אידישע וועלט פארומס

מיללער האט געשריבן:ביי די מציבה פון רבי מאיר אב"ד ב"ר זעלקיל ברעגנען זיי דעם פאטער ר' זעלקיל, זיי ווייסן נישט ווער דאס ווייב פון רבי מאיר איז געווען,
און זיי דערמאנען צוויי קינדער פון רבי מאיר;
א. אלחנן גראטוואל
ב. און זעלקיל.

נמשיך עוד לבקש, יעמדו שני הרבנים הרב שרייבער ומורינו הרב מווילי, ויגידו את אשר בלבבם

אין geni האב איך געזען אז ר' משה מאיר אב"ד קובלענץ האט געהאט נאך א זון.
ג. ר' משה גראטוואל מאה"ו, שם זוגתו מרת עלא. ר' משה הי' לו בן בשם "פייבל" הוא נשא את מרת תמר רייכה בת הדיין הרב ר' ירמי' ב"ר חיים פוירסט מנו"כ באה"ו.

מצאתי שר' פייבל חתם על הקאנסוס של הרה"ק הגאון המפורסם ר' איציקל האמבורגער זצ"ל בשנת תקכ"ג, הוא החותם האחרון שהוא חביב.. "הקטן פייביש בן כ' משה גראטוואל ז"ל" [משנת הלוי עמ' 28].
לר' פייבל בן בשם ר' ישעי', בת ר' ישעי' היא מרת רייכה נישאת לר' ראובן קאהן [נפטרה בשנת תרכ"ט], בניהם ר' משה ישעי' קאהן ור' נפתלי הירץ קאהן. [איך בין געווען נייגעריג צי איינער איז זיך היינט מתייחס צו די משפחה, אבער פון דא און ווייטער איז שוין פרייוועט ביי geni און מען קען שוין נישט זען].

איך זע אז הרב מיללער רעדט שוין פון ר' משה ב"ר מאיר גראטוואל.

וזה לשונו הטהור.

מיללער האט געשריבן:אין אלטונא געפונן איך דריי מצבות פון קינדער ר' מאיר גראטוואל רב דקלויז בפפד"מ

1. בנו ר' משה
2. בתו מרת בריינה אשת ר' יוזפא עמדין סג"ל
3. בתו מרת רייכלי אשת ר' יואל וויזל

בס"ה איז דא 14 מצבות מיטן נאמען 'גראטוואל' (אויף דעם אויסלייג) אויפן דייטשער וועב-ארט

צוזאמען האלט מען שוין ביי פינף קינדער פון הר"ר משה מאיר גראטוואל אב"ד קובלענץ וקלויז דפראנקפורט.

א. ר' משה.
ב. ר' אלחנן.
ג. ר' זעלקלי.
ד. מרת בריינה אשת ר' יוזפא עמדין סג"ל.
ה. מרת רייכלי אשת ר' יואל וויזל.

תמונת מצבת ר' משה גראטוואל בן הגאון ר' מאיר, נפטר י"ב חשון תפ"א ומנו"כ באלטונא.

מיללער האט געשריבן:דא האט איר א בילד פון מציבת רבי מאיר גראטוואל הנ"ל:
http://www.steinheim-institut.de/cgi-bi ... n&inv=1714

אין אלטונא געפונן איך דריי מצבות פון קינדער ר' מאיר גראטוואל רב דקלויז בפפד"מ

1. בנו ר' משה
2. בתו מרת בריינה אשת ר' יוזפא עמדין סג"ל
3. בתו מרת רייכלי אשת ר' יואל וויזל

בס"ה איז דא 14 מצבות מיטן נאמען 'גראטוואל' (אויף דעם אויסלייג) אויפן דייטשער וועב-ארט

דאס בילד פון מצבה און די העתקה אין אבני זכרון. די צוהאקטע ווערטער אונטן פון מצבה האט גורם געווען אז דער אבני זכרון האט דאס נישט געקענט אויסלייענען.
האט אבער דער צמח דוד אים שיין באשריבן און מנציח געווען זכרו ויום פטירתו.

ווילוויסן האט געשריבן:אין דעם פריערדיגע לינק צום צמח דוד, קען מען זען אונטן פונעם דף [שנת תן] א גאר חשובע הערכה איבער ר' מאיר.
ואעתיק לשונו.

