אידישע וועלט פארומס

ר' יואל צבי בן ר' שמעון ראטה אבדק"ק ור"מ חוסט-בעמח"ס שו"ת ודרשות בית היוצר,
למד אצל ה'מהר"ם א"ש,וקיבל ממנו סמיכה והורמנה,
כשהגיע לפרקו נשא זוג' מרת הענטשא בת ר' יעקב גאטליב ז"ל אבדק"ק באיאם,
כיהן בכמה ק"ק, פילדעש,אויפאלוי,ברעזנא,ומשנת תרמ"ד כיהן כאב"ד ור"מ בק"ק חוסט,העמיד תלמידים הרבה,
נסע לצדיקי דורו,צאנז,אוהל,ליסקא,בעלזא, הדברי חיים קראו בלשון חיבה "ר' מאיר'לס א תלמיד,
סבל הרבה צער גידול בנים ואבד כל בניו ובנותיו בחייו,

נפטר ביום י"א כסליו תרנ"ב ומנו"כ ב'חוסט

בניו שנשאר מהם דורות
ר' משה שמעון אבד"ק דיורע
ר' אברהם נתן יוסף
בית היוצ"ר - או"ח ויו"ד
דרשות בית היוצר

עס ליגט מיר אין קאפ אז דאס לעצטע רבנות פאר ער איז געקומען קיין חוסט איז געווען אין שטאט בערעטיו-אויפאלא, אין חוסט האט דעמאלטס משמש געווען ברבנות דער בית שערים הג"ר עמרם בלום ז"ל. על אף וואס חוסט איז געווען א גרויסע שטאט און מסתם מער כבוד וואס דאס רבנות אין ב. אויפאלא האט אבער דער בית שערים זייער געוואלט אריבערגיין צו א קלענערע שטאט מיט מער צייט פאר זיך עוסק צו זיין עה"ת ועל העבודה, האט ער געבעטן דעם בית היוצר זיך אויפצוטוישען וכך הוה, דער בית היוצר איז אריבער קיין חוסט און דער בית שערים קיין ב. אויפאלא ושם מנ"כ.

ווייסט איינער ווי דער מקור פון די מעשה איז?

-

דער פאיער רב ז"ל ר' משה דוב וויינבערגער איז געווען אן איידעם ביי זיין זון ר' משה שמעון ראטה אב"ד דיורע

יא! איך האב שוין געהערט דערפון....
אבער עס שטימט עפעס נישט...איינס ווייל די בית היוצר איז נאך אופאלוי געוארן רב אין ברעזנא,און צווייטענס ווייל די בית שערים איז אוועק פון חוסט
אין יאר תרמ"ב און די בית היוצר איז געווארן רב בשנת תרמ"ד

מיללער האט געשריבן:
דער פאיער רב ז"ל ר' משה דוב וויינבערגער איז געווען אן איידעם ביי זיין זון ר' משה שמעון ראטה אב"ד דיורע

ניין,נאר ביי זיין אייניקל ר' משה שמעון בן ר' שמואל יעקב ראטה שו"ב קליינווארדיין,
ער איז טאקע אויך געווען רב און דיורע

11211 האט געשריבן:יא! איך האב שוין געהערט דערפון....
אבער עס שטימט עפעס נישט...איינס ווייל די בית היוצר איז נאך אופאלוי געוארן רב אין ברעזנא,און צווייטענס ווייל די בית שערים איז אוועק פון חוסט
אין יאר תרמ"ב און די בית היוצר איז געווארן רב בשנת תרמ"ד

דאס האב איך טאקע געוואלט וויסען ווייל מיר איז אויך קשה געווען, די שאלה איז ווער האט 'ערפינדען' די מעשה און ווי איז דאס געדרוקט?

איך געדענק נישט פונקטליך,
אבער איך האב דאס געזעהן דאכט זיך און די ספר שיר ידידות פון ר' שמואל יעקב ראטה צום סוף איז דא תולדות

מיטן צושטעל פונעם ספר מאראמארש אויף היברו-בוקס, זעה איך ביים חסוטער אפטיילונג אז רי"י כהן דער באוואוסטער ידען און היסטאריקער אין אונגארישע רבנים (חיבר ספרי חכמי הונגרי' וחכמי טרסילבניה') ברענגט ער דארט די כראנאלאגישע סדר פון די חוסטער רבנים און דערמאנט געוויס נישט דעם דמיון.

ביים בית שערים שרייבט ער אז די סיבה פונעם פארלאזן 'חוסט' נאך אינגאנצן צוויי יאר (תרמ"א-תרמ"ב) זיין דארט רב וז"ל: הוא נקרא כאמור
למלא את מקום מהר״ם שיק בחוסט, אך לא מצא שפה משותפת עם כמה ממנהיגי הקהילה. הוא עזב את חוסט ונענה לקריאת קהילת בערעטא־אויפאלו הקטנה. עכ"ל
http://www.hebrewbooks.org/pdfpager.asp ... &pgnum=435

דער מקור פון די מעשה איז: עולמו של אבא. וד"ל

מציבת הגה"ק בעל בית היוצר באהל בעיר חוסט (באהל אחד עם הגאונים וצדיקים רבני העיר ה"ה הגה"ק המהר"ם שיק והגה"ק בעל ערוגת הבושם עם הרבנית).

