לנפש לא יטמא בעמיו.
רש"י שטעלט זיך אויף דעם דאפעלטען לשון "אמור ואמרת" מען קען עס פארענטפערן ווייל מיר ווייסן דאך אז די בחינה פון אהרן איז געווען, צו זיין אן אוהב שלום ורודף שלום (אבות פ"א משנה י"ב ועיין יומא ע"א דעבדין עובדא דאהרן ) א בעל גמילת חסד, האט השי"ת אים געהייסן זאגן פאר די קינדער פון אהרן, אז זיי זאלן אויך זיך פירן במדת החסד, עס זאל זיין שייך זיי מייחס צו זיין צו אהרן, אבער "חסד של אמת" פון באגראבן טויטע מענטשן זאלן זיי נישט טון, נאר לאזן פאר די אנדערע אידן [אויסער ווען עס איז נישט דא קיין אנדערע ]
דאס איז מרומז אין פסוק אמור אל הכהנים בני אהרן די כהנים זאלן זיך פירן ווי בני אהרן בעלי חסד, אבער פון דעסטוועגן זאלן זיי נישט טון דעם חסד פון באגראבן מתים.
(ישמח משה)

אמור אל הכהנים וגו'
להזהיר גדולים על הקטנים רש"י.
שלמה המלך זאגט "חנוך לנער על פי דרכו גם כי יזקין לא יסור ממנו".
די כוונה דערפון איז אז דער מצב פונעם מענטש אין עבדות ד', איז זייער אסאך געוואנדן, אין וואס פאר א חינוך ער גיבט פאר זיינע קינדער, ווייל אויב ער איז זיי מחנך אויפ'ן דרך התורה והיראה, דעמאלס ווען די טאטע וועט קומען אין זיינע עלטערע יארן, וועט עס האבן א השפעה אויף אים אליינס, און ער וועט פארבעסערן זיינע מעשים, און אויב וועט ער זיי נישט ריכטיג מחנך זיין וועט עס ווירקן אויף אים, ווייל זיינע קינדער וועלן אים, אין זיינע עלטערע יארן פארפירן.
וועגן דעם זאגט שלמה המלך "חנוך לנער על פי דרכו" זיי מחנך דיין קינד אויפ'ן דרך ד', דער טעם דערפון איז, אז "גם כי יזקין" אפילו זיין טאטע דער מחנך וועט אלט ווערן, "לא יסור ממנו" וועט דער טאטע זיך נישט אפטוען פונעם וועג וואס דער קינד גייט, קומט אויס אז דאס קומט צוניץ פאר די עלטערן אליינ'ס.
וועגן דעם זאגט דער פסוק "אמור אל הכהנים בני אהרן" ווי חז"ל זאגן "להזהיר גדולים על הקטנים", אז מען זאל זיי מחנך זיין ווי עס דארף צו זיין, און "ואמרת" און דו זאלסט זיי זאגן, "אליהם" דאס איז זיי נוגע, ווייל אויב זיי וועלן מחנך זיין די קינדער ערליך, וועלן זיי אליין בלייבן ערליך אין די עלטערע יארן.
(דברי יואל)

אמור אל הכהנים בני אהרן ואמרת אליהם וגו'.
עס שטייט אין "ישמח משה", אויף דעם נוסח וואס מען זאגט ביים דאווענען "לעולם יהא אדם ירא שמים בסתר ובגלוי", אז געווענליך ווען קיינע זעהט נישט איז זייער גרינג צו מקיים זיין מצות, אן קיין שום פני' און פרעמדע מחשבה, אבער ווען מ'געפינט זיך אינצווישן מענטשן, איז דאס שוין זייער שווער, ווייל קודם קען מען זיך שעמען, ווי אויך עס קענען אריינקומען פרעמדע מחשבות צו דאווענען ווייל יענער זעהט, און אזוי ארום וועלן מענטש זעהן ווי אזוי מיין דאוונען קוקט אויס, וועגן דעם זאגט מען ביים דאווענן "לעולם יהא אדם ירא שמים בסתר ובגלוי", אז מיט די זעלבע ריינע מחשבה וואס מען דינט השי"ת "בסתר" ווען קיינע זעהט נישט, דאס זעלבע זאל זיין "ובגלוי" אפענערהייט ווען יעדער זעהט.
די כהנים ווען זיי טוען זייער הייליגע עבודה אין מקום המקדש, וואס איז אפגעזינדערט פון מענטשן, טוען זיי די עבודה "לשם קדושת השם" דער פסוק טוט זיי נאר ווארענען אז אפילו ווען זיי געפינען זיך אינצווישן אידן, זאלן זיי ווייטער ממשיך זיין צו טוען זייער עבודה אינגאנצן "לשמה".
דעריבער האט השי"ת געזאגט צו משה רבינו ער זאל רעדן צו די כהנים, און "ואמרת אליהם" דו זאלסט זיי וואענען "לנפש לא יטמא", אז זיי זאלן זייער הייליג נפש נישט מטמא זיין מיט מחשבות פיגול, פון וועלן געפעלן פאר מענטשן "בעמיו" ווען זיי געפינען זיך אינצווישן זייער פאלק, און זיי טוען זייער עבודה אפענערהייט זאלן זיי אויך אכטונג געבו אז עס זאל געטוען ווערן "לשמה".
(קדושת יו"ט)