ר׳ מאיר גראטוואל בן האלוף פ"ו הקהילה מהור"ר זעלקיל גראטוואל רב ור"מ במדינת קליוו"א ובמדינת טרי"ר ואגפיה חריף ובקי בכל חדרי התלמוד ופוסקים וספרא וספרי וירושלמי וכמה פעמים שחזר כל הש"ס בפי' רש"י ותוספות ואשיר"י וכל הפוסקים ועליו נאמר אינו דומה מי ששונה פרקו מאה פעמים וכו' ואח"כ נתקבל לר"י בבית המדרש החדשה אשר נתחדש בקהלתינו אשר בו החזירו העטרה ליושנה ולומדים בו יומם ולילה ונתקיים לא ימוש וכו' וג"כ נתקבל במדינת מגינצ"א גליל העליון, ועלה לשמים בצום גדליה בשנת תנ"א.

מיללער האט געשריבן:

(אגב, שרייבן זיי אז דער דערמאנטער דיעטץ האט די יאר פון די פטירה פון ר' זעלקיל אלס 1661 דאס איז תכ"א, און עס שטימט נישט מיט די מציבה וואס שטייט אז ער איז נפטר געווארן י' כסלו ת"ל וואס דאס איז אויף גויא'יש סוף יאר פון 1669)

מען זעט באשיינפערליך אז די מצבה פון ר' זעלקלי איז צוהאקט אונטן ביי די שנת הפטירה, עס קוקט אויס אויבנאויף אזויווי דער אבני זכרון אז עס איז שנת ת"ל.

אבער הדרן למה דקחשבנא מעיקרא דתרי ר' זעלקלי'ס איכא, חד אבי ר' משה ממאנהיים וחד אבי ר' מאיר מפראנקפורט. דער ר' זעלקלי ברויך אן אריכות. וכן הדבר מיט דעם ר' משה ממאנהיים, ס'פעלט בהירות. ואי"ה נשנייה פירקא דא ברצו"ה.

זייט אזוי גוט און זאגטס ביטע סקרענטענער רב לעבן,, אוואו געפונט זיך דער מצבה פון ר' משה אב"ד מאנהיים?

מיללער האט געשריבן:
ביים פאטער ר' יהודה זעלקיל גראטוואל ב"ר יחיאל, שרייבן זיי אז זיין פאטער האט געהייסן ר' יחיאל מיכל ב"ר יעקב (זיי האבן נישט די מציבה פון אים), און זיין מוטער איז געווען מרת פיגל ב"ר משה בכרך (הממ, חות יאיר פאמיליע? ומשו"ז רופט אים דער חות יאיר מיטן תואר 'מחותני' עי' לעיל בתגובת מורינו מווילע יצ"ו).

ווער ר' משה בכרך איז דארף מען בודק זיין צי ער איז געווען א קרוב פארן חות יאיר דער חות יאיר'ס פאטער האט אויך געהייסן "משה" שמשון און דער חות יאיר איז געבוירן אין מעהרין נישט אין דייטשלאנד, [גם צריך לברר אם זה ר' משה ב"ר מנחם בכרך שהי' דיין בבית דינו של השל"ה הק' בפראנקפורט, הסכמתו על ספר נשמת אדם בשנת שע"א].

וואס דער חות יאיר האט געמיינט מיט "מחותני" [אויף ר' מאיר ממלא מקומו בקובלענץ] קען מען אפשר זאגן נאך א סיבה, ווייל דער חות יאיר'ס זון ר' שמואל זנוויל האט גענומען די טאכטער פון ר' מאיר אב"ד קובלענץ והקלויז דפראנקפורט..

ר' יעקב גראטוואל'ס מצבה איז מועתק אין אבני זכרון. [אויב ס'איז טאקע דער זעלבער]. ר' יעקב ב"ר יודא גראטוואל נפטר אך מנחם שנ"ט.

ווילוויסן האט געשריבן:זייט אזוי גוט און זאגטס ביטע סקרענטענער רב לעבן,, אוואו געפונט זיך דער מצבה פון ר' משה אב"ד מאנהיים?

דא אין פראנקפורט.

-

בנוגע משפחת בכרך (אן עקסטער אשכול?) געפונען מיר אזוויפיל ווי 33 מצבות אויפן דייטשיטשען וועב-פלעצל מיטן נאמען 'בכרך'.

איר דערמאנט א ר' משה ב"ר מנחם בכרך, דא אין פפד"מ האבן מיר א מציבה פון אזא אידן נפטר בשנת ש"פ, די חברה דארט ברענגען צו אז דאס איז די מציבה פון זיינע עלטערן, ר' מענדיל לוחם ב"ר יצחק וזו' עדיל ב"ר משה ווישנבורג, דאס קלינגט א גלאק אין ווילאווסען?

ווילוויסן האט געשריבן:איך זע אז הרב מיללער רעדט שוין פון ר' משה ב"ר מאיר גראטוואל.

וזה לשונו הטהור.

מיללער האט געשריבן:אין אלטונא געפונן איך דריי מצבות פון קינדער ר' מאיר גראטוואל רב דקלויז בפפד"מ

1. בנו ר' משה
2. בתו מרת בריינה אשת ר' יוזפא עמדין סג"ל
3. בתו מרת רייכלי אשת ר' יואל וויזל

בס"ה איז דא 14 מצבות מיטן נאמען 'גראטוואל' (אויף דעם אויסלייג) אויפן דייטשער וועב-ארט

צוזאמען האלט מען שוין ביי פינף קינדער פון הר"ר משה מאיר גראטוואל אב"ד קובלענץ וקלויז דפראנקפורט.

א. ר' משה.
ב. ר' אלחנן.
ג. ר' זעלקלי.
ד. מרת בריינה אשת ר' יוזפא עמדין סג"ל.
ה. מרת רייכלי אשת ר' יואל וויזל.

תמונת מצבת ר' משה גראטוואל בן הגאון ר' מאיר, נפטר י"ב חשון תפ"א ומנו"כ באלטונא.

טאטע און זוהן האבן געהאט דעם זעלבן נאמען?

שנאפס האט געשריבן:

ווילוויסן האט געשריבן:איך זע אז הרב מיללער רעדט שוין פון ר' משה ב"ר מאיר גראטוואל.

וזה לשונו הטהור.

מיללער האט געשריבן:אין אלטונא געפונן איך דריי מצבות פון קינדער ר' מאיר גראטוואל רב דקלויז בפפד"מ

1. בנו ר' משה
2. בתו מרת בריינה אשת ר' יוזפא עמדין סג"ל
3. בתו מרת רייכלי אשת ר' יואל וויזל

בס"ה איז דא 14 מצבות מיטן נאמען 'גראטוואל' (אויף דעם אויסלייג) אויפן דייטשער וועב-ארט

צוזאמען האלט מען שוין ביי פינף קינדער פון הר"ר משה מאיר גראטוואל אב"ד קובלענץ וקלויז דפראנקפורט.

א. ר' משה.
ב. ר' אלחנן.
ג. ר' זעלקלי.
ד. מרת בריינה אשת ר' יוזפא עמדין סג"ל.
ה. מרת רייכלי אשת ר' יואל וויזל.

תמונת מצבת ר' משה גראטוואל בן הגאון ר' מאיר, נפטר י"ב חשון תפ"א ומנו"כ באלטונא.

טאטע און זוהן האבן געהאט דעם זעלבן נאמען?

עס פריידט מיר דיין תגובה כאטש וואס דו האסט דערשנאפט אן ערנסטן אורטהום מצדי, דאך איז די פרייד גרויס אז איינער קימערט זיך מיט די גראטוואל'ס...

מיללער האט געשריבן:

ווילוויסן האט געשריבן:זייט אזוי גוט און זאגטס ביטע סקרענטענער רב לעבן,, אוואו געפונט זיך דער מצבה פון ר' משה אב"ד מאנהיים?

דא אין פראנקפורט.

-

בנוגע משפחת בכרך (אן עקסטער אשכול?) געפונען מיר אזוויפיל ווי 33 מצבות אויפן דייטשיטשען וועב-פלעצל מיטן נאמען 'בכרך'.

איר דערמאנט א ר' משה ב"ר מנחם בכרך, דא אין פפד"מ האבן מיר א מציבה פון אזא אידן נפטר בשנת ש"פ, די חברה דארט ברענגען צו אז דאס איז די מציבה פון זיינע עלטערן, ר' מענדיל לוחם ב"ר יצחק וזו' עדיל ב"ר משה ווישנבורג, דאס קלינגט א גלאק אין ווילאווסען?

סע שטעלט זיך ארויס א מאדנע בילד פון צוויי זייטן, דער ר' מאיר גראטוואל האט געהאט א ברודער ר' משה [לפי שטיינהיים אינסטיטוט מועתק מלשון גרמני ע"י הבלשן המפורסם מסקריינטון].
און א זון ר' משה.
און ער זעלבסט ווערט גערופן טייל מאל סתם מאיר און טייל מאל משה מאיר, והדבר הזה אומר דרשוני.
לבי אומר לי, אז הא בהא תליא דאס נישט דערמאנען אייביג די נאמען משה נאר מפעם לפעם איז אפשר א תירוץ אויף ביידע, סיי וויאזוי צוויי ברידער און סיי וויאזוי א טאטע מיט א זון, האבן פארמאגט די זעלבע נאמען.. הלואי וואלט איך נאר געוואוסט די אורזאך.

עס ווערט מער און מער קאמפליצירט, עס פאנגט אן אויסקוקן אז מען רעדט דא פון א זעקס זיבן מענטשן...

איך וויל בעטן דעם ווילוויסענער גאון א קליינעם געפעליגקייט, וואו אין די וועלט האט זיך אנגעהויבן די באהויפטונג אז ר' מאיר אב"ד הקלויז דפפ"ד ב"ר יהודה זעלקיל האט געהייסן 'משה מאיר'? איך טרעף עס נאר (דערווייל) אינעם הסכמה אויפן חות יאיר.

למען האמת, קוקט מיר יענס אויס ווי א טעות המעתיק, דאס איז פון א שפעטערע דרוק פונעם חות יאיר, געדרוקט אין לבוב בשנת תרנ"ו, און סיי אין די תשובה פונעם חות יאיר זעלבסט, און סיי פון אן הסכמה וואס איז געדרוקט אסאך יארן פריער, אויף אן איבערזעצונג פונעם תנ"ך לל"א, ווערט ער נאר דערמאנט בשמו 'מאיר' און אזוי אויך אויף די מציבה, איז אויב אזוי הדרא קושיא לדוכתא, מורנו מוויל מהיכן דנתנו?

מיללער האט געשריבן:איך וויל בעטן דעם ווילוויסענער גאון א קליינעם געפעליגקייט, וואו אין די וועלט האט זיך אנגעהויבן די באהויפטונג אז ר' מאיר אב"ד הקלויז דפפ"ד ב"ר יהודה זעלקיל האט געהייסן 'משה מאיר'? איך טרעף עס נאר (דערווייל) אינעם הסכמה אויפן חות יאיר.

למען האמת, קוקט מיר יענס אויס ווי א טעות המעתיק, דאס איז פון א שפעטערע דרוק פונעם חות יאיר, געדרוקט אין לבוב בשנת תרנ"ו, און סיי אין די תשובה פונעם חות יאיר זעלבסט, און סיי פון אן הסכמה וואס איז געדרוקט אסאך יארן פריער, אויף אן איבערזעצונג פונעם תנ"ך לל"א, ווערט ער נאר דערמאנט בשמו 'מאיר' און אזוי אויך אויף די מציבה, איז אויב אזוי הדרא קושיא לדוכתא, מורנו מוויל מהיכן דנתנו?

הייליגער רבי איך וואלט אזוי געקענט באשטיין אז דאס זאל זיין אזוי. אבל מה אעשה אז איך זע עס כרגע פיר מאל.
אין די הסכמה פון חות יאיר דפוס ראשון.
הסכמה אויף ירושלמי שקלים.
תשובה ממנו מובא בספר תורת השלמים.
ראה בתגובתי בעמוד הקודם.

http://aleph.nli.org.il/F/7DMD3CI3BKH3L ... adjacent=N
קוק דא.

וראה גם הסכמתו לספר זבחי טוביה, אין בכך כל ספק ששמו המלא היה משה מאיר.

