אידישע וועלט פארומס

מיללער האט געשריבן:עס שטעלט זיך ארויס אז הרב אייזנער איז געווען א שוואגער מיט ר' דוד העריס ע"ה (איבער וועם מיר האבן שוין אמאלג געשריבען), ר' דוד איז געווען פון די מייסדי הקהילה אין סקרענטאן, אויך אן אונגארישער איד געקומען אהער בשנות תר"מ-תר"ן ער איז געווען א גרויסער נגיד וטפסר, אויך זיין זון ר' צבי (הערי) העריס איז אהערגעקומען וואונען, ר' צבי איז געווען אן איידעם ביי הענדלער אין האלמין (א פעטער פאר ר' משה הענדלער פון וומ"ס) און זיין זון ר' פנחס העריס (פיליפ) האט ער טאקע אהינגעשיקט לערנען קיין האלמין, ר' פנחס איז שפעטער צוריקגעקומען קיין אמעריקא ווי ער האט געוואונט אין סקרענטאן ביז צו זיין פטירה אין די ניינציגערס, מיט עטליכע יאר צוריק, יהא זכרם ברוך.

שמעלקא טויב האט געשריבן:אוי ווי ס'ציפט, זעה דף 73

http://www.hebrewbooks.org/pdfpager.aspx?req=2220&st=&pgnum=73&hilite=

צוושן די תוארים: ואין איש אתו ליודעי והללו. וד"ל.

זאמלער האט געשריבן:ירחון קול תורה באריכטעט איבער א מסיבות פרידה אפגעהאלטען און א''י פאר הרב גוטערמאן

בן בוזי האט געשריבן:מיר ברענגען אייך דא די פרסום ראשון פון א שיחת קודש משלחן מלכים מאן מלכי רבנן ה"ה כ"ק גאב"ד סקרענטאן פּיי אַלף שליט"א, דער שמועס איז וועגן ר' מנחם שווארץ וועלכע מאנכע רופן איהם אהן דער סקרענטאנער רבי א תלמיד פונעם הייליגער קדושת יום טוב וליתר פרטים וועט איר געפונען אינעם שמועס, ומנו"כ אין דאַלטאָן פּיי אַלף סמוך צו דער א.ג. ירושלים דאמעריקא סקרענטאן. (דער שמועס ווערט געפירט אויפן לאקאלער שפראך –ענגליש.)

Miller
On the Matzive it says that he was a deciple of the Kedishas Yom Tov of Sighet (Rabbi Lipa Tietelbaum) and of the Minchas Eluzer on Munkatch (R Chaim Eluzer Shpiro).
Where does it say that he was called Scrantoner Rebbe? It does not even mention to ward Admor

Baruch
Based on conversations with old-time Scrantoners.

Scrantoner
I am an ?old time Scrantoner?
I was heard from Rabbi Mordechai Dov Fine of Machzikei Hadas that the Rabbi Schwartz had a mikvah in his house.

Cheskel
Miller where does it say that he was a disciple of the Minchas Eluzer.

Miller
R’ Cheskel,
see where it says that the Minchas Eluzer will await him, perhaps becasue he was his Talmud

DF
Miller:
Who was his father?

Miller
whose father?
I have no information on this Rebbe

DF
Sorry, my Hebrew is not the greatest, I think it says his father was known as R? Mordecai Ferter. What does Ferter mean?

LYS
His father was Mordechai Zvi Schwartz of Sirte, hence “Sirter.” R’ Menachem was known to be the only person living in America whom the Minchas Elazar would accept money from. The M.E. would only take money from people known to be Shomer Shabbos. Mordechai Sirter’s father was Aharon Pataker and his father was Mordechain Zvi Schwartz of Tertzal, married to Zisel who became the wife of Yitzchak Eiizik Taub, the first Kaliver Rebbe, his second marriage.

LYS
Miller: The town of Sirte is very close to Ungvar. It seems that you have decided not to post my previous comment. Perhaps you think I made it all up. In the reprint of “Devarim Areivim” by Dov Ber Ehrman, you will find a portion of the family tree. Regarding his descent from the second Kaliver Rebbitzen, you can find that in the “Toldos Kol Aryeh.” Aharon Pataker, R’ Menachem’s Zeida, was the Kol Aryeh’s uncle.

Miller
Dear LYS,
Thanks for the noteworthy information.

[I am not posting here anything, and I don't understand your previuos comment]

LYS
Whoops! I apologize. I am new to this site and I mistakenly thought that you were the moderator.

GrandRebbe
LYS:
Was he an Admor?

LYS
He was a Frum, learned, Chassidishe businessman. I knew two of his sons who lived inChicago and I am in contact with a nephew living Silver Spring, MD. No one ever told me that he was an Admor and I do not think that he ever held a position in Europe. He was the leader of the Scranton comunity and, yes, he did have his own Mikva in his house.

Miller
LYS
There was a Rabbi Mordchai Zvi Schwartz first in Londan and later in Cleveland OH, who was also a Sigheter Talmid, was he related to this Rabbi Menachem Schwartz?

LYS
Cousins. Clevelander Rav was my Zeide.