אמור אל הכהנים.
שטייט אין מדרש זה שאמר הכתוב (תהלים י"ט) יום ליום יביע אומר תניא באחד בתקופת ניסן ובתקופת תשרי היום והלילה שוין, מכאן ואילך היום לוה מן הלילה, והלילה מן היום, ופורעין זה לזה בפיוסין (מדרש).
עס ווערט געברענגט אין די גמרא (מכות י.) אז רבי האט געזאגט "הרבה למדתי מרבותי ומחברי יותר מהם ומתלמידי יותר מכלם", און ווי רש"י ברענגט דאס ארויס אז דורך דעם וואס די תלמידים פרעגן דעם רבי'ן, ווערט פארשטארקט דער פלפול, ממילא מוז ער מער דורכטראכטן צו פארענטפערן זייע קשיות.
אויסער דעם ווערט געברענגט אין די ספה"ק אז מען איז מער משפיע פון הימל חכמה פאר'ן רבי'ן אין זכות פון זיינע תלמידים.
די גמרא זאגט (ב"ב עה.) "פני משה כפני חמה פני יהושיע כלבנה, דער רמז דערפון קען זיין אז דער נאמען פונעם רבי ווייזט אויף די זון וואס שיינט בייטאג, און דער תלמיד ווייזט אויף די לבנה וועלכע לייכט ביינאכט.
דעריבער קומט דער פסוק "להזהיר גדולים על הקטנים", אז די גרויסע מענטשן פון כלל ישראל זאלן זיך נישט צוריק האלטן פון משפיע זיין פאר די קלענערע, ווייל זיי אליין וועלן דורך דעם גרעסער ווערן, וועגן דעם ברענגט צו די מדרש די פסוק "יום ליום יביע אומר" , אז דער טאג וואס איז מרמז אויפ'ן רבי'ן בארגט זיך פון די נאכט, וואס דאס מיינט דער תלמיד, און דאס זעלבע די נאכט בארגט פון די טאג, וואס דאס מיינט דער תלמיד פונעם רבי'ן, און ביידע באקומען השפעות איינער פונעם צווייטן.
(ברך משה)

להזהיר גדולים על הקטנים.
ס'שטייט אז מ'וויינט ביי די פרשה פון מיתת בני אהרן איז זעכער אז זיינע קינדער וועלען ח"ו נישט שטארבן בחייו, דאס איז מרומז אין די רש"י פון אמור אל הכהנים "בני אהרן" זאגט רש"י להזהיר גדולים על הקטנים אז די גרויסע טאטעס וויינען זיך וועלען זיי זוכה זיין אז די קטנים וועלען בלייבען לעבען אין דעם זכות,
(חתם סופר)

לא יטמא בעמיו.
וואס מיינט אז ווען ווען דער מת איז "בתוך עמיו" צווישן פאלק לכאורה וואלט געדארפט שטיין "בתוך העם" פארוואס שטייט "בעמיו".
דער רמ"א (יו"ד סימן שע"ד סעיף ג' בשם יש אומרים ) פסקנ'ט, אז אויב א כהן טרעפט א מת, און עס איז נישט דא ווער עס זאל אים באגראבן - נאר פאר געלט - איז ער נישט מחויב צו געבן געלט, נאר דער מת ווערט אנגערופען א מת מצוה.
דאס ווארט "בעמיו" ווייזט, ווען מען פירט זיך וואו דאס אידישע פאלק [ב"מ ס"א , ע"א ונשיא בעמך לא תאור בעושה מעשה עמך ] אידן זענען גומלי חסדים און טון חסד של אמת, זאגט די תורה "לנפש לא יטמא בעמיו" - אז אויב דער איז א מת "בעמיו" צווישען אזעלכע וואס פירן זיך ווי דאס אידישע פאלק - "בעלי חסד" - דעמאלס טאר זיך די כהן נישט מטמא זיין, אבער אויב עס איז נישט בעמיו דאס מיינט זיי ווילן האבען פארדעם געלט, מעג זיך דער כהן מטמא זיין, ווייל עס איז א מת מצוה.
(הגה"ק רבי הלל קאלמייאר זצ"ל , מקרי דרדקי - יארצייט י' אייר )

אמור אל הכהנים בני אהרן.
מען דארף פארשטיין פארוואס די פסוק זאגט א דאפעלטע לשון, הכהנים און בני אהרן, יעדער ווייסט דאך אז די כהנים זענען בני אהרן (אזויווי רש"י באמערקט שוין). מען קען דאס פארשטיין לויט די ווערטער פון שלה"ק וואס זאגט אז א איד וואס שטאמט פון גרויסע צדיקים דארף זיך מער אכטונג געבן וויאזוי ער פירט זיך אויף, ווייל אויב נישט קען ח"ו זיין א קטרוג אויף אים אז ער לענרט זיך נישט אפ פון די גוטע מעשים פון זיינע עלטערן. דאס איז אונזער פסוק מרמז, אמור אל הכהנים - זאג צו די כהנים, וואס זאל מען זיי זאגן, בני אהרן, - אז זיי זענען בני אהרן, אז זיי שטאמען פון דעם גרויסן צדיק אהרן הכהן, ממילא דארפן זיי שטארק אכטונג געבן אז , לנפש לא יטמא בעמיו, זיי זאלן נישט מטמא זיין זייער נפש מיט עבירות ח"ו נאר זיי זאלן אלעמאל טון די רצון פון דעם הייליגן באשעפער.
(של"ה)

כי אם לשארו הקרב אליו לאמו ולאביו ולבנו.
די מפרשים פרעגן, פארוואס דא ווען די תורה רעכנט אויס די קרובים וואס א כהן הדיוט דארף זיך מטמא זיין, רעכנט אויס די תורה קודם די מאמע און נאכדעם דער טאטע, און ווייטער אין פסוק י"א, ווען די תורה רעכנט אויס די קרובים וואס א כהן גדול טאר זיך נישט מטמא זיין צו זיי, רעכנט ער קודם אויס דער טאטע און נאכדעם די מאמע?
ענטפערן די מפרשים, ווייל געווענטליך ווערט איינער א כהן גדול נאכדעם וואס זיין טאטע שטארבט, ווייל ער נעמט דאס איבער בירושה פון זיין טאטע. קומט אויס אז ווען איינער ווערט כהן גדול, איז זיין טאטע געשטארבן ערשט, ווייל אויב זיין מאמע איז געשטארבן ערשט, איז ער דאך דעמאלס נישט געווארן כהן גדול, ווייל וויבאלד זיין טאטע לעבט נאך, איז דאך זיין טאטע כהן גדול.
לקוטי יקרים