יאסל
יענע הסכמה חתמ'ט ער זיך "גראטוואול" וכן ראיתי באבני זכרון אויף עטליכע מצבות מיט דעם וי"ו הנוסף, וואס פון דעם נעם איך ארויס אז דאסאיז מלשון וואויל אשרי.
און נישט אזוי ווי וואהל.
אויך פריע מצבות פון די משפחה איז עס גאר צוטיילט צומאל
צוויי גראט-וואול.

וואס איז פשט פון גראט?

עוד ראיתי באבני זכרון הנ"ל אז כמה פון די משפחה הייסן שור-גרוטוואל. .. עפעס א שייכות

רב מיליראווסקי וואס איז אייער מיינונג בנושא?

ווילוויסן האט געשריבן:יאסל
יענע הסכמה חתמ'ט ער זיך "גראטוואול" וכן ראיתי באבני זכרון אויף עטליכע מצבות מיט דעם וי"ו הנוסף, וואס פון דעם נעם איך ארויס אז דאסאיז מלשון וואויל אשרי.
און נישט אזוי ווי וואהל.
אויך פריע מצבות פון די משפחה איז עס גאר צוטיילט צומאל
צוויי גראט-וואול.

וואס איז פשט פון גראט?

עוד ראיתי באבני זכרון הנ"ל אז כמה פון די משפחה הייסן שור-גרוטוואל. .. עפעס א שייכות

רב מיליראווסקי וואס איז אייער מיינונג בנושא?

ביי שטיינהיימען אין וועב-ערטל טרעף איך נישט דעם אויסלייג פון 'גראוטוואול' בכלל, נאר אז איר רעדט וועגן צוטיילן דעם 'גראט' פונעם וואל' האב איך יא געפונען איין אזא מציבה, און גראדע קען דאס זיין א שטיקל הילף אין אונזער חפישה/חשיפה (שוין גערעדט אז דאס איז דבר והפיכו והדברים עתיקים), מציבת ר' יהודה זעלקלה ב"ר אלחנן גראט-וואל בעיר פפד"מ נפטר בשנת תקט"ז, מי הוא זה? די דייטשען דארט האבו ווייניג אינפא איבער אים, זיי האבן זיין ווייב'ס מציבה אבער איר נאמען איז פארמעקט, און א שוועסטערס מציבה 'הינדא ב"ר אלחנן גראטוואל' אבער זיי האבן נישט ווער איז געווען איר מאן/קינדער.

בנוגע דעם נאמען 'גראטוואל' און איר באדייט, קודם אויף גערמאניש שרייבט מען דאס Grotewohl אדער Grotwoh, וואהל (צמר) שרייבט מען אויף דייטש wolle ווידער אויף wohl זאגט וויקי:
Wohl is a Yiddish spelling of Wahl, which corresponds to English "well" from German Language"well" or "sure"
דאס הייסט אזוי ווי דער נאמען 'וואהל' (ר' שאול וואהל), און דער שורש איז עפעס ענדערש צו 'ווילען (מ'קום מיר אן... כאפט נישט), וועלען, וועהלען און וואהלען. (בחירות [הטמאות] נישט פארמישען מיט גלים)

אויפ 'גראט' האב איך דערווייל גארנישט

ווילוויסן האט געשריבן:

מיללער האט געשריבן:
ביים פאטער ר' יהודה זעלקיל גראטוואל ב"ר יחיאל, שרייבן זיי אז זיין פאטער האט געהייסן ר' יחיאל מיכל ב"ר יעקב (זיי האבן נישט די מציבה פון אים), און זיין מוטער איז געווען מרת פיגל ב"ר משה בכרך (הממ, חות יאיר פאמיליע? ומשו"ז רופט אים דער חות יאיר מיטן תואר 'מחותני' עי' לעיל בתגובת מורינו מווילע יצ"ו).

ווער ר' משה בכרך איז דארף מען בודק זיין צי ער איז געווען א קרוב פארן חות יאיר דער חות יאיר'ס פאטער האט אויך געהייסן "משה" שמשון און דער חות יאיר איז געבוירן אין מעהרין נישט אין דייטשלאנד, [גם צריך לברר אם זה ר' משה ב"ר מנחם בכרך שהי' דיין בבית דינו של השל"ה הק' בפראנקפורט, הסכמתו על ספר נשמת אדם בשנת שע"א].

וואס דער חות יאיר האט געמיינט מיט "מחותני" [אויף ר' מאיר ממלא מקומו בקובלענץ] קען מען אפשר זאגן נאך א סיבה, ווייל דער חות יאיר'ס זון ר' שמואל זנוויל האט גענומען די טאכטער פון ר' מאיר אב"ד קובלענץ והקלויז דפראנקפורט..


[/quote]

מציבת הבחור מאיר בכרך ב"ר שמואל זאנוויל בן החוות יאיר ומצד אמו נכדו של ר' מאיר גראטוואל בעיר ווינא:
http://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/f ... iew/665034

דארף מען נאכקוקען אין די מקורות איבער ר' מאיר דידן וואס ווערען געברענגט דארט בתחתית הדף בגרמנית.

מיללער האט געשריבן:

ווילוויסן האט געשריבן:יאסל
יענע הסכמה חתמ'ט ער זיך "גראטוואול" וכן ראיתי באבני זכרון אויף עטליכע מצבות מיט דעם וי"ו הנוסף, וואס פון דעם נעם איך ארויס אז דאסאיז מלשון וואויל אשרי.
און נישט אזוי ווי וואהל.
אויך פריע מצבות פון די משפחה איז עס גאר צוטיילט צומאל
צוויי גראט-וואול.

וואס איז פשט פון גראט?

עוד ראיתי באבני זכרון הנ"ל אז כמה פון די משפחה הייסן שור-גרוטוואל. .. עפעס א שייכות

רב מיליראווסקי וואס איז אייער מיינונג בנושא?

ביי שטיינהיימען אין וועב-ערטל טרעף איך נישט דעם אויסלייג פון 'גראוטוואול' בכלל, נאר אז איר רעדט וועגן צוטיילן דעם 'גראט' פונעם וואל' האב איך יא געפונען איין אזא מציבה, און גראדע קען דאס זיין א שטיקל הילף אין אונזער חפישה/חשיפה (שוין גערעדט אז דאס איז דבר והפיכו והדברים עתיקים), מציבת ר' יהודה זעלקלה ב"ר אלחנן גראט-וואל בעיר פפד"מ נפטר בשנת תקט"ז, מי הוא זה? די דייטשען דארט האבו ווייניג אינפא איבער אים, זיי האבן זיין ווייב'ס מציבה אבער איר נאמען איז פארמעקט, און א שוועסטערס מציבה 'הינדא ב"ר אלחנן גראטוואל' אבער זיי האבן נישט ווער איז געווען איר מאן/קינדער.

בנוגע דעם נאמען 'גראטוואל' און איר באדייט, קודם אויף גערמאניש שרייבט מען דאס Grotewohl אדער Grotwoh, וואהל (צמר) שרייבט מען אויף דייטש wolle ווידער אויף wohl זאגט וויקי:
Wohl is a Yiddish spelling of Wahl, which corresponds to English "well" from German Language"well" or "sure"
דאס הייסט אזוי ווי דער נאמען 'וואהל' (ר' שאול וואהל), און דער שורש איז עפעס ענדערש צו 'ווילען (מ'קום מיר אן... כאפט נישט), וועלען, וועהלען און וואהלען. (בחירות [הטמאות] נישט פארמישען מיט גלים)

אויפ 'גראט' האב איך דערווייל גארנישט

וואול - wohl מיט א O מיינט לדעתי העניה אונזער "וואויל", און דאס מיינט אויך well, אויף אידיש הערט מען דאס אויך צומאל, נוצן וואויל אנשטאט well, אזוי ווי איינער ענטפערט "פיין" און fine. [אולי איז וואל-צמר אויך מלשון fine און wohl מחמת רכות ופיינקייט און וואוילקייט ממין הצמר] און דאס מיינט אויך זיין "וואוילזיין" his well being.
ליתר שאת קוק דעם אנגלא-דייטשן ווערטערבוך איבערזעצער.
וואס כבודו רעדט איז אין דייטש wahl מיט א Aעיין כאן.



קוק די מצבה, האסטו ביידע אויף אמאל, צעטיילט די נאמען, און וואול.