Miller
Here we go,
Where is your Ziede buried?

LYS
Mount Olive Cemetery, Cleveland OH adjacent to Rav Bloch, Telzer Rosh Yeshiva

Miller
Thanks LYS,
I found the “Devarim Arievim” online, very interesting stories.
I hope one day you will provide Baruch a picture of your Zeide’s Kever in Ohio.

Ann Schwartz Graff
I am one of Menachem Schwartz’s grandchildren. I lived in Scranton my first 5 years and visited there until after my grandfather’s death. I was there the Pesach he became ill and died. Indeed there was a mikvah in the house. I did not know he was a Rebbe. There are 2 other living grandchildren.

Miller
Ann,
What was the names of his sons and do you have any stories or photos to share of your GFather?

LYS
His sons: Aharon Schwartz, Phillip (Pinchas?) Schwartz, Oscar Schwartz, Louis (Yekusial Yehuda) Schwartz, Arthur Schwartz

Ehrmandesc
LYS -
can you clarify the scenario of whom Zissel was married to?
Was she first married to R’ Mordechai Tzvi of Terzel and then married to the first Kaliver Rebbe?
Did she remarry after R’ Mordechai was niftar?
Was the Kaliver Rebbe ’s wife already niftar too?

Farshlufen
Ehrmandesc, yes to all your 3 questions.

Blackleibel
Ehrmandesc:
Rebbetzin Zissel was well acquainted with the Kaliver Rebbe and when the first Kaliver Rebbitzen passed away, Rebbetzin Zissel “red” a Shidduch between the Kaliver Rebbe and the widow of the Terzeler Rebbe. The Kaliver is reputed to have said something like, “I like the Shadchenista better than the Shidduch.” (Transl.)

Info
I think one of his grandchildren is a Magid Shiur at Rav Parler’s Yeshiva in BP.
There was a story of someone who needed help and was sent to R’ Menachem by the Atzei Chaiyim the son Of the Kedushas Yom Tov. The Atzei Chaim was niftar in between. When R’ Menachem neglected the rebbe’s request, he saw the Atzei Chaim in his dream who asked him why he’s waiting. taken aback by this vision he assisted that person at once.

Info
Lys or Ann Schwartz Graff,
I see you are familiar with the family. I searched alot and couldn’t find the name of R’ Menachem’s mother. Can one of you verify?

blackleibel
His mother’s name was Malka. Her maiden name was Friedman.

Info
Thanks. Would you know the source for this. Also, going further, do you know more info on which friedman?

(תשו"ח לידידנו הרב ברוך אמסעל שליט"א בעל אתר קברים.קאם שהמציאו לידינו בבחינת פאבליק אינפארמעישאן, יתברך ממעון הברכות)

מיללער האט געשריבן:פון לינקס צו רעכטס, ערשטע רייע (פארנט) צוויי אומבאקאנטע פערזאנען, דאן שפירא (מיללער: מיר האבן אים דערמאנט אויבן אינעם 'טיים' ארטיקל אלס איינער וועלכער האט מסיים געווען ש"ס, לאמיר זיך אויפשטעלן פאר אים).
צווייטע שורה; חזן נאדלער, אוהב צדק; ר' יעקב גלאסמאן, בני ישראל; הרב גאטטעסמאן, אומאידענטפיצירט, ר' אלחנן יצחק גוטערמאן אב"ד סקרענטאן; חזן הורוויץ, מחזיקי הדת; חזן דאוויד, פען עוו. שוהל; חזן קאערנער, לינדען סט. שוהל; חזן בירנבוים, בני ישראל.

ווער מיר געוואור איז דער דריטער לינקס איז הרב גאטטעסמאן, ברויכן מיר נאר פרובירען צו שאפן מער אינפא. איבער אים, און אינאיינוועגס קענען מיר פרובירען צו דערגיין פרטים איבער ר' יעקב גלאסמאן רב דקהל בני ישראל בסקרענטאן, סוכ"ס איז דאך דער אשכול געווידמעט פאר רבני סקרענטאן.

מיללער האט געשריבן:ידידי היקר באנשים מרא דאתרא דק' תולעת יהושע האט מיר אריבערגעשיקט דעם פאלגענדען בילד פון א מציבה אין בני ברק הארט נעבן די אוהל פון אדמור"י אלכסנדר, די מציבה איז פון א רב בשם ר' אברהם מרדכי שפירא וועלכער האט צווישען אנדערע משמש געווען ברבנות אין שטאט סקרענטאן.

איך האב דערווייל נישט באוויזען צו דערגיין פרטים בקרב בני קהלתנו המפוארה, דערפאר שטעל איך דעם בילד דא און אפשר וועט דער ניי געשאפענער מכון 'מורשת חכמי אמריקה' אפירטרעפן פרטים איבער דעם רב.

מיללער האט געשריבן:אויך ר' משה וויינבערגער דער רב פון ביהמ"ד הגדול - אנשי אונגארן פון ניו יארק, איז פאר א צייט געווען רב אין סקרענטאן, וואו מ'זעהט פון די ערשטע דרשה אין זיין ספר דרש דרש משה וואס ער האט געזאגט 'כאשר עליתי על כס הרבנות בק' סקרענטאן, א' תולדות תרנ"א'.