כל איש אשר בו מום לא יקרב:
ווי באקאנט פלעגט דער רבי ר' מאיר'ל פרימישלאנ'ער זי"ע אריין טייטשן אינטערעסאנטע פשטים אין פסוקים.
איינמאל איז געווען א מתנגד וואס האט געזאגט אז ער וועט ווייזן פאר ר"ר מאיר'ל אז מען טאר נישט טייטשן אנדערש ווי דער פשוט'ער פשט פון פסוק. עס איז געווען פ' אמור ביים טיש האט ר"ר מאיר'ל געפרעגט: ווער ווייסט דעם פשט אין פסוק כל איש אשר בו מום לא יקרב ?
האט זיך דער מתנגד אנגערופן מיט חוצפה: יעדער חדר אינגל ווייסט דעם פשט ! האט זיך דער ר"ר מאיר'ל אנגערופן. מאיר'ל וועט זאגן פשט.
און ער האט אזוי געטייטשט: כל איש יעדער מענטש אשר בו וואס ער האלט אז ער האט אלע מעלות, ד. מ. ער האלט זיך שטאלץ. מום דער האט א פעלער, לא יקרב ער קען נישט נאנט ווערן צום אויבערשטן.
פארשטייט זיך אז דער בעל גאוה דער מתנגד איז גלייך שטיל געבליבן און האט גוט פארשטאנען וועם ר"ר מאיר'ל האט דא געמיינט.

ולא תחללו את שם קדשי ונקדשתי בתוך בני ישראל.
שטייט פון חתם סופר א הערליך ווארט אז מיר געפונען אין גמרא אז מ'לערענט ארויס אז קדושת השם איז נאר מיט צען מענטשען פון א גזירה שוה תוך תוך פון דא, און ס'שטייט ביי קרח הבדלו "מתוך" העדה הרעה זעה איך אז ס'מיינט צען, און אין ירושלמי לערענט מען עס ארויס פון ויבואי בני ישראל בתוך הבאים ביי יעקב'ס קינדער ווען זיי זענען געקומען אויף מצרים, און די ירושלמי האט עס נישט געוואלט ארויס לערנען פון אזא פלאץ פון ווי די גמרא לערנט עס ארויס ווייל דארט רעדט מען פון שלעכטע מענטשען, אבער די ירושלמי איז אויך נישט אזוי גוט ווייל דארט מיינט בתוך הבאים די מצריים און די כנענים, אבער ווען אידן וואלטן ווען נישט געזינדיגט מיט די מחלוקה פון קרח וואלט ווען געשטאנען גוטע זאכען ווי למשל התחברו אל תוך העדה הזאת און מ'וואלט ווען ארויסגעלערנט פון א גוטע פלאץ, דאס מיינט די פסוק צו זאגן ולא תחללו את שם קדשי איר זאלט ענק נישט שלאגען, ממילא וועט שטיין די תוך ביי גוטע זאכען וועט זיין ונקדשתי "בתוך" איך וועל ווערן ארויס געלערנט די תוך פון א גוטע פלאץ און אויך “בני ישראל" און נישט פון בתוך הבאים וואס מ'רעדט דארט פון גוים,
(חתם סופר)

ובא השמש וטהר ואחר יאכל. (כב ז)
מען קען מרמז זיין דעם ענין וואס שטייט פון דער רמ"ק זי"ע (על הפסוק באיכה ג' ל' "ישבע בחרפה" שפירוש "על ידי החרפות ובושות יוכל לשבוע, ואינו צריך לתעניתים") אז דער וואס הערט ווי מען פארשעמט אים און שווייגט, ער מאכט נישט קיין מחלוקת, ער ענטפערט נישט צוריק, איז אים דער אויבערשטער מוחל אויף זיינע עבירות, און ער דארף נישט אנקומען צו קיין תעניתים אויף זיינע עבירות, ווייל זיין כאפן בזיונות איז שוין אלעס מכפר.
און עס איז באקאנט אז ווען די לבנה איז געקומען צום אויבערשטען און געזאגט אז די זון זאל ווערן קלענער ווייל אין שתי מלכים משמשים בכתר אחד, האט די זון גארנישט געענפערט נאר געשוויגען, קומט דאך אויס אז די בחינה פון "שמש" איז מרמז אויף מדת "ענוה" פון שווייגען און נישט צוריק ענטפערן.
דאס איז מרומז אין פסוק "ובא השמש" דער וואס קומט מיט די בחינה פון שמש - ענוה, "וטהר" ווערט גערייניגט פון זיינע עבירות, "ואחר יאכל" נאכדעם קען ער שוין עסן, ער דארף נישט פאסטן אויף זיינע עבירות, ווייל השי"ת האט אים שוין מוחל געווען אויף זיינע עבירות, יאכל"ו ענוי"ם וישבעו.
שארית מנחם

ובא השמש וטהר ואחר יאכל מן הקדשים. (כב ז)
די משנה זאגט (ברכות פ"א מ"א) "מאימתי קורין את שמע בערבית משעה שהכהנים נכנסין לאכול בתרומתן" - פון ווען ליינט מען קריאת שמע ביינאכט, פון ווען די כהנים וואס זענען טמא געווארען און זיי האבען זיך גע'טובל'ט, און ווען עס ווערט נאכט (צאת הכוכבים) מעגן זיי עסען תרומה.
איז שווער וואס איז דער שייכות פון ליינען קריאת שמע און עסען תרומה? נאר דער תירוץ איז אזוי ווי מען זעהט אז אפילו נאכדעם ווי זיי האבען זיך גע'טובל'ט האבען זיי נישט געטארט עסען קיין תרומה, אבער ווען דער טאג גייט אוועק מעגן זיי שוין יא עסען תרומה, כאטש אפילו אז א גאנצען טאג זענען זיי געוועהן טמא, איז דאך א סימן אז נאך "צאת הכוכבים" ווערט א פרישער און א נייער זמן אינגאנצען, און עס האט נישט מער קיין קשר קיין פארבינדונג צום דעם טאג וואס איז אדורך געגאנגען. קען מען זיך פון דעם לערנען, אז יעצט ביינאכט דארף מען פריש מקבל זיין עול מלכות שמים, און עס איז נישט גענוג דער קבלת עול מלכות שמים וואס מען האט מקבל געוועהן אינדערפרי ביי קריאת שמע של שחרית, ווייל יעצט ביינאכט איז שוין א ניער זמן.
אגלי טל

ומיד בן נכר לא תקריבו .... מום בם לא ירצו לכם
פרעגען אלע מפרשים, פארוואס שרייבט די תורה "לא ירצו לכם", אז עס וועט נישט אנגענומען ווערען פאר אייך פאר א קרבן, מען רעדט דאך נישט דא פון א קרבן פון א איד, מען רעדט דאך דא ווען א גוי וועט ברענגען א קרבן, וואלט ווען געדארפט צו שטיין "לא ירצו להם" עס וועט נישט אנגענומען ווערען פאר זיי ?
מען קען זאגען אז דער פסוק מיינט נישט מיט "לא ירצו לכם" אז עס וועט נישט אנגענומען ווערען פאר א קרבן, נאר דער פסוק מיינט אז דער מענטש אליין ווען ער וויל פאר זיך שחט'ן א בהמה צו עסען, וועט ער נישט נעמען פאר זיך אזא בהמה וואס האט א מום. "לא ירצו לכם" - פאר אייערע אייגענע געברויכען נעמט איהר נישט א בהמה וואס האט א פעלער, איז אוודאי אז מען זאל נישט מקריב זיין א בהמה וואס האט א מום פאר א קרבן צו דער אויבערשטער.
קהלת יצחק

כל אשר בו מום לא תקריבו..תמים יהיה לרצון וכו'
מען קען מסביר זיין די פסוקים, מיט דעם וואס דער מדרש רבה (ויקרא ג' ה') דערציילט א מעשה; עס איז געווען א אקס וואס מען האט געוואלט נעמען צו שחט'ן פאר א קרבן, אבער דער אקס האט זיך נישט געלאזט נעמען, מען האט פראבירט אויף אלע אופנים צו שלעפען דעם אקס, און מען האט נישט געקענט. ביז עס איז געקומען א ארימאן און האט געגעבען פאר דעם אקס צו עסען א גראז וואס האט געמאכט אז דער אקס זאל אנהויבען צו היסען. ווען דער אקס האט אנגעהויבען צו היסען איז ארויס געקומען א נאדל. האט מען פארשטאנען אז צוליב דעם וואס עס האט געהאט א נאדל אין זיך , וועגען דעם האט עס נישט געוואלט ווערען געשח'טן פאר א קרבן, ווייל עס וואלט געווארען טרפה.
דאס קען זיין פשט אין פסוק "כל אשר בו מום" יעדע בהמה וואס אין זיך א באהאלטענע מום - "לא תקריבו" וועט מען נישט קענען גענענען פאר א קרבן, וויבאלד די בהמה וועט נישט וועלען גיין. טאמער א מענטש וויל וויסען אויב עס האט נישט א מום, אז די בהמה איז "תמים" - זאגט אויף דעם דער פסוק אויב עס וועט זיין "יהיה לרצון" די בהמה וועט גיין מיט זיין אייגענעם ווילען, דעמולטס איז דאס א ראי' אז "כל מום לא יהיה בו" אז עס האט נישט קיין איין מום.
ילקוט האורים

ממחרת השבת
דער טעם פארוואס דעם ערשטען טאג ספירה זאגען מיר "היום יום אחד", און מיר זאגען נישט "היום יום ראשון", אזוי ווי מיר זאגען אלע אנדערע טעג ספירה "שני" "שלישי" א.א.וו., (עיין רש"י בראשית א' ה') ווייל מיר וואוסען אז די צדוקים האבען געהאלטען אז "ממחרת השבת" מיינט מען אויף א זונטאג, עס וועט נישט זיין קיין חילוק ווען פסח וועט אויסקומען, דארף מען אנהויבען צו ציילען ספירה דעם ערשטען זונטאג נאך פסח. מיר האבען אבער בקבלה אז "ממחרת השבת" מיינט מען נאך דעם ערשטען טאג פסח.
אויב מיר וואלטען געזאגט "יום ראשון" וואלט מען עס געקענט אויסטייטשען אז עס מיינט זונטאג, דער ערשטער טאג פון דער וואך, דעריבער זאגען מיר אחד, מען זאל זיך ח"ו נישט טועה זיין ווי די צדוקים.
מהר"ץ חיות

וספרתם לכם
נאכען ציילען ספירה זאגען מיר, "רבונו של עולם .... כדי לטהרינו מקליפותינו ומטומאותינו כמו שכתבת בתורתיך וספרתם לכם ממחרת השבת".
לכאורה איז שווער, עס שטייט טאקע אין פסוק וועגען די מצוה פון ציילען ספירה, אבער עס שטייט דאך נישט דערמאנט אין דעם פסוק אז דורך דעם וואס מען וועט ציילען ספירה ווערט דער מענטש גערייניגט פון די טמא'נע קליפות ?
עס קען זיין אז אין דעם ווארט "לכם" איז עס מרומז, ווייל די ראשי תיבות פון כ'די ל'טהרינו מ'קליפותינו איז "לכם". דאס זאגט אונז דער פסוק, וספרתם - דורך ציילען ספירה, וועט זיין "לכם", וועט איהר גערייניגט ווערען פון די קליפות.
בעש"ט

עד ממחרת השבת השביעית תספרו חמישים יום
לכאורה איז שווער, פארוואס ציילט מען ספירת העומר 49 טעג, ווייל עס שטייט "שבע שבתות תמימות תהיינה" און זיבען וואכען איז 49 טעג, עס שטייט דאך אבער "תספרו חמישים יום", אז מען זאל ציילען 50 טעג, איז דאך לכאורה דא א סתירה צווישען די צוויי פסוקים ?
איין תירוץ איז, אז "עד ממחרת השבת" מיינט "עד ולא עד בכלל", ביז פופציג, אבער דעם פופציגסטע טאג אליין זאל מען נישט ציילען. און דער פסוק מיינט אזוי צו זאגען, ביז זיבען וואכען זאל מען ציילען, אבער ווען עס קומט אהן דעם פופציגסטער טאג זאל מען אויפהערען צו ציילען.
נאך א תירוץ: מען צוטיילט דעם פסוק אין צוויי, "עד ממחרת השבת השביעית תספרו", ביז זיבען וואכען זאל מען ציילען, "חמישים יום והקרבתם", דעם פופציגסטער טאג זאל מען מקריב זיין דעם קרבן מנחה.
תוספות מס' מנחות דף ס"ה ע"ב

שבת היא לה' בכל מושבותיכם
לכאורה דארף מען פארשטיין, פארוואס דארף די תורה זאגן אז די מצוה פון שבת גייט אהן אין אלע אייערע וואוינונגען ? עס איז דאך א פשיטא אז די מצוה פון היטען שבת גייט אהן סיי אין ארץ ישראל און סיי אין חוץ לארץ ?
מען קען דאס מסביר זיין מיט דעם וואס רש"י זאגט אין פרשת משפטים (כ"ג י"ב) אז וועגען דעם האט די תורה געשטעלט די מצוה פון שבת נעבען די מצוה פון שמיטה, צו לאזען הערען אפילו די גאנצע יאהר פון שמיטה ווערט אנגערופען שבת, פון דעסט וועגען דארף מען היטען שבת.
נישט ווי די צדוקים, וואס זיי האלטען אז דאס וואס עס שטייט אין פרשת כי תשא (ל"ד כ"א) "ששת ימים תעבוד - וביום השביעי תשבות" און גלייך דערנאך שטייט "בחריש ובקציר תשבות", האלטען די צדוקים אז ווען איז מען מחויב צו רוהען דעם זיבעטען טאג, נאר ווען מען מעג אקערען און אנזייען, אבער שמיטה יאהר וואס מען טאר נישט אקערען און אנזייען, דארף מען נישט האלטען שבת.
קומט אויס לויט די צדוקים, וועט אין שמיטה יאהר נישט אנגיין די מצוה פון שבת אין ארץ ישראל, וויבאלד עס גייט אהן די מצוה פון שמיטה, אבער אין חוץ לארץ, וואס דארט איז נישט דא די מצוה פון שמיטה וועט יא אנגיין די מצוה פון שבת.
וועגען דעם האט די תורה געשריבען "בכל מושבותיכם" צו לאזען הערען, אז פונקט ווי אין חוץ לארץ גייט אהן די מצוה פון היטען שבת, וויבאלד מען מעג שמיטה יאהר אקערען און אנזייען, אזוי אויך גייט אהן די מצוה פון שבת אין ארץ ישראל.
משך חכמה

אלה מועדי ה', ששת ימים וכו' וביום השביעי שבתון.
לכאורה דארף מען צו פארשטיין ווי קומט אריין די מצוה פון שבת צווישן די ימים טובים?
דער ווילנער גאון זי"ע זאגט אז דער פשט איז: אז שבת מיינט אויך יום טוב. ווי אזוי?
עס זענען דא אינעם יאר 7 ימים טובים:
1) דעם ערשטן טאג פסח
2) שביעי של פסח
3) שבועות
4) סוכות
5) שמיני עצרת
6) ראש השנה
7) יום כיפור
די ערשטע 6 ימים טובים טאר מען נישט טון קיין שום מלאכה אויסער "קאכן" און ”באקן" ווייל די תורה האט מתיר געווען אלע מלאכות וואס איז ”אוכל נפש". אבער דער 7'טער יו"ט "יום כיפור" איז אסור אלע מלאכות
אפילו ”אוכל נפש" דאס זאגט דער פסוק: ”ששת ימים תעשה מלאכה", זעקס טעג מעגסטו טוהן א מלאכה אוכל נפש, אבער ”וביום השביעי" אינעם זיבעטן יו"ט דאס איז יום כיפור, ”שבת שבתון" איז זייער הייליג, אז מ'טאר נישט טון קיין שום מלאכה
(ווילנא גאון)

צו את אהרן ויקחו אליך שמן זית זך.
נאכדעם וואס די תורה רעכנט אויס אלע ימים טובים, שטייט די פרשה פון הדלקת המנורה, לכאורה וואס איז דער שייכות פון די פרשיות?
זאגט דער הייליגער בני יששכר זי"ע אין נאמען פון "רוקח" וואס ער האט מקבל געווען פון אליהו הנביא, אז דא איז מרומז דער יו"ט חנוכה, די מצוה פון הדלקת נר חנוכה, וואס כאטש עס איז נאר א יו"ט וואס די רבנן האבן מתקן געווען, דאך איז עס מרומז אין די תורה נעבן די ימים טובים.
(בני יששכר)

דבר אל בני ישראל ואמרת להם מועדי ה' אשר תקראו אותם מקראי קודש אלה הם מועדי.
דער פסוק וויל זאגן מיט דעם א מורא'דיגע זאך אז ווען א יוד לערענט תורה, נישט א חילוק ווען איז יענע טאג אזוי ווי א שבת פאר'ן אייבירשטען און ברמז ווייל די שמות פונעם אייבירשטען זענען 91 און צוזאמען מיט תורה 611 איז עס בגימטריא אזוי ווי שבת 702 צו וויזען אז ווער ס'לערנט תורה ווי ס'דארף צו זיין לשמה מיט די שמות דער איז ביי אים יעדען טאג שבת דאס איז פשט אין דעם פסוק מועדי ה' ווען איז יו"ט ביים אייבירשטען, אשר תקראו אותם מקראי קודש ווען מ'לערענט הייליגע זאכען דעמאלס איז שוין יו"ט ביי מיר.
(חתם סופר)

מועדי ה' אשר תקראו אותם מקראי קודש אלה הם מועדי.
דער מדרש ברענגט אז די תורה האט געזאגט צום באשעפער ווען יודען וועלן אריינקומען קיין ארץ ישראל וועט דאך יעדער זיין באשעפטיגט מיט זיין פעלד און מיט זיין וויינגארטען ווען וועלען די יודען לערנען? האט דער באשעפער געענפערט אז איך האב זיי געגעבן שבתות און ימים טובים דעמאלסט וועלן זיי לערנען, דער תכלית פון די ימים טובים איז נישט עוסק צו זיין בלויז מיט עסן און טרונקן נאר עוסק זיין בתורה און שירות ותשבחות, דאס זאגט די תורה מועדי ה' כדי אז די ימים טובים זאלען הייסן מועדי ה' ווען? אשר תקראו אותם אז איר וועט לערנען און זיי און רופען הייליגע רופונג דעמאלס "אלה הם מועדי " דעמאלס איז עס ימים טובים ווען איך האב א שמחה פון אייערע ימים טובים.
( כלי יקר , נועם אלימלך )

שבת הוא לה' בכל מושבותיכם,
עס ווערט געברענגט (זוהר הקדוש פרשת קרח קע"ט ועיין במדרש) אז די שכינה האט זיך קיינמאהל נישט אפגעטוען פון די אידן "שבתות וימים טובים" אפילו אין די וואכענדיג שבתים (מעולם לא זזה שכינה מישראל בשבתות וימים טובים ואפילו בשבת של חול ) לערנט דער פרשת דרכים פשט, ווייל די גמרא זאגט (שבת סט.) אז דער וואס גייט אין מדבר און ער האט פארגעסען ווען עס איז שבת ציילט ער זעקס טעג און ער רוהט דעם זיבעטען טאג דאס מיינט מען אז קיינמאהל האט זיך נישט אפגעטוען די שכינה אפילו אין א וואכענדיגע שבת כאטש עס איז באמת נישט שבת, אבער ווייל ער מאכט עס פאר שבת רוהט די שכינה מיט אים,
לויט דעם פארשטייט מען דעם שייכות פון שבת צו די פרשה פון ימים טובים פונקט אזוי ווי ביי יום טוב איז די הלכה אז כאטש די חכמים האבן געמאכט א טעות אין די חשבונות האט דער יום טוב א קדושה די זעלבע זאך איז אויך ביי שבת אז כאטש ער האט שבת בטעות האט עס א קדושה דאס מיינט דער פסוק "שבת הוא לה' בכל מושבותיכם" אז אין אלע אייערע וואוינ'נגען איז דאס א שבת פאר השם יתברך נישט קיין חילוק אפילו אין די מדבר אדער אין ווייטע פלעצער
(חתם סופר)

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 03, 2009 8:24 pm

וביום השביעי שבת שבתון
מיר געפונען דריי מאל אין די תורה ווען די תורה זאגט די מצוה פון היטען שבת שטייט די לשון "שבת שבתון" א דאפעלטע ריאונג. אין פרשת כי תשא (שמות ל"א ט"ו), אין פרשת ויקהל (שמות ל"ה ב') און איין מאל אין פרשת אמור (כ"ג ג'). אבער ביי די עשרת הדברות אין פרשת יתרו (שמות כ' ט') און אין פרשת ואתחנן (דברים ה' י"ג) שטייט נישט "שבת שבתון", עס שטייט נאר "וביום השביעי שבת".
לכאורה דארף מען פארשטיין פארוואס האט די תורה נישט געשריבען איבעראל די זעלבע לשון ?
מען קען דאס מסביר זיין מיט דעם וואס די גמרא זאגט אין מסכת ברכות (ל"ה ע"ב), איין פסוק שטייט "ואספת דגנך" אז דער מענטש וועט מוזען אליין איינזאמלען זיין תבואה און ארבעטען אויפן פעלד, און אין א אנדערע פסוק שטייט (ישעי' ס"א) "ועמדו זרים ורעו צאנכם" אז עס וועלען ארבעטען פאר אייך פרעמדער מענטשען, און דער איד אליין וועט נישט מוזען ארבעטען ?
ענטפערט אויף דעם די גמרא, "בזמן שישראל עושין רצונו של מקום", ווען די אידען טוהן דעם ווילען פון דער אויבערשטער, דעמאלטס וועט זיין "ועמדו זרים", וועט ער אליין'ס נישט מוזען ארבעטען. אבער ווען עס וועט זיין "בזמן שאין ישראל עושין רצונו של מקום", ווען אידען טוהן נישט דעם ווילען פון דער אויבערשטער, דעמאלטס וועט זיין "ואספת דגנך", וועט ער אליינס מוזען ארבעטען.
קומט אויס אז ווען עס איז "ישראל עושין רצונו של מקום" וועט א גאנצע וואך זיין שבת, וויבאלד ער אליין'ס וועט נישט ארבעטען א גאנצע וואך, און ווען עס קומט אהן שבת, וועט עס זיין "שבת שבתון", א דאפעלטע ריאונג. אבער ווען עס איז "שאין ישראל עושין רצונו של מקום" וועט מען א גאנצע וואך מוזען ארבעטען, ממילא ווען עס קומט אן שבת וועט נאר זיין "שבת" און נישט "שבת שבתון".
לויט דעם איז שוין זייער פארשטענדיג פארוואס די תורה האט געטוישט די לשון, ווייל אין פרשת כי תשא און אין פרשת ויקהל און דא אין פרשת אמור רעדט די תורה ווען עס איז "עושין רצונו של מקום" וויבאלד די תורה האט געשריבען "ששת ימים יֵעָשֶׂה" אדער "ששת ימים תֵּעָשֶׂה", וואס דאס איז טייטש אז זעקס טעג זאל די ארבעט געטוהן ווערען, דורך אנדערע, רעדט מען ווען עס איז "עושין רצונו של מקום" וועגען דעם האט די תורה געשריבען "שבת שבתון" - אז ווען עס קומט אהן שבת וועט זיין א דאפעלטע ריאונג, ווייל א גאנצע וואך - די אלע זעקס טעג פון די וואך וועט מען אויך נישט טוהן קיין ארבעט, דאס גאנצע ארבעט וועט געטוהן ווערען דורך אנדערע.
אבער אין פרשת יתרו און אין פרשת ואתחנן, רעדט די תורה ווען עס איז "אין עושין רצונו של מקום" וויבאלד די תורה האט געשריבען "ששת ימים תַּעֲבוֹד" אז די אלע זעקס טעג פון די וואך וועט מען מוזען אליינס ארבעטען, ממילא ווען עס קומט אהן שבת וועט עס נישט זיין א "שבת שבתון" א דאפעלטע ריאונג, נאר "וביום השביעי שבת".
אוצרות חיים

שבע שבתות תמימות.
אימתי הן תמימות בזמן שישראל עושין רצונו של מקום
די גמרא זאגט אין מסכת ברכות (ל"ה ע"ב), איין פסוק שטייט "ואספת דגנך" אז דער מענטש וועט מוזען אליין איינזאמלען זיין תבואה און ארבעטען אויפן פעלד, און אין א אנדערע פסוק שטייט (ישעי' ס"א) "ועמדו זרים ורעו צאנכם" אז עס וועלען ארבעטען פאר אייך פרעמדער מענטשען, און דער איד אליין וועט נישט מוזען ארבעטען ?
ענטפערט אויף דעם די גמרא, "בזמן שישראל עושין רצונו של מקום", ווען די אידען טוהן דעם ווילען פון דער אויבערשטער, דעמאלטס וועט זיין "ועמדו זרים", וועט ער אליין'ס נישט מוזען ארבעטען. אבער ווען עס וועט זיין "בזמן שאין ישראל עושין רצונו של מקום", ווען אידען טוהן נישט דעם ווילען פון דער אויבערשטער, דעמאלטס וועט זיין "ואספת דגנך", וועט ער אליינס מוזען ארבעטען.
קומט אויס אז ווען עס איז "ישראל עושין רצונו של מקום" וועט א גאנצע וואך זיין שבת, וויבאלד ער אליין'ס וועט נישט ארבעטען א גאנצע וואך, און ווען עס קומט אהן שבת, וועט עס זיין "שבת שבתון", וואס איז אסור צו טוהן א מלאכה. אבער ווען עס איז "שאין ישראל עושין רצונו של מקום" וועט א גאנצע וואך זיין חול, ווייל ער וועט מוזען ארבעטען.
מיט דעם קען מען טייטשען דער מדרש, "מעולם לא זזה שכינה מישראל, אפילו בשבת של חול", די שכינה האט זיך נישט אפגעטוהן פון די אידען, אפילו אין א וואכענדיגע שבת. אפילו אויב א גאנצע וואך איז געווען "חול", ווייל מען איז געווען "אין עושין רצונו של מקום", פון דעסטוועגען וועט זיין השראת השכינה.
דאס קען זיין פשט אין מדרש, שבע שבתות תמימות, עס זאל זיין זיבען גאנצע וואכען פון שבת, זאגט אויף דעם דער מדרש ווען קען עס זיין "תמימות", ווען עס איז "עושין רצונו של מקום", וואס דעמאלטס וועלען די אידען נישט דארפען ארבעטען, וועט אויסקומען אז אלע וואכען טעג וועלען זיין ווי שבת, וועט עס שוין זיין זיבען גאנצע וואכען פון שבת.
כתב סופר

ועניתם את נפשותיכם
דער אסטראווצער גאון ז"ל זאגט אז די תורה האט געהייסען פאסטן כדי צו פארעכטען במשך די יאר, אויב מ'עסט נישט ווי ס'דארף צו זיין און ער איז עס מסביר בדרך חשבון:
די שיעור פון א סעודה איז 2 מינוט און א מענטש עסט יעדען טאג 2 סעודות ווי ס'שטייט אין די גמרא אין כתובות, און מן התורה דארף מען דאך נאר פאסטן יום כיפור, אויב אזוי איז דא 364 טעג אין א יאר וואס מען קען עסן קומט אויס אז א יאר עסט מען 1456 מינוט ווייל 4 מאהל (4 מינוט) מאהל 364 איז 1456, און אין א טאג (פון יום כיפור) איז דא 24 שעה און אין יעדע שעה איז דא 60 מינוט איז 24 מאהל 60 איז 1440 מינוט, לייגט צו תוספות יום הכיפורים וואס איז צוויי דריטעל פון א מיל, און א מיל איז לויט'ן רמב"ם 24 מינוט איז א צוויי דריטעל 16 מינוט קומט אויס אז 1440 פון יוה"כ מיט 16 מינוט פון תוספות יוה"כ, צוזאמען איז עס 1456 מינוט, "פונקטליך" אזוי וויפיל א מענטש דארף האבן צייט צו עסן א גאנץ יאהר.
(אוסטראווצער גאון)

ולקחתם לכם ביום הראשון
ס'שטייט אין רמב"ן די וואך - אז די ארבעה מינים קומט מתקן צו זיין די עבירה פון אדם הראשון, וואס האט געגעסען פון די עץ הדעת, איז די הפלא"ה מסביר בדרך רמז אזוי:
"עץ הדעת" איז בגימטריא 639 און אז מ'נעמט אוועק פון דעם "רע" 270 איז עס בגימטריא 369 אזוי וויפיל "עץ הדר" דאס איז אתרוג, אויך "ערבי נחל" איז בגימטריא 370 אזוי וויפיל עץ הדר מיט'ן כולל, אויך עץ עבות מיט'ן כולל איז בגימטריא 639 אזוי וויפיל עץ הדעת, אזוי אויך כפות תמרים לולב איז מרומז ווייל תמר איז אויך בגימטריא 640 אזוי וויפיל עץ הדעת מיט'ן כולל, איז דא א גוטע ראי' אז די מצוה פון ארבעה מינים איז צו מתקן זיין די חטא פון עץ הדעת וואס אדם הראשון האט געזינדיגט.
הפלא"ה

זיידעניו
שר ארבעת האלפים
תגובות: 4376
זיך איינגעשריבען אום: פרייטאג פאברואר 01, 2008 12:51 pm

תגובהדורך זיידעניו » זונטאג מאי 03, 2009 8:25 pm

- א -
אמור אל הכהנים
ווען די כהנים וועלן אנהענגען זייער גרויסקייט אין זייערע עלטערן, און נישט אין זייער אייגענעם זכות, וועט השי"ת אנהענגען זייער חשיבות אין זייער אייגענעם זכות. דאס זאגט דער פּסוק, אמור אל הכהנים, אז זיי זענען "בני אהרן", און די גרויסקייט איז נאר אין זיין זכות, און ווען זיי וועלן טאקע אזוי האלטן, ואמרת "אליהם", וועט מען זיי גרויס מאכן, רעדן צו זיי, אין זייער אייגענעם זכות.
(ייטב לב)

- ב -
לנפש לא יטמא בעמיו
טראצדעם וואס מיר זענען מצווה געווארען באחדות, און גוט זיין מיט יעדן איד, דאך דארף מען געדענקען, אז ס'איז ליידער פארהאן אזעלכע וואס ס'איז א סכנה מיט זיי זיך צו חבר'ן. דאס זאגט דער פּסוק, לנפש לא יטמא, געדענק, מ'טאר זיך ח"ו נישט מטמא זיין, "בעמיו", מ'דארף דאס געדענקען ווען מ'חברט זיך מיט אנדערע.
(הרה"ק ר' ישראל מטשארטקאוו זי"ע)

- ג -
לנפש לא יטמא בעמיו
דאס ווארט "בעמיו" איז א רמז אויף די פּשוט'ע גשמיות'דיגע הצטרכות'ן (עס ווייזט אויף פּשוטי עם). דאס זאגט דער פּסוק, מ'זאל אכטונג געבן, לנפש לא יטמא, מ'זאל זיך ח"ו נישט מטמא זיין דורך די גשמיות'דיגע ענינים, און נישט לייגען די גאנצע געוויכט אויף זיי, נאר געדענקען אז דער עיקר איז די רוחניות.
(רב ייבי)

- ד -
לא יטמא בעמיו
...מ'טאר קיינמאל נישט אוועקמאכן א גאנצען ציבור אידן, ווייל צווישן יעדן ציבור אידן, געפונען זיך ערליכע און פיינע אידן.
(חיים ושלום - מונקאטש)

- ה -
יצא מת מצוה (לשון רש"י)
"מת מצוה" איז א רמז אויף די וועלכע טוען ליידער מצוות מיט א קאלטקייט אן א חיות, דעריבער ווערן זיי באטיטולט מיט דעם אויסדרוק "מת מצוה", אז זייערע מצוות זענען פארשטארבענע, און מ'דארף זיי אנווייזן דעם ריכטיגען וועג, ווי אזוי מ'דארף טאן א מצוה פאר'ן אויבערשטען.
(הרה"ק ר' יושע מאוסטראווצא זי"ע)

- ו -
לא יקרחו קרחה בראשם
דער פּסוק וויל מרמז זיין אז מ'טאר נישט קריגען אויף א ראש פון אידישע קינדער, וואס דאס איז געווען די עבירה פון קרח ועדתו וועלכע האבן געקריגט אויף משה רבינו. דאס איז דער פּשט, לא "יקרחו", מ'זאל נישט נאכמאכן קרח, בראשם, און קריגען אויפ'ן ראש.
(דברי ישראל - מאדזשיץ)

- ז -
הכהן הגדול מאחיו
הכהן הגדול, די גאנצע גרויסקייט פונעם כה"ג איז געווען, מאחיו, אז ער האט אריינגעברענגט אחדות צווישן איין איד און צווייטן, אז מ'זאל זיך פירען ווי ברידער, איינער צום צווייטן, וואס דאס איז געווען די ארבעט פונעם כהן, אוהב שלום ורודף שלום.
(אהבת שלום)

- ח -
קנין כספּו
א איד קויפט זיך איין א ריינעם נפש, מיט דעם וואס ער גיט אוועק פאר א צווייטן פון זיין אייגען געלט.
(אור לשמים)

- ט -
וספרתם לכם ממחרת השבת
אין שב"ק איז פארהאן א מצוה, מענג צו זיין דעם שב"ק, און עסן גוטע שפּייז. דאקעגען נאך שב"ק, דארף מען זיין מער מצומצם, און זיך ווי ווייניגער נאכגעבען דאס וואס דאס הארץ גלוסט. דאס זאגט דער פּסוק, וספרתם "לכם", אכטונג געבן אויפ'ן "לכם", ד.מ. די גשמיות'דיגע מאכלים, ממחרת השבת, נאכדעם וואס דער שב"ק גייט שוין אוועק, ווייל שב"ק אליין דארף מען יא מהנה זיין די נשמה יתירה.
(קדושת לוי - פתגמין קדישין)

- י -
להזהיר גדולים על הקטנים (לשון רש"י)
ס'ווערט געברענגט אז די וועלכע וויינען ביי די פּרשה פון מיתת בני אהרן, איז א סגולה אז די קינדער זאלן ח"ו נישט שטארבן בחייו. דאס קען מען מרמז זיין אין רש"י'ס ווערטער, להזהיר גדולים, די עלטערן, על הקטנים אויף דעם לעבן פון זייערע קינדער.
(חתם סופר)

- יא -
ואמרת אליהם לנפש לא יטמא בעמיו.
דער הייליגער קדושת יו"ט זי"ע טייטשט, אז די כהנים וואס טוען די עבודה ברבים דארפן זיין געווארנט צו טוהן די עבודה לשם שמים, נישט ווייל יענער זעהט, נאר צו טוהן א נחת רוח פאר השי"ת
דאס זאגט דער פסוק ”ואמרת אליהם" דו זאלסט זאגן פאר די כהנים, ”לנפש לא יטמא" ער זאל נישט מטמא זיין די אייגענע נשמה, ”בעמיו" ווען ער טוט די עבודה צווישן זיין פאלק, ווען מענטשן זעהען.
(קדושת יו"ט - נזכר לעיל באריכות)

- יב -
מיום הביאכם
די תורה האט באשטימט די צייט פון ציילען ספירה פון פסח ביז צו דעם יום טוב שבועות, דער יום טוב פון קבלת התורה. מען הייבט אהן ציילען ווען מען שניידט די נייע תבואה. און דער עומר איז באשטימט געווארען צו ברענגען ווען מען הייבט אהן צו ציילען די טעג צו קבלת התורה.
צו מרמז זיין אז עס ווענדט זיך איינס אין די אנדערע, "אם אין קמח אין תורה" און אויך "אם אין תורה אין קמח" - אויב עס פעלט פרנסה קען מען נישט לערנען קיין תורה - און נאר אין זכות פון תורה איז מען זוכה צו פרנסה.
מהר"ל מפראג


צוריק צו “מדי שבת בשבתו ומועד במועדו”

ווער איז אונליין

באנוצערס וואס דרייען זיך דא: נישטא קיין איינגעשריבענע באנוצערס און 5 געסט