מיללער האט געשריבן:

ווילוויסן האט געשריבן:

מיללער האט געשריבן:
ביים פאטער ר' יהודה זעלקיל גראטוואל ב"ר יחיאל, שרייבן זיי אז זיין פאטער האט געהייסן ר' יחיאל מיכל ב"ר יעקב (זיי האבן נישט די מציבה פון אים), און זיין מוטער איז געווען מרת פיגל ב"ר משה בכרך (הממ, חות יאיר פאמיליע? ומשו"ז רופט אים דער חות יאיר מיטן תואר 'מחותני' עי' לעיל בתגובת מורינו מווילע יצ"ו).

ווער ר' משה בכרך איז דארף מען בודק זיין צי ער איז געווען א קרוב פארן חות יאיר דער חות יאיר'ס פאטער האט אויך געהייסן "משה" שמשון און דער חות יאיר איז געבוירן אין מעהרין נישט אין דייטשלאנד, [גם צריך לברר אם זה ר' משה ב"ר מנחם בכרך שהי' דיין בבית דינו של השל"ה הק' בפראנקפורט, הסכמתו על ספר נשמת אדם בשנת שע"א].

וואס דער חות יאיר האט געמיינט מיט "מחותני" [אויף ר' מאיר ממלא מקומו בקובלענץ] קען מען אפשר זאגן נאך א סיבה, ווייל דער חות יאיר'ס זון ר' שמואל זנוויל האט גענומען די טאכטער פון ר' מאיר אב"ד קובלענץ והקלויז דפראנקפורט..

מציבת הבחור מאיר בכרך ב"ר שמואל זאנוויל בן החוות יאיר ומצד אמו נכדו של ר' מאיר גראטוואל בעיר ווינא:
http://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/f ... iew/665034

[/quote]



זייער שיין !

איינער א ידען הרוצה בעילום שמו שיקט מיר פריוואט זיין חוות דעת בנושא ר' משה מאיר גראטוואל, אז אולי נוסף מחמת חולי כמו אבי החות דעת. [ואולי היא בחי' ר' שמשון רפאל ולהיפך, אבל הראשון עיקר, וברוך שכוונתי לדעתו הגדולה].

ר' שמשון בעצמו היה חותם שמשון בלא"א רפאל הירש, רק בפי ההמון נקרא ר' שמשון רפאל וכן בלועזית.

ווילוויסן האט געשריבן:עוד ראיתי באבני זכרון הנ"ל אז כמה פון די משפחה הייסן שור-גרוטוואל. .. עפעס א שייכות

דער רבי האט מיר היצטערט געעגעבן א נייעם אויסלייג פארן נאמען 'גרוטוואל', דער אויסלייג שפייט ארויס פרישע זעקס מצבות ביי שטיינהיימען, פינף דערפון אין פפד"מ, און דריי דארט האבן דעם צו-טיטל שוך (נישט שור) Schuh Grotwol דאס איז א פאטער 'הנדיב שלמה [ב"ר יצחק] שוך גראטוואל' (נפטר כ"ה אייר שס"ז) און זיינע צוויי זון; יואל שוך גרוטוואל (נפ' ט' אלול שפ"ח) און ליווא [יוסף יודא] שוך גרוטוואל (נפ' י"ב אייר שצ"ב).

דער ר' שלמה איז געווען אן איידעם ביי הפרנס ר' אברהם יוסף ב"ר יודא אופנהיים.

עזס איז משמע פון די חברה דארט, אז אין שפעטערע דורות האבן שוין די אייניקלעך ארונטערגענומען דעם נאמען 'גרוטוואל' און זענען געבליבען נאר מיטן נאמען 'שוך'.

יעצט בנוגע דער נאמען שוך/שור, שרייבן זה בזה"ל:

Ho liest bei der Jahrezahl ‎‏שפ״ה‏‎ anstelle von ‎‏שפ״ח‏‎ und errechnet somit 1625. Das sk bestätigt 1628.
Im sk wird als Name ‎‏יואל שוא‏‎ angegeben, ET korrigiert ‎‏שור‏‎ zu ‎‏שוך‏‎, was wiederum "Schuh" entspricht. Das Haus "Schuh" wurde 1560 "aus einem zum Haas gehörigen Stall zwischen Reuß und Knoblauch für Joel und Michael gen. Gerotwohl, Söhne des Schlom zum Haas" (Dietz, S. 472) erbaut. Bei Grotwohl scheint es sich um einen alten Familiennamen dieser weitverzweigten Familie zu handeln.(Dietz, S. 136)

שפרעכן זי ראבבינער דויטש?
וויפיל סערגעי ערלויבט זיך צו פאר'טייטש'ען (לול) פונעם פארשאלטענעם שפראך, זאגן זיי אז דער ריכטיגער אויסלייג איז טאקע 'שוך' מל' נעליים לדבר, און אז דאס טוט אנדייטן דעם הויז וואו די משפחה האט געוואונט (וכן נהוג שם על מצבות אחרות, כפי שכבר ביארנו למעלה), יואל און מיכאל גראטוואהל מאבות המשפחה האבן געהאט דעם שוך-הויז (פארהאן דארט דער פונקטליכער אדרעסע באזירט אויף איין איינטראגגע ביי דיעטץ)

ווילוויסן האט געשריבן:

מיללער האט געשריבן:ביי די מציבה פון רבי מאיר אב"ד ב"ר זעלקיל ברעגנען זיי דעם פאטער ר' זעלקיל, זיי ווייסן נישט ווער דאס ווייב פון רבי מאיר איז געווען,
און זיי דערמאנען צוויי קינדער פון רבי מאיר;
א. אלחנן גראטוואל
ב. און זעלקיל.

נמשיך עוד לבקש, יעמדו שני הרבנים הרב שרייבער ומורינו הרב מווילי, ויגידו את אשר בלבבם

אין geni האב איך געזען אז ר' משה מאיר אב"ד קובלענץ האט געהאט נאך א זון.
ג. ר' משה גראטוואל מאה"ו, שם זוגתו מרת עלא. ר' משה הי' לו בן בשם "פייבל" הוא נשא את מרת תמר רייכה בת הדיין הרב ר' ירמי' ב"ר חיים פוירסט מנו"כ באה"ו.

מצאתי שר' פייבל חתם על הקאנסוס של הרה"ק הגאון המפורסם ר' איציקל האמבורגער זצ"ל בשנת תקכ"ג, הוא החותם האחרון שהוא חביב.. "הקטן פייביש בן כ' משה גראטוואל ז"ל" [משנת הלוי עמ' 28].
לר' פייבל בן בשם ר' ישעי', בת ר' ישעי' היא מרת רייכה נישאת לר' ראובן קאהן [נפטרה בשנת תרכ"ט], בניהם ר' משה ישעי' קאהן ור' נפתלי הירץ קאהן. [איך בין געווען נייגעריג צי איינער איז זיך היינט מתייחס צו די משפחה, אבער פון דא און ווייטער איז שוין פרייוועט ביי geni און מען קען שוין נישט זען].

גיימיר ווייטער, דער רבי איז גרייט?

מצבת ר' משה ב"ר מאיר גראטוואל מאה"ו (נפ' י"ב חשון תפ"א) באלטונא (כבר הובא לעיל)
מצבת ר' פייבש [ב"ר משה הנ"ל] גראטוואל באלטונא (נפ' כ' אייר תקל"ב)
מצבת האשה מרת תמר רייכה ב"ר ירמי' אשת ר' פייבש גראדוואל (מערקט דעם נייעם אויסלייג) באלטונא

קוקט אויס ווי ס'איז דא עטליכע צווייגן פון משפחת גראטוואל, די שאלה איז צי אלע זענען פארבינדן.

ר' משה מהאמבורג ב"ר מאיר גראטוואל איז לכאורה בן ר' מאיר מפראנקפורט, [א היבשע שפאציר צווישן די צוויי שטעט] ווייל איך זע מ'שרייבט הגאון אויפן פאטער.
האט ער אריבערגעטראגן א חלק משפחה קיין האמבורג.

דער ענין פון בילדער אויף מצבות וואס צייגן אויף דירת האדם איז נייעס פאר מיר, און העכסט אינטערעסאנט, שטייט דאך אין די גמרא אז מ'דארף זיצן נישט פאר אידן געזאגט בביתו, ווארן דער נפש איז שוכן במקום ששם היה. די פראגע איז נאר וואס זייער כוונה איז געווען דערמיט?