בןהרחמן האט געשריבן:היינט זוכנדיג עפעס אין די קובצי וילקט יוסף אין די צווייטע העלפט תר"ס יארן האב איך מיך אנגעשטויסן עטליכע מאהל מיט צוויי נעמען פון אידן תלמידי חכמים פון סקרענטאן פא. האב איך באשלאסן מעלה צו זיין זכרונם אין דעם אשכול על קהילת סקרענטאן.

דער ערשטע נאמען וואס איך האב דארט געזעהן עטליכע מאהל איז

ר' צבי דוב אייזנער

זוכנדיג אביסל מער איבער איהם טרעף א אויף היברו-בוקס א גאנצע ספר פון איהם וואס מען האט געדרוקט פון זיינע כתבים בשנת תשמ"ח
http://hebrewbooks.org/2220
דער ספר באשטייט פון צוויי חלקים,
א) חידושי רצד"א = חידושי הלכות וביאורי סוגיות, (מתוך כתביו ומלוקט ממה שפרסם במכ"ע תורניים וילקט יוסף והמאסף)
ב) תנא דספרא = חידושי אגדה עה"ת ועל אגדות הש"ס, (מתוך כתב ידו ורובם ע"פ תורת הח"ן).

די מוציאים לאור האבן געשריבן עטליכע קורצע ענינים לתולדותיו, ולתועלת הקוראים החשובים וועל איך מעתיק זיין אביסל.

רצ"ד אייזנער נולד בערך בשנת תרכ"ד בעיר ברעזנא אונגארן לאביו ר' אליקים געצל, בבחרותו למד בסיקסא אצל הג"ר שאול עהרנפעלד אחי החתן סופר, (בספר הנ"ל הדפיסו שני מכתבי המלצה ותעודת חבר משנת תרמ"ב ותרמ"ה שנתן לו רבו הגר"ש הנ"ל), והיה רושם לעצמו כמה שיעורים מרבו הנ"ל וישנם בכת"י,

בנתיים נסע אביו לאמעריקא להשתקע שם, וקבע מושבו בעיר בינגהעמטאן נ.י. והי' לו מסחר יצירת ציגארעטן, ובשנת תרמ"ז כשהי' רצ"ד בערך בן כ"ג שנים, נסע הוא ג"כ עם אמו וקצת מאחיותיו לאמעריקא, והלכו לגור עם אביו בבינגהעמטאן.

בגלל המצב הקשה להחזיק במצב היהדות כדבעי, הי' מתלבט כמה פעמים בשנים הראשונים לחזור למדינת מולדתו אונגארן, וגם כאשר החליט לשאר בארה"ב החזיק בכל כוחו בכל עניני היהדות ודת תוה"ק וכפי עדות נכד אחותו לא אכל בשר בקר כל ימי שבתו על אדמות אמעריקא משך כששים שנה, וראה ספרו סי' ט' וסוף סי' ס'.

בשנת תרנ"ב נשא לאשה את מרת קיטי פרידמאן בת ר' מנדל ומלכה מניו יארק (ג"כ מגולי אונגארן), ועברו לגור בעיר סקרענטאן פענסילוועניא, והיו מראשוני המתיישבים שם וממייסדי ובוני הקהילה היהודית דשם.

רצ"ד הי' עוסק במסחר של יצירת בגדים ועוד (ראה בספר הנ"ל העתקות של כתבי ידות מהחידו"ת שלו וממכתביו שכתב על ניירות שיש להם הלעטטערהעד של בית מסחרו), אבל הי' לן בעומקה של הלכה בכל רגע פנוי, ובכל מקום ראו אותו עם ספר בידו, ולמרות שלא קיבל על שכמו עול הרבנות עכ"ז צרפוהו הרבנים לכל ענינים ושאלות שנתעוררו שם, לדוגמא ראה בספרו הנ"ל סימנים כב, כו, כט, לד, לה. וכן החליף מכתבי תורה עם גאוני הזמן הן בארה"ב והן במדינת מולדתו אונגארן וגם בא"י, גם הקונטרס הלכה למשה שחיבר הג"ר משה וויינבערגער [שהזכרנו ממנו באשכול אחרת בעל הצדיקים] הוא תשובה שכתב לרצ"ד אייזנער.

בסקרענטאן נולדו לו ד' בנים יצחק-משה-יוסף חיים-אליקים געצל, וב' בנות רות-פערל, יוסף חיים ורות נפטרו בצעירותן בחיי אביהם, ומשאר ילדיו רק אחד מהם משה נשא אשה אבל לצערם של ההורים לא היו לו ילדים, נמצא שלא נשאר ממנו דורות.

ר' צבי דוב נפטר בי"ב שבט תשט"ו זקן מופלג בן צ"א שנים, ורק כשלשים שנה אחר פטירתו בשנת תשמ"ג כשנפטר בנו הצעיר אליקים געצל, מצאו את כתביו בביתו.

ראה שם בספר הנ"ל איזה תמונות ממנו וממשפחתו ומצבתו ושאר ענינים.