מערקט אויפ'ן נוסח אז דאס איז נישט די אריגענעלע מציבה נאר אן איבערגעמאכטע בהשתדלות די אייניקלעך בני הרה"ח ר' משה דוד טעללער ע"ה מבני ברק ב"ר יחזקאל משולם חתן ר' יהשוע הלוי מאן חתנו של ר' שמואל יעקב ראטה שו"ב בעיר קליינווארדיין נכד הבית היוצר בן בנו ר' משה שמעון מדיורע.

שישא האט געשריבן:דער מקור פון די מעשה איז: עולמו של אבא. וד"ל

אין כרך ד פון שו"ת ב"ש ברענגט ר הערשעל האגער די מעשה בשם עולמו של אבא זעהט אויס זיין רביצין'ס עלטער פעטערס האבין נישט ג'וויסט דערפין

ס'איז געדרוקט געווארן א שיינעם ארבעט, ליקוט ותולדות פון'ם בית היוצ"ר ע"י ווייסמאנדעל נכד הרב מפאיע

א גוט ווארט האט געשריבן:ס'איז געדרוקט געווארן א שיינעם ארבעט, ליקוט ותולדות פון'ם בית היוצ"ר ע"י ווייסמאנדעל נכד הרב מפאיע

ווי איז עס דא צובאקומען?

11211 האט געשריבן:ר' יואל צבי בן ר' שמעון ראטה אבדק"ק ור"מ חוסט-בעמח"ס שו"ת ודרשות בית היוצר... כשהגיע לפרקו נשא זוג' מרת הענטשא בת ר' יעקב גאטליב ז"ל אבדק"ק באיאם

האם אבי הרב מבאיאם - רבי עוזר גאטליב - שימש אף הוא ברבנות?

11211 האט געשריבן:ר' יואל צבי בן ר' שמעון ראטה אבדק"ק ור"מ חוסט-בעמח"ס שו"ת ודרשות בית היוצר,
למד אצל ה'מהר"ם א"ש,וקיבל ממנו סמיכה והורמנה,
כשהגיע לפרקו נשא זוג' מרת הענטשא בת ר' יעקב גאטליב ז"ל אבדק"ק באיאם,
כיהן בכמה ק"ק, פילדעש,אויפאלוי,ברעזנא,ומשנת תרמ"ד כיהן כאב"ד ור"מ בק"ק חוסט,העמיד תלמידים הרבה,
נסע לצדיקי דורו,צאנז,אוהל,ליסקא,בעלזא, הדברי חיים קראו בלשון חיבה "ר' מאיר'לס א תלמיד,
סבל הרבה צער גידול בנים ואבד כל בניו ובנותיו בחייו,

נפטר ביום י"א כסליו תרנ"ב ומנו"כ ב'חוסט

בניו שנשאר מהם דורות
ר' משה שמעון אבד"ק דיורע
ר' אברהם נתן יוסף
בית היוצ"ר - או"ח ויו"ד
דרשות בית היוצר

אינטערעסאנט, איך זעה בסוף ספרו שו"ת בית היוצר אז זיין רביצין הרבנית הענטא ב"ר יעקב וגיטל, איז ארויף אויף ארץ ישראל, נאך די פטירה פון איר מאן דער חוסטער רב

אט האסטו די מציבות במרומי הר הזיתים פון הרבנית הענא מיט איר שנור מרים חנה אשת ר' משה שמעון ראטה אב"ד דיורע (בת ר' מאיר יודא פרענקל נכד הגה"ק ר' קאפל ליקיווער)

בן בוזי האט געשריבן:אט האסטו די מציבות במרומי הר הזיתים פון הרבנית הענא מיט איר שנור מרים חנה אשת ר' משה שמעון ראטה אב"ד דיורע (בת ר' מאיר יודא פרענקל נכד הגה"ק ר' קאפל ליקיווער)

העניא אדער הענטשא?

11211 האט געשריבן:ר' יואל צבי בן ר' שמעון ראטה אבדק"ק ור"מ חוסט-בעמח"ס שו"ת ודרשות בית היוצר,
למד אצל ה'מהר"ם א"ש,וקיבל ממנו סמיכה והורמנה,
כשהגיע לפרקו נשא זוג' מרת הענטשא בת ר' יעקב גאטליב ז"ל אבדק"ק באיאם,
כיהן בכמה ק"ק, פילדעש,אויפאלוי,ברעזנא,ומשנת תרמ"ד כיהן כאב"ד ור"מ בק"ק חוסט,העמיד תלמידים הרבה,
נסע לצדיקי דורו,צאנז,אוהל,ליסקא,בעלזא, הדברי חיים קראו בלשון חיבה "ר' מאיר'לס א תלמיד,
סבל הרבה צער גידול בנים ואבד כל בניו ובנותיו בחייו,

נפטר ביום י"א כסליו תרנ"ב ומנו"כ ב'חוסט

בניו שנשאר מהם דורות
ר' משה שמעון אבד"ק דיורע
ר' אברהם נתן יוסף
בית היוצ"ר - או"ח ויו"ד
דרשות בית היוצר

בנו של ר' משה שמעון ראטה אב"ד דיורע היה ר' שמואל יעקב ראטה מקליינווארדיין שחיבור ספר "דברי שיר" על התורה ומועדים, ר' שמואל יעקב היה חתנו של ר' חיים אלטר זוסמאן חתנו של ר' אפרים פישל שרייבער מנאנאש זצ"ל.

בתו של ר' שמואל יעקב, מרת הענא ע"ה, התגוררה בעיר דעברעצין, ונפטרה שם בדמי ימיה בת כ"א שנים ביום כ"ז טבת תרפ"ד, והניחה יתומה קטנה הענד(מעניין שקראו להאם הענא ולבתה הענדל), על מצבתה נחרתו אלו הדברים:

ה-אשה חושבה ומהוללה
ע-שתה רצון קונה במעללה
נ-ודע בשערים חכמתה וטוב פעלה
א-שת חיל עטרת בעלה
מ' הענא
בת הרב מ' שמואל יעקב ראטה נ"י מקוו"ד
נכדת הרה"צ מו"א פישל מנאנאש
ומהמ"ח בית היוצר זצוק"ל

נקטפה בדמי ימיה לדאבון...

כ"ז טבת תרפ"ד
תנצב"ה

המצבה (קרעדיט; מצבות שטעלער באשכול על הביה"ח בעיר דעברעצין)


בספרו דברי שיר הנ"ל חישב שאר יוצ"ח;
1. בנו ר' ישראל אפרים פישל ראטה
2. בנו ר' משה שמעון ראטה
3. חתנו ר' יהושע הלוי מאנן (לא ידענא אם הוא היה בעלה של המנוחה מרת הענא)

כמו"כ מזכיר את אחיו ר' מאיר יהודה ראטה עם בנו ר' משה שמעון

בתו של ר' שמואל יעקב, מרת הענא ע"ה, התגוררה בעיר דעברעצין, ונפטרה שם בדמי ימיה בת כ"א שנים ביום כ"ז טבת תרפ"ד, והניחה יתומה קטנה הענד(מעניין שקראו להאם הענא ולבתה הענדל), על מצבתה נחרתו אלו הדברים:

ה-אשה חושבה ומהוללה
ע-שתה רצון קונה במעללה
נ-ודע בשערים חכמתה וטוב פעלה
א-שת חיל עטרת בעלה
מ' הענא
בת הרב מ' שמואל יעקב ראטה נ"י מקוו"ד
נכדת הרה"צ מו"א פישל מנאנאש
ומהמ"ח בית היוצר זצוק"ל

נקטפה בדמי ימיה לדאבון...

כ"ז טבת תרפ"ד
תנצב"ה

בתו הענדל הנ"ל התחתנה להרה"ח ר' שמעון עוזר ווייס זצ"ל מחשובי חבורת תולדות אהרן בירושלים - נפטר לפני כארבעים שנה.

בספרו דברי שיר הנ"ל חישב שאר יוצ"ח;
1. בנו ר' ישראל אפרים פישל ראטה
2. בנו ר' משה שמעון ראטה
3. חתנו ר' יהושע הלוי מאנן (לא ידענא אם הוא היה בעלה של המנוחה מרת הענא)

כמו"כ מזכיר את אחיו ר' מאיר יהודה ראטה עם בנו ר' משה שמעון

אכן ר' יושע מאנן היה בעלה של המנוחה המוזכרת (ומנו"כ בדעברעצין), אחרי פטירת אשתו נשא את אחות אשתו מרת מרים חנה [וממנה יו"ח משפחת טעללער העניפה (שמואל יעקב ואחיו)]

בספר אבני אליהו עה"ת מונקאטש תרמ"ט-נ מר' אליהו פרענקל מליסקא ולעוועלעק.
נדפס ד"ת מר' משה שמעון אב"ד דיורע בן הבעל בית היוצ"ר. הספר יצא לאור ע"י בן המחבר הרב יצחק פרענקל, שהיה חתן הרב משה שמעון מדיורע והביא תורתו וקרא להם "שם משמעון".
יש הסכמה מהבית היוצר על הספר. הרב מ'דיורע נפטר בחייו של אביו.
אגב המו"ל היינו ר' יצחק מזכיר דחתנו הרב מ'דיורע היה גיסו של אביו ר' אליהו, שר' משה שמעון היה חתן אביו של ר' יצחק ר' מאיר יהודא פרענקל.

בן בוזי האט געשריבן:אט האסטו די מציבות במרומי הר הזיתים פון הרבנית הענא מיט איר שנור מרים חנה אשת ר' משה שמעון ראטה אב"ד דיורע (בת ר' מאיר יודא פרענקל נכד הגה"ק ר' קאפל ליקיווער)

בזכותך האב איך געקענט צוזאמשטעלן דו פאז"ל ווי אזוי ר' יצחק און ר' משה שמעון זענען געווען שוואגערס. יש"כ חזק ואמץ כל כותבי הירחון הנפלא היו"ל בחנם איי וועלט