אידישע וועלט פארומס

ווישוואש האט געשריבן:כמיין אז מקען זאגן אז די מארקעט פרייז ווערט געבעיסט לויט וואס סעקשן 8 צאלט דערפאר פלוס א הונדערטער צוויי

yahoo האט געשריבן:

ווישוואש האט געשריבן:כמיין אז מקען זאגן אז די מארקעט פרייז ווערט געבעיסט לויט וואס סעקשן 8 צאלט דערפאר פלוס א הונדערטער צוויי

אמאל געווען פלאס א הונדערטער צוויי, ס'האלט שוין פיל ווייטער ווי דעם

במקום שאין איש... האט געשריבן:עס איז אבער וויכטיג צו געדענקען אז נישט אויף יעדן לענדלארד קען מען האבן טענות, די וואס האבן גרויסע מארטגעדזשעס, און מאכן נישט צופיל ריוח סייווי, האבן זיכער אן אנדערן דין. כאטש וואס אויף זיי איז אויך דא אן הלכה'דיגער און מוסר'דיגע גרעניץ וויפיל זיי מעגן בעטן.

אין שולחן ערוך ח"מ סימן רל"א ביי דיני מפקיעי שערים שטייט אז מען מעג "מרויח זיין" א זעקסטל, אויב א לענדלארד פארלאנגט א הויכע פרייז און פארדינט טראצדעם ווייניגער ריוח ווי א זעקסטל פון זיין חודש'ליכן מארטגעדזש און אנדערע חודש"ליכע הוצאות, קען מען נישט האבן קיין טענות, אבער מער דערפון דארף ער שוין פרעגן א שאלה פון אן ערליכן רב (וואס איז סיי ערליך און סיי אז מ'האט זיך גוט נאכגעפרעגט צי ער איז נישט אליין א לענדלארד...) פונקטליך וויפיל מ'מעג בעטן על פי הלכה און ע"פ דרך היושר והמוסר און אידיש הארץ (נישט צו זיין א "נבל ברשות התורה"), אפילו מ'האט הוצאות מיט א מארטגעדזש און מען מאכט נישט "כולו ריוח". ("כולו ריוח" איז א לוקסוס, און מ'קען פיין זיין אין ביזנעס, און נאך זיין באלבאטיש אויך, אן אויסרייסן יענעם. אין שולחן ערוך ח"מ סימן רל"א רעדט מען פון א געשעפטסמאן, און א געשעפטסמאן דארף אויך באצאלן פאר'ן האלסעילער וכו' מיט אנדערע הוצאות, און דאך איז ער הלכה'דיג באגרעניצט וויפיל מער מעג פארדינען,עיי"ש. אגב, עס איז מעגליך אז ביי דירות מעג מען להלכה מרויח זיין אביסל מער ווי א זעקסטל, לויט א מאירי אין בבא בתרא וואס איך האט געזען א שטיק צייט צוריק האט בית דין צומאל געלאזט פארדינען אביסל א גרעסערן שיעור ווי א זעקסטל, אבער מיט א שיעור, געוואנדן לויט פארשידענע כללים. אבער שטענדיג איז דאס געווען באזירט אויף דער מינימום שבמינימום וואס פעלט זיך אויס צו בלייבן אין ביזנעס, ווייל להלכה טאר מען נישט אויסנוצן חיי נפש פראדוקטן פאר פראפיטן, מען מעג בלויז פארדינען אזויפיל אז מ'זאל קענען בלייבן אין ביזנעס. אבער אלעס איז באגרעניצט, WITH A LIMIT, אנדערש ווי ווען מען האנדלט מיט דיאמאנטן וכדומה וואס דאן מעג מען פארדינען וויפיל מען וויל. דעריבער, אפילו מיט א מארגעדזש איז א שאלה וויפיל מ'מעג בעטן, ביי יעדן איז דאס אנדערש, און עס ליגט א חיוב מברר צו זיין ביי אן ערליכן רב הבקי בדינים אלו. בקי מיינט אז ער קען דאס, איך האב פרובירט דורכצוארבעטן די נושא בהלכה און עס איז מורא'דיג קאמפליצירט, די פוסקים רעדן גאר ווייניג, און מ'קען זיך גרינג טועה זיין להתיר את האסור ודו"ק).

Gevald Geshrigen האט געשריבן:אבי געשאסן סטעיטמענטס. ווי קומט אונאה דא אריין ? צו דירות הייסט חיי נפש איז א עקסטערע שמועס. דער חלק פון וואן בעדרום קען זיין ביזטו גערעכט באט פליז רילעקס עי ביט.

יידישע קהילות האט געשריבן:דער דין פון הפקעת שערים שטייט ביי עסנווארג וואס אין דעם איז תלוי חיי נפש, נישט ביי דירות ווי דו קענסט וואוינען אין א וואן-ראם (נישט וואן-בעדרום) אפארטמענט.
דער דין פון "עבד לרוץ לפניו" איז נאר ביי צדקה, נישט ביי הפקעת שערים.
אויב איך מאך א טעות, אדרבה ווייז מיר וואו עס שטייט פארקערט, און איך וועל שרייבן א גרויסער "טעיתי"...
אויב שוין, ביי דירות און שכירות בתים טרעפן מיר פונקט פארקערט, אז אין אונאה לקרקעות, דאס מיינט אז אפילו איך רעכן מיט 1,000$ מער איז דאס נישט קיין אונאה. או-קעי דעת רבינו תם איז אז ביי רעכענען טאפלט איז שוין יא דא אונאה, אבער דאס איז א מחלוקת הראשונים, און ר"ת איז אויך מודה ביז האלב.

און דיין געשרייבאכץ "נאר א רב וואס זיצט נישט ביי דין תורה'ס". איז צוויי זאכן, איינס - א חוצפה כללית אויף רבנים גאונים וועלכע זיצן און פסק'נען דין תורות אזוי ווי משה רבינו האט געטוהן אגאנצן טאג.
צווויי - ביסטו זיך טועה אין א פשוט'ע זאך. פונקט ווי אין או"ח און יו"ד (בפרט ח"ב) ווייסטו גאנץ פיין צו פרעגן א רב וועלכע האט פראקטיק אויף למעשה, נישט איינער וואס אפילו כגובה ארזים גבהו, אויב איז ער נישט אינוואלווד אין חיי יום יום און האט נישט קיין שימוש אויף למעשה וועסטו איהם נישט פרעגן א שאלה. דאס זעלבע און אפשר נאך מער איז גילטיג ביי חושן משפט שאלות.

וואדקע האט געשריבן:במקום שאין איש, אויב געווין איך א אויסגעצאלטע דירה דורך די ראפעל פון מפעל עזר לעוזרים פאר וויפעל מעג איך עס פארדינגען?

Gevald Geshrigen האט געשריבן:עס איז לכאורה דא עפעס א מארקעט פרייס להלכה ווייל אויב מעג ער נישט רעכענען מער וועט דאך דער וואס רעכנט יא מער ווייל ער "מוז" וועט ער נישט קענען מאכן קיין פרנסה. אויב איך גיי אין וואלד אין איך טרעף אפאר קיען הפקר מוז איך אוועקגעבן די מילך אומזיסט ווייל עס האט מיר גארנישט געקאסט ?

במקום שאין איש... האט געשריבן:

יידישע קהילות האט געשריבן:דער דין פון הפקעת שערים שטייט ביי עסנווארג וואס אין דעם איז תלוי חיי נפש, נישט ביי דירות ווי דו קענסט וואוינען אין א וואן-ראם (נישט וואן-בעדרום) אפארטמענט.
דער דין פון "עבד לרוץ לפניו" איז נאר ביי צדקה, נישט ביי הפקעת שערים.
אויב איך מאך א טעות, אדרבה ווייז מיר וואו עס שטייט פארקערט, און איך וועל שרייבן א גרויסער "טעיתי"...
אויב שוין, ביי דירות און שכירות בתים טרעפן מיר פונקט פארקערט, אז אין אונאה לקרקעות, דאס מיינט אז אפילו איך רעכן מיט 1,000$ מער איז דאס נישט קיין אונאה. או-קעי דעת רבינו תם איז אז ביי רעכענען טאפלט איז שוין יא דא אונאה, אבער דאס איז א מחלוקת הראשונים, און ר"ת איז אויך מודה ביז האלב.

און דיין געשרייבאכץ "נאר א רב וואס זיצט נישט ביי דין תורה'ס". איז צוויי זאכן, איינס - א חוצפה כללית אויף רבנים גאונים וועלכע זיצן און פסק'נען דין תורות אזוי ווי משה רבינו האט געטוהן אגאנצן טאג.
צווויי - ביסטו זיך טועה אין א פשוט'ע זאך. פונקט ווי אין או"ח און יו"ד (בפרט ח"ב) ווייסטו גאנץ פיין צו פרעגן א רב וועלכע האט פראקטיק אויף למעשה, נישט איינער וואס אפילו כגובה ארזים גבהו, אויב איז ער נישט אינוואלווד אין חיי יום יום און האט נישט קיין שימוש אויף למעשה וועסטו איהם נישט פרעגן א שאלה. דאס זעלבע און אפשר נאך מער איז גילטיג ביי חושן משפט שאלות.

על ראשון ראשון, ועל אחרון אחרון:
א) ערשטנס דארפט איר וויסן אז דער איסור פון הפקעת שערים גייט אן ביי דירות "אפילו" אויב מען לערנט אז דער איסור פון הפקעת שערים שטאמט פונעם לאו פון אונאה. אזוי שטייט אין שו"ת שבט הלוי ח"ח סימן ש"י (בייגעלייגט עטעטשמענט). ועיין שם אז דאס איז בעיקר ווייל אפילו אויב מען זאגט "אין אונאה לקרקעות" איז דאס בלויז לענין "הונאת ממון", דהיינו "להוציא בדיינים" (דער טענענט קען נישט אפבעטן דאס געלט ביי א דין תורה ווי ביי א געווענליכע "אונאה" פון מטלטלין), אבער דער "איסור", מדאורייתא אדער מדרבנן, איז ווייטער אין קראפט.
דער דין פון הפקעת שערים איז נאר ביי דברים שיש בהם חיי נפש
ומסיים שם השבט הלוי: "וגם כ' הרמב"ן פ' בהר דאע"ג דאין אונאה לקרקעות מ"מ הלאו דאונאה איכא וא"כ איסור גמור יש, ועיין בפני יהושע ריש פ' איזהו נשך בזה, ועיין ג"כ במל"מ פ"ד מהל' מלוה בשם ס' החינוך בזה. סוף דבר עכ"פ איסור גמור יש להעלות שכירות בתים יתר על השיעור, והגם אם אין לו דין אונאה לענין הונאת ממון (כוונתו, דהשוכר אינו יכול להוציא הממון מהמשכיר ע"י דין תורה כבשאר אונאת מטלטלין) מיקר שער עכ"פ נקרא."
אונאה איז נאר אויב ער ווייסט נישט די פרייז, אויב ווייסט ער און דאך קויפט/דינגט ער איז דאס נישט קיין אונאה
ב) אבער אנדערע אחרונים, דהיינו דער סמ"ע און דער שולחן ערוך הרב לערנען אז דער איסור פון הפקעת שערים איז אייביג א "איסור דרבנן" וואס שטאמט פון די מצוה פון 'וחי אחיך עמך', (וראה "כתר חלק ד – מחקרים בכלכלה ובמשפט עפ"י הלכה" עמ' 44 הערה 3, דעת הגרז"נ גאלדבערג שליט"א דהוא תקנה מטעם 'ועשית הישר והטוב' וכו') און ס'האט גארנישט מיט "אונאה" – ממילא איז פשוט אז ס'איז פונקט אזוי אסור ביי קרקעות-דירות, און ווי רבי יוסף ענגעל זצ"ל שרייבט: "והיש לך חיי נפש גדול מדבר הדירות וחניות בקהלתינו ברחובות היהודים וכו'"
איך קען נישט דעם ר' יסוף ענגל אבער בפשטות גייט נישט א אפארטמענט אריין אין כלל פון חיי נפש.
ג) יעצט אז דער איסור איז שוין אוועקגעשטעלט, לאמיר זיך באציען צו אייער פראגע, וואס איז אויבנאויף זייער א שיינע קשיא: אפשר איז גענוג אריינצושטופן די גאנצע משפחה אין א סטודיא, און יעדער זאל שלאפן אויף "דריי שטאקיגע באנק-בעד'ס"?
ניין אפשר מאף קיין מאנסי, קרית יואל סט. פאלסבערג אדער וואדרידזש
אבער, ערשטנס: דער שבט הלוי האט געשיקט די תשובה (אז מען טאר נישט העכערן די רענט מער ווי די ערלויבטע שיעור) עטליכע יאר צוריק פאר א איד, הר"ר מיכאל מענצער שליט"א, פון ברוקלין (וויליאמסבורג), מסתבר אז דער שבט הלוי רעדט פון די מציאות פון וויליאמסבורג "עטליכע יאר צוריק", און נישט פון "טשיינע" וואו מען וואוינט גאנצע משפחות אין 10X6X5 קאבינעס איינס העכערן אנדערן (אזא בילד האב איך אמאל געזען)....
צווייטנס: ווען מען רעדט אין שולחן ערוך ופוסקים פון "דברים שיש בהם משום חיי נפש" רעדט מען פון "נארמאלקייט"... כאטש א מענטש קען לעבן פון "ברויט מיט וואסער"... מען רעדט פון מעל, אויל, און וויין, און מען רעדט בפירוש אויך פון "אייער" טראצדעם וואס איך קען אידן וואס עסן נישט קיין "אייער", און זיי לעבן, און לעבן, און לעבן נאך אלץ... דער מלאך המות האט ממש פארגעסן פון זיי... דער ערוך השלחן לייגט צו "וכ"ש לחם ובשר וכיוצא בהם", אזוי אויך רעדט מען אין אסאך תשובה ספרים פון בעטן טייער פאר פיש, מ'רעדט פון אתרוגים, חברה קדישא (פאר טויטע טאר מען אויך נישט רייסן צופיל... עיין אגרות משה יו"ד סי' סב), און אזוי ווייטער. - "חיי נפש" טייטשט נישט "פיקוח נפש"...
דער איסור פון חיי נפש איז נאך היינט אנגענומען ביי אסאך לענדער, (ארץ ישראל בתוכם) און זיי לייגן דאס ממש נאר אויף בעסיק מאכלים. קיינער זאגט נישט פאר א מענטש וויפיל ער מעג נעמען פאר זיין דירה. וואלסט אפשר געהאט א שטיקל טענה ביי א גרויסע אפט. בילדינג, און דארט טאקע איז דא דינא דמלכותא פון רענט קאנטראל, כידוע.
אויב אזוי, דאן אין וויליאמסבורג-בארא פארק איז די גאנצע זאך נישט קיין פראגע... כמעט קיינער וואוינט נישט אין קיין איבעריג-גרויסע דירה...
א גוטע "סימן" דערויף קען מעגליך זיין די שטאטישע סעקשאן 8 גיידליינס וואס זאגט פונקטליך וויפיל מענטשן זענען ערלויבט צו וואוינען אין 2- 3- 4 בעדרום דירות. זיי האבן א גאנצע טשארט אויף דעם, און איך מיין אז דער עולם וואוינט מער "אווערקראודעד" ווי דעם טשארט, עכ"פ נישט ווייניגער....
אבער דאס אלעס האב איך בלויז געענטפערט לשיטתכם, לויט אייער פראגע. אבער באמת הייבט זיך לכאורה די שאלה בכלל נישט אן; לויט ווי מען זעט אין שולחן ערוך און אין אלע פוסקים אז מען האט אוועקגעשטעלט די תקנה אויפן "מוכר" אז "ער טאר נישט פארדינען" מער ווי א באגרעניצטן סכום אויף זאכן וואס פאלן אריין אין די קאטעגאריע פון "דברים שיש בהם משום חיי נפש", און איינמאל א זאך פאלט אריין בגדר פון חיי נפש, איז נישט פארהאן אזא זאך אז דער "מוכר" זאל קענען זאגן: "דו האסט דאך שוין גענוג, פון דיר וועל איך טשארדזשן מער."
א גוטע דוגמא איז טאקע ביי "אייער", וואס דער מחבר רעדט דערפון אז מען טאר נישט פארדינען דערויף צופיל ריוח. מען זעט נישט אין די פוסקים אז א "מוכר" זאל מעגן זאגן פאר א "קאסטומער": "די ערשטע צוויי אייער האסטו דאך געדארפט פאר פרישטאג, אבער די דריטע איי? דאס איז דאך שוין בלויז "פרעסעריי"!... רוב מענטשן באגייען זיך מיט צוויי אייער אין אן אייערשפייז, און איך מוז דיר נישט צושטעלן פאר אזא ביליגן פרייז די דריטע איי בלויז ווייל ס'האט זיך דיר פארשמעקט אן אייערשפייז פון דריי אייער..." אדער: "די צווייטע באקס אייער, וואס דו האסט געקויפט צו מאכן "אומגעזונטע" אייזקריעם, איז דאך גענצליך אן איבריגע זאך, דארט וועל איך דיר שוין טשארדזשן 'רבי געלט'..."
די תקנה איז אוועקגעשטעלט געווארן "אויפן פארקויפער" אויף די גאנצע "סטאק" פון "אייער" (וכדומה) וואס ער פארמאגט, און ס'איז בכלל נישט געוואנדן אין וויפיל "דער קאסטומער" דארף באמת האבן, און ס'האט אויך גארנישט צוטון צי "דער קאסטומער" איז אן עושר אדער ארימאן.
וואס יא? פונקט ווי ביי "אייער" אויב קויפט מען צוויי דארף מען באצאלן מער ווי ווען מען קויפט בלויז איינס, דאס זעלבע ביי דירות איז זעלבסטפארשטענדליך אז פאר א 3 בעדרום צאלט מען מער ווי פאר א 2 בעדרום – אבער אלעס האט א הלכה'דיגן פרייז, WITH A LIMIT
אפילו לפי דבריך דארף מען אויף דעם א בי"ד (אדער קארט)וואס זאל דאס איינפירן פאר יעדם גלייך, אויב נישט קומט אויס אז ביים קויפן דעם הויז גיי איך באצאלן א הויכע פרייז ווייל דער מוכר קען דאך פארדינגען פאר הויכע פרייז, און ביים פארדינגען גיי איך דארפן גיין מיט עפעס א געוויסע גיידליין ונמצא לוקה ומשלם שתי פעמים.
ד) די חושן משפט דיינים וואס פסק'ענען בקביעות דין תורות זענען באמת אפטמאל ערליכע אידן, אבער ס'איז דא עפעס אזא מין זאך וואס הייסט "השוחד יעור עיני חכמים ויסלף דברי צדיקים" – מסתבר אז אין דעם זענען אריינגערעכנט אלע סארט נגיעות און חשבונות... מעגליך אז ס'ווערט אויך פאררעכנט אלץ "נגיעה" דער פאקט אז לענדלארד'ס ברענגען מער "ביזנעס" (דין תורות) ווי א טענענט... טענענט'ס שלאגן זיך בלויז איינמאל מיט זייער לענדלארד, משא"כ לענדלארד'ס שלאגן זיך דאך מיט מערערע טענענט'ס.
דאס איז קיין שוחד און קיין נגיעה על פי דין און אויך נישט לפנים משוה"ד. דאס איז בארעדט ערליכע יידן און רבנים. ועיין בחזון איש אמונה בטחון מש"כ על נקודה זו.
על כל פנים: אין יעדן פאל איז וויכטיג צו מאכן "זיכער" צי דער דיין אדער רב איז נישט אליין א לענדלארד, אויב יא איז דאס פאררעכנט "כאילו" מ'האט בכלל נישט געפרעגט. "איך רעד פון עקספיריענס", ודי למבין.
בזיון תלמידי חכמים.
אינעם גליון "ותעל שועתם" ברענגט ער א גאנצע ראי' צו די גרויסע ראלע וואס נגיעות שפילן אפילו ביי די ערליכסטע דיינים, פון א דין אז מ'שטעלט נישט קיין כהן גדול צו זיין א דיין אינעם בית דין וואס מאכט א "עיבור יאר" ווייל ער וועט נישט וועלן אז ס'זאל זיין קאלט יום כיפור (כאטש מ'האלט דארט נאך ביי חודש אדר), עיי"ש.
איך בין אפשר מודה אז ווען מוועט דן זיין אין דיין שטאט-ראט וויאזוי צו מאכן די תקנה און יידישע גיידליינס אויף רענט קאנטראל, דאן זאלן די רבנים-לענדלארדס נישט זיין,(דאס איז דומה צו די גמרא פון כהן גדול) אבער אויף צו פרעגן א שאלה ביסטו פשוט נישט גערעכט, נאכאמאל עיין בחזון איש הנ"ל
אן איסור והיתר דיין איז "בדרך כלל" נישט קאמפענטענט צו ענטפערן אויף אזעלכע קאמפליצירטע חושן משפט שאלות וואס די גרעסטע פוסקים ברעכן קאפ זוכנדיג קלארקייט אין די סארט דינים. און איך וויל דא 'מגלה סוד' זיין, אז ס'זענען ליידער פארהאן געוויסע "איסור והיתר" דיינים וואס ענטפערן פון ארבל ארויס, אדער פון קוקן אין ספרי קיצורים, ביי מערערע קאמפליצירטע שאלות.
מסכים. און אויך א חושן משפט כולל יינגערמאן איז נישט קאמפעטענט ווי א דיין א יושב על מדין
אין מיינע אויגן, און אין די אויגן פון יעדן רעכטדענקענדן איד, איז עס די גרעסטע חשיבות ווען א "רב" אדער "דיין" איז מודה על האמת און זאגט: "איך ווייס נישט..." ווער זאגט איך ווייס נישט? ווי קומט דאס אריין?
זעלבסטפארשטענדליך אז קיינער זאל זיך נישט פארלאזן אויף מיר אויך נישט – נישט לקולא און נישט לחומרא... איך בין נישט קיין רב אדער פוסק און איך בין נאך מלא נגיעות אויך... אלעס וואס איך שרייב איז בלויז בדרך "תן לחכם ויחכם עוד".

יידישע קהילות האט געשריבן:

במקום שאין איש... האט געשריבן:

יידישע קהילות האט געשריבן:דער דין פון הפקעת שערים שטייט ביי עסנווארג וואס אין דעם איז תלוי חיי נפש, נישט ביי דירות ווי דו קענסט וואוינען אין א וואן-ראם (נישט וואן-בעדרום) אפארטמענט.
דער דין פון "עבד לרוץ לפניו" איז נאר ביי צדקה, נישט ביי הפקעת שערים.
אויב איך מאך א טעות, אדרבה ווייז מיר וואו עס שטייט פארקערט, און איך וועל שרייבן א גרויסער "טעיתי"...
אויב שוין, ביי דירות און שכירות בתים טרעפן מיר פונקט פארקערט, אז אין אונאה לקרקעות, דאס מיינט אז אפילו איך רעכן מיט 1,000$ מער איז דאס נישט קיין אונאה. או-קעי דעת רבינו תם איז אז ביי רעכענען טאפלט איז שוין יא דא אונאה, אבער דאס איז א מחלוקת הראשונים, און ר"ת איז אויך מודה ביז האלב.

און דיין געשרייבאכץ "נאר א רב וואס זיצט נישט ביי דין תורה'ס". איז צוויי זאכן, איינס - א חוצפה כללית אויף רבנים גאונים וועלכע זיצן און פסק'נען דין תורות אזוי ווי משה רבינו האט געטוהן אגאנצן טאג.
צווויי - ביסטו זיך טועה אין א פשוט'ע זאך. פונקט ווי אין או"ח און יו"ד (בפרט ח"ב) ווייסטו גאנץ פיין צו פרעגן א רב וועלכע האט פראקטיק אויף למעשה, נישט איינער וואס אפילו כגובה ארזים גבהו, אויב איז ער נישט אינוואלווד אין חיי יום יום און האט נישט קיין שימוש אויף למעשה וועסטו איהם נישט פרעגן א שאלה. דאס זעלבע און אפשר נאך מער איז גילטיג ביי חושן משפט שאלות.

על ראשון ראשון, ועל אחרון אחרון:
א) ערשטנס דארפט איר וויסן אז דער איסור פון הפקעת שערים גייט אן ביי דירות "אפילו" אויב מען לערנט אז דער איסור פון הפקעת שערים שטאמט פונעם לאו פון אונאה. אזוי שטייט אין שו"ת שבט הלוי ח"ח סימן ש"י (בייגעלייגט עטעטשמענט). ועיין שם אז דאס איז בעיקר ווייל אפילו אויב מען זאגט "אין אונאה לקרקעות" איז דאס בלויז לענין "הונאת ממון", דהיינו "להוציא בדיינים" (דער טענענט קען נישט אפבעטן דאס געלט ביי א דין תורה ווי ביי א געווענליכע "אונאה" פון מטלטלין), אבער דער "איסור", מדאורייתא אדער מדרבנן, איז ווייטער אין קראפט.
דער דין פון הפקעת שערים איז נאר ביי דברים שיש בהם חיי נפש
ומסיים שם השבט הלוי: "וגם כ' הרמב"ן פ' בהר דאע"ג דאין אונאה לקרקעות מ"מ הלאו דאונאה איכא וא"כ איסור גמור יש, ועיין בפני יהושע ריש פ' איזהו נשך בזה, ועיין ג"כ במל"מ פ"ד מהל' מלוה בשם ס' החינוך בזה. סוף דבר עכ"פ איסור גמור יש להעלות שכירות בתים יתר על השיעור, והגם אם אין לו דין אונאה לענין הונאת ממון (כוונתו, דהשוכר אינו יכול להוציא הממון מהמשכיר ע"י דין תורה כבשאר אונאת מטלטלין) מיקר שער עכ"פ נקרא."
אונאה איז נאר אויב ער ווייסט נישט די פרייז, אויב ווייסט ער און דאך קויפט/דינגט ער איז דאס נישט קיין אונאה
ב) אבער אנדערע אחרונים, דהיינו דער סמ"ע און דער שולחן ערוך הרב לערנען אז דער איסור פון הפקעת שערים איז אייביג א "איסור דרבנן" וואס שטאמט פון די מצוה פון 'וחי אחיך עמך', (וראה "כתר חלק ד – מחקרים בכלכלה ובמשפט עפ"י הלכה" עמ' 44 הערה 3, דעת הגרז"נ גאלדבערג שליט"א דהוא תקנה מטעם 'ועשית הישר והטוב' וכו') און ס'האט גארנישט מיט "אונאה" – ממילא איז פשוט אז ס'איז פונקט אזוי אסור ביי קרקעות-דירות, און ווי רבי יוסף ענגעל זצ"ל שרייבט: "והיש לך חיי נפש גדול מדבר הדירות וחניות בקהלתינו ברחובות היהודים וכו'"
איך קען נישט דעם ר' יסוף ענגל אבער בפשטות גייט נישט א אפארטמענט אריין אין כלל פון חיי נפש.
ג) יעצט אז דער איסור איז שוין אוועקגעשטעלט, לאמיר זיך באציען צו אייער פראגע, וואס איז אויבנאויף זייער א שיינע קשיא: אפשר איז גענוג אריינצושטופן די גאנצע משפחה אין א סטודיא, און יעדער זאל שלאפן אויף "דריי שטאקיגע באנק-בעד'ס"?
ניין אפשר מאף קיין מאנסי, קרית יואל סט. פאלסבערג אדער וואדרידזש
אבער, ערשטנס: דער שבט הלוי האט געשיקט די תשובה (אז מען טאר נישט העכערן די רענט מער ווי די ערלויבטע שיעור) עטליכע יאר צוריק פאר א איד, הר"ר מיכאל מענצער שליט"א, פון ברוקלין (וויליאמסבורג), מסתבר אז דער שבט הלוי רעדט פון די מציאות פון וויליאמסבורג "עטליכע יאר צוריק", און נישט פון "טשיינע" וואו מען וואוינט גאנצע משפחות אין 10X6X5 קאבינעס איינס העכערן אנדערן (אזא בילד האב איך אמאל געזען)....
צווייטנס: ווען מען רעדט אין שולחן ערוך ופוסקים פון "דברים שיש בהם משום חיי נפש" רעדט מען פון "נארמאלקייט"... כאטש א מענטש קען לעבן פון "ברויט מיט וואסער"... מען רעדט פון מעל, אויל, און וויין, און מען רעדט בפירוש אויך פון "אייער" טראצדעם וואס איך קען אידן וואס עסן נישט קיין "אייער", און זיי לעבן, און לעבן, און לעבן נאך אלץ... דער מלאך המות האט ממש פארגעסן פון זיי... דער ערוך השלחן לייגט צו "וכ"ש לחם ובשר וכיוצא בהם", אזוי אויך רעדט מען אין אסאך תשובה ספרים פון בעטן טייער פאר פיש, מ'רעדט פון אתרוגים, חברה קדישא (פאר טויטע טאר מען אויך נישט רייסן צופיל... עיין אגרות משה יו"ד סי' סב), און אזוי ווייטער. - "חיי נפש" טייטשט נישט "פיקוח נפש"...
דער איסור פון חיי נפש איז נאך היינט אנגענומען ביי אסאך לענדער, (ארץ ישראל בתוכם) און זיי לייגן דאס ממש נאר אויף בעסיק מאכלים. קיינער זאגט נישט פאר א מענטש וויפיל ער מעג נעמען פאר זיין דירה. וואלסט אפשר געהאט א שטיקל טענה ביי א גרויסע אפט. בילדינג, און דארט טאקע איז דא דינא דמלכותא פון רענט קאנטראל, כידוע.
אויב אזוי, דאן אין וויליאמסבורג-בארא פארק איז די גאנצע זאך נישט קיין פראגע... כמעט קיינער וואוינט נישט אין קיין איבעריג-גרויסע דירה...
א גוטע "סימן" דערויף קען מעגליך זיין די שטאטישע סעקשאן 8 גיידליינס וואס זאגט פונקטליך וויפיל מענטשן זענען ערלויבט צו וואוינען אין 2- 3- 4 בעדרום דירות. זיי האבן א גאנצע טשארט אויף דעם, און איך מיין אז דער עולם וואוינט מער "אווערקראודעד" ווי דעם טשארט, עכ"פ נישט ווייניגער....
אבער דאס אלעס האב איך בלויז געענטפערט לשיטתכם, לויט אייער פראגע. אבער באמת הייבט זיך לכאורה די שאלה בכלל נישט אן; לויט ווי מען זעט אין שולחן ערוך און אין אלע פוסקים אז מען האט אוועקגעשטעלט די תקנה אויפן "מוכר" אז "ער טאר נישט פארדינען" מער ווי א באגרעניצטן סכום אויף זאכן וואס פאלן אריין אין די קאטעגאריע פון "דברים שיש בהם משום חיי נפש", און איינמאל א זאך פאלט אריין בגדר פון חיי נפש, איז נישט פארהאן אזא זאך אז דער "מוכר" זאל קענען זאגן: "דו האסט דאך שוין גענוג, פון דיר וועל איך טשארדזשן מער."
א גוטע דוגמא איז טאקע ביי "אייער", וואס דער מחבר רעדט דערפון אז מען טאר נישט פארדינען דערויף צופיל ריוח. מען זעט נישט אין די פוסקים אז א "מוכר" זאל מעגן זאגן פאר א "קאסטומער": "די ערשטע צוויי אייער האסטו דאך געדארפט פאר פרישטאג, אבער די דריטע איי? דאס איז דאך שוין בלויז "פרעסעריי"!... רוב מענטשן באגייען זיך מיט צוויי אייער אין אן אייערשפייז, און איך מוז דיר נישט צושטעלן פאר אזא ביליגן פרייז די דריטע איי בלויז ווייל ס'האט זיך דיר פארשמעקט אן אייערשפייז פון דריי אייער..." אדער: "די צווייטע באקס אייער, וואס דו האסט געקויפט צו מאכן "אומגעזונטע" אייזקריעם, איז דאך גענצליך אן איבריגע זאך, דארט וועל איך דיר שוין טשארדזשן 'רבי געלט'..."
די תקנה איז אוועקגעשטעלט געווארן "אויפן פארקויפער" אויף די גאנצע "סטאק" פון "אייער" (וכדומה) וואס ער פארמאגט, און ס'איז בכלל נישט געוואנדן אין וויפיל "דער קאסטומער" דארף באמת האבן, און ס'האט אויך גארנישט צוטון צי "דער קאסטומער" איז אן עושר אדער ארימאן.
וואס יא? פונקט ווי ביי "אייער" אויב קויפט מען צוויי דארף מען באצאלן מער ווי ווען מען קויפט בלויז איינס, דאס זעלבע ביי דירות איז זעלבסטפארשטענדליך אז פאר א 3 בעדרום צאלט מען מער ווי פאר א 2 בעדרום – אבער אלעס האט א הלכה'דיגן פרייז, WITH A LIMIT
אפילו לפי דבריך דארף מען אויף דעם א בי"ד (אדער קארט)וואס זאל דאס איינפירן פאר יעדם גלייך, אויב נישט קומט אויס אז ביים קויפן דעם הויז גיי איך באצאלן א הויכע פרייז ווייל דער מוכר קען דאך פארדינגען פאר הויכע פרייז, און ביים פארדינגען גיי איך דארפן גיין מיט עפעס א געוויסע גיידליין ונמצא לוקה ומשלם שתי פעמים.
ד) די חושן משפט דיינים וואס פסק'ענען בקביעות דין תורות זענען באמת אפטמאל ערליכע אידן, אבער ס'איז דא עפעס אזא מין זאך וואס הייסט "השוחד יעור עיני חכמים ויסלף דברי צדיקים" – מסתבר אז אין דעם זענען אריינגערעכנט אלע סארט נגיעות און חשבונות... מעגליך אז ס'ווערט אויך פאררעכנט אלץ "נגיעה" דער פאקט אז לענדלארד'ס ברענגען מער "ביזנעס" (דין תורות) ווי א טענענט... טענענט'ס שלאגן זיך בלויז איינמאל מיט זייער לענדלארד, משא"כ לענדלארד'ס שלאגן זיך דאך מיט מערערע טענענט'ס.
דאס איז קיין שוחד און קיין נגיעה על פי דין און אויך נישט לפנים משוה"ד. דאס איז בארעדט ערליכע יידן און רבנים. ועיין בחזון איש אמונה בטחון מש"כ על נקודה זו.
על כל פנים: אין יעדן פאל איז וויכטיג צו מאכן "זיכער" צי דער דיין אדער רב איז נישט אליין א לענדלארד, אויב יא איז דאס פאררעכנט "כאילו" מ'האט בכלל נישט געפרעגט. "איך רעד פון עקספיריענס", ודי למבין.
בזיון תלמידי חכמים.
אינעם גליון "ותעל שועתם" ברענגט ער א גאנצע ראי' צו די גרויסע ראלע וואס נגיעות שפילן אפילו ביי די ערליכסטע דיינים, פון א דין אז מ'שטעלט נישט קיין כהן גדול צו זיין א דיין אינעם בית דין וואס מאכט א "עיבור יאר" ווייל ער וועט נישט וועלן אז ס'זאל זיין קאלט יום כיפור (כאטש מ'האלט דארט נאך ביי חודש אדר), עיי"ש.
איך בין אפשר מודה אז ווען מוועט דן זיין אין דיין שטאט-ראט וויאזוי צו מאכן די תקנה און יידישע גיידליינס אויף רענט קאנטראל, דאן זאלן די רבנים-לענדלארדס נישט זיין,(דאס איז דומה צו די גמרא פון כהן גדול) אבער אויף צו פרעגן א שאלה ביסטו פשוט נישט גערעכט, נאכאמאל עיין בחזון איש הנ"ל
אן איסור והיתר דיין איז "בדרך כלל" נישט קאמפענטענט צו ענטפערן אויף אזעלכע קאמפליצירטע חושן משפט שאלות וואס די גרעסטע פוסקים ברעכן קאפ זוכנדיג קלארקייט אין די סארט דינים. און איך וויל דא 'מגלה סוד' זיין, אז ס'זענען ליידער פארהאן געוויסע "איסור והיתר" דיינים וואס ענטפערן פון ארבל ארויס, אדער פון קוקן אין ספרי קיצורים, ביי מערערע קאמפליצירטע שאלות.
מסכים. און אויך א חושן משפט כולל יינגערמאן איז נישט קאמפעטענט ווי א דיין א יושב על מדין
אין מיינע אויגן, און אין די אויגן פון יעדן רעכטדענקענדן איד, איז עס די גרעסטע חשיבות ווען א "רב" אדער "דיין" איז מודה על האמת און זאגט: "איך ווייס נישט..." ווער זאגט איך ווייס נישט? ווי קומט דאס אריין?
זעלבסטפארשטענדליך אז קיינער זאל זיך נישט פארלאזן אויף מיר אויך נישט – נישט לקולא און נישט לחומרא... איך בין נישט קיין רב אדער פוסק און איך בין נאך מלא נגיעות אויך... אלעס וואס איך שרייב איז בלויז בדרך "תן לחכם ויחכם עוד".

יידישע קהילות האט געשריבן:

במקום שאין איש... האט געשריבן:

יידישע קהילות האט געשריבן:דער דין פון הפקעת שערים שטייט ביי עסנווארג וואס אין דעם איז תלוי חיי נפש, נישט ביי דירות ווי דו קענסט וואוינען אין א וואן-ראם (נישט וואן-בעדרום) אפארטמענט.
דער דין פון "עבד לרוץ לפניו" איז נאר ביי צדקה, נישט ביי הפקעת שערים.
אויב איך מאך א טעות, אדרבה ווייז מיר וואו עס שטייט פארקערט, און איך וועל שרייבן א גרויסער "טעיתי"...
אויב שוין, ביי דירות און שכירות בתים טרעפן מיר פונקט פארקערט, אז אין אונאה לקרקעות, דאס מיינט אז אפילו איך רעכן מיט 1,000$ מער איז דאס נישט קיין אונאה. או-קעי דעת רבינו תם איז אז ביי רעכענען טאפלט איז שוין יא דא אונאה, אבער דאס איז א מחלוקת הראשונים, און ר"ת איז אויך מודה ביז האלב.

און דיין געשרייבאכץ "נאר א רב וואס זיצט נישט ביי דין תורה'ס". איז צוויי זאכן, איינס - א חוצפה כללית אויף רבנים גאונים וועלכע זיצן און פסק'נען דין תורות אזוי ווי משה רבינו האט געטוהן אגאנצן טאג.
צווויי - ביסטו זיך טועה אין א פשוט'ע זאך. פונקט ווי אין או"ח און יו"ד (בפרט ח"ב) ווייסטו גאנץ פיין צו פרעגן א רב וועלכע האט פראקטיק אויף למעשה, נישט איינער וואס אפילו כגובה ארזים גבהו, אויב איז ער נישט אינוואלווד אין חיי יום יום און האט נישט קיין שימוש אויף למעשה וועסטו איהם נישט פרעגן א שאלה. דאס זעלבע און אפשר נאך מער איז גילטיג ביי חושן משפט שאלות.

על ראשון ראשון, ועל אחרון אחרון:
א) ערשטנס דארפט איר וויסן אז דער איסור פון הפקעת שערים גייט אן ביי דירות "אפילו" אויב מען לערנט אז דער איסור פון הפקעת שערים שטאמט פונעם לאו פון אונאה. אזוי שטייט אין שו"ת שבט הלוי ח"ח סימן ש"י (בייגעלייגט עטעטשמענט). ועיין שם אז דאס איז בעיקר ווייל אפילו אויב מען זאגט "אין אונאה לקרקעות" איז דאס בלויז לענין "הונאת ממון", דהיינו "להוציא בדיינים" (דער טענענט קען נישט אפבעטן דאס געלט ביי א דין תורה ווי ביי א געווענליכע "אונאה" פון מטלטלין), אבער דער "איסור", מדאורייתא אדער מדרבנן, איז ווייטער אין קראפט.
דער דין פון הפקעת שערים איז נאר ביי דברים שיש בהם חיי נפש
ומסיים שם השבט הלוי: "וגם כ' הרמב"ן פ' בהר דאע"ג דאין אונאה לקרקעות מ"מ הלאו דאונאה איכא וא"כ איסור גמור יש, ועיין בפני יהושע ריש פ' איזהו נשך בזה, ועיין ג"כ במל"מ פ"ד מהל' מלוה בשם ס' החינוך בזה. סוף דבר עכ"פ איסור גמור יש להעלות שכירות בתים יתר על השיעור, והגם אם אין לו דין אונאה לענין הונאת ממון (כוונתו, דהשוכר אינו יכול להוציא הממון מהמשכיר ע"י דין תורה כבשאר אונאת מטלטלין) מיקר שער עכ"פ נקרא."
אונאה איז נאר אויב ער ווייסט נישט די פרייז, אויב ווייסט ער און דאך קויפט/דינגט ער איז דאס נישט קיין אונאה
ב) אבער אנדערע אחרונים, דהיינו דער סמ"ע און דער שולחן ערוך הרב לערנען אז דער איסור פון הפקעת שערים איז אייביג א "איסור דרבנן" וואס שטאמט פון די מצוה פון 'וחי אחיך עמך', (וראה "כתר חלק ד – מחקרים בכלכלה ובמשפט עפ"י הלכה" עמ' 44 הערה 3, דעת הגרז"נ גאלדבערג שליט"א דהוא תקנה מטעם 'ועשית הישר והטוב' וכו') און ס'האט גארנישט מיט "אונאה" – ממילא איז פשוט אז ס'איז פונקט אזוי אסור ביי קרקעות-דירות, און ווי רבי יוסף ענגעל זצ"ל שרייבט: "והיש לך חיי נפש גדול מדבר הדירות וחניות בקהלתינו ברחובות היהודים וכו'"
איך קען נישט דעם ר' יסוף ענגל אבער בפשטות גייט נישט א אפארטמענט אריין אין כלל פון חיי נפש.
ג) יעצט אז דער איסור איז שוין אוועקגעשטעלט, לאמיר זיך באציען צו אייער פראגע, וואס איז אויבנאויף זייער א שיינע קשיא: אפשר איז גענוג אריינצושטופן די גאנצע משפחה אין א סטודיא, און יעדער זאל שלאפן אויף "דריי שטאקיגע באנק-בעד'ס"?
ניין אפשר מאף קיין מאנסי, קרית יואל סט. פאלסבערג אדער וואדרידזש
אבער, ערשטנס: דער שבט הלוי האט געשיקט די תשובה (אז מען טאר נישט העכערן די רענט מער ווי די ערלויבטע שיעור) עטליכע יאר צוריק פאר א איד, הר"ר מיכאל מענצער שליט"א, פון ברוקלין (וויליאמסבורג), מסתבר אז דער שבט הלוי רעדט פון די מציאות פון וויליאמסבורג "עטליכע יאר צוריק", און נישט פון "טשיינע" וואו מען וואוינט גאנצע משפחות אין 10X6X5 קאבינעס איינס העכערן אנדערן (אזא בילד האב איך אמאל געזען)....
צווייטנס: ווען מען רעדט אין שולחן ערוך ופוסקים פון "דברים שיש בהם משום חיי נפש" רעדט מען פון "נארמאלקייט"... כאטש א מענטש קען לעבן פון "ברויט מיט וואסער"... מען רעדט פון מעל, אויל, און וויין, און מען רעדט בפירוש אויך פון "אייער" טראצדעם וואס איך קען אידן וואס עסן נישט קיין "אייער", און זיי לעבן, און לעבן, און לעבן נאך אלץ... דער מלאך המות האט ממש פארגעסן פון זיי... דער ערוך השלחן לייגט צו "וכ"ש לחם ובשר וכיוצא בהם", אזוי אויך רעדט מען אין אסאך תשובה ספרים פון בעטן טייער פאר פיש, מ'רעדט פון אתרוגים, חברה קדישא (פאר טויטע טאר מען אויך נישט רייסן צופיל... עיין אגרות משה יו"ד סי' סב), און אזוי ווייטער. - "חיי נפש" טייטשט נישט "פיקוח נפש"...
דער איסור פון חיי נפש איז נאך היינט אנגענומען ביי אסאך לענדער, (ארץ ישראל בתוכם) און זיי לייגן דאס ממש נאר אויף בעסיק מאכלים. קיינער זאגט נישט פאר א מענטש וויפיל ער מעג נעמען פאר זיין דירה. וואלסט אפשר געהאט א שטיקל טענה ביי א גרויסע אפט. בילדינג, און דארט טאקע איז דא דינא דמלכותא פון רענט קאנטראל, כידוע.
אויב אזוי, דאן אין וויליאמסבורג-בארא פארק איז די גאנצע זאך נישט קיין פראגע... כמעט קיינער וואוינט נישט אין קיין איבעריג-גרויסע דירה...
א גוטע "סימן" דערויף קען מעגליך זיין די שטאטישע סעקשאן 8 גיידליינס וואס זאגט פונקטליך וויפיל מענטשן זענען ערלויבט צו וואוינען אין 2- 3- 4 בעדרום דירות. זיי האבן א גאנצע טשארט אויף דעם, און איך מיין אז דער עולם וואוינט מער "אווערקראודעד" ווי דעם טשארט, עכ"פ נישט ווייניגער....
אבער דאס אלעס האב איך בלויז געענטפערט לשיטתכם, לויט אייער פראגע. אבער באמת הייבט זיך לכאורה די שאלה בכלל נישט אן; לויט ווי מען זעט אין שולחן ערוך און אין אלע פוסקים אז מען האט אוועקגעשטעלט די תקנה אויפן "מוכר" אז "ער טאר נישט פארדינען" מער ווי א באגרעניצטן סכום אויף זאכן וואס פאלן אריין אין די קאטעגאריע פון "דברים שיש בהם משום חיי נפש", און איינמאל א זאך פאלט אריין בגדר פון חיי נפש, איז נישט פארהאן אזא זאך אז דער "מוכר" זאל קענען זאגן: "דו האסט דאך שוין גענוג, פון דיר וועל איך טשארדזשן מער."
א גוטע דוגמא איז טאקע ביי "אייער", וואס דער מחבר רעדט דערפון אז מען טאר נישט פארדינען דערויף צופיל ריוח. מען זעט נישט אין די פוסקים אז א "מוכר" זאל מעגן זאגן פאר א "קאסטומער": "די ערשטע צוויי אייער האסטו דאך געדארפט פאר פרישטאג, אבער די דריטע איי? דאס איז דאך שוין בלויז "פרעסעריי"!... רוב מענטשן באגייען זיך מיט צוויי אייער אין אן אייערשפייז, און איך מוז דיר נישט צושטעלן פאר אזא ביליגן פרייז די דריטע איי בלויז ווייל ס'האט זיך דיר פארשמעקט אן אייערשפייז פון דריי אייער..." אדער: "די צווייטע באקס אייער, וואס דו האסט געקויפט צו מאכן "אומגעזונטע" אייזקריעם, איז דאך גענצליך אן איבריגע זאך, דארט וועל איך דיר שוין טשארדזשן 'רבי געלט'..."
די תקנה איז אוועקגעשטעלט געווארן "אויפן פארקויפער" אויף די גאנצע "סטאק" פון "אייער" (וכדומה) וואס ער פארמאגט, און ס'איז בכלל נישט געוואנדן אין וויפיל "דער קאסטומער" דארף באמת האבן, און ס'האט אויך גארנישט צוטון צי "דער קאסטומער" איז אן עושר אדער ארימאן.
וואס יא? פונקט ווי ביי "אייער" אויב קויפט מען צוויי דארף מען באצאלן מער ווי ווען מען קויפט בלויז איינס, דאס זעלבע ביי דירות איז זעלבסטפארשטענדליך אז פאר א 3 בעדרום צאלט מען מער ווי פאר א 2 בעדרום – אבער אלעס האט א הלכה'דיגן פרייז, WITH A LIMIT
אפילו לפי דבריך דארף מען אויף דעם א בי"ד (אדער קארט)וואס זאל דאס איינפירן פאר יעדם גלייך, אויב נישט קומט אויס אז ביים קויפן דעם הויז גיי איך באצאלן א הויכע פרייז ווייל דער מוכר קען דאך פארדינגען פאר הויכע פרייז, און ביים פארדינגען גיי איך דארפן גיין מיט עפעס א געוויסע גיידליין ונמצא לוקה ומשלם שתי פעמים.
ד) די חושן משפט דיינים וואס פסק'ענען בקביעות דין תורות זענען באמת אפטמאל ערליכע אידן, אבער ס'איז דא עפעס אזא מין זאך וואס הייסט "השוחד יעור עיני חכמים ויסלף דברי צדיקים" – מסתבר אז אין דעם זענען אריינגערעכנט אלע סארט נגיעות און חשבונות... מעגליך אז ס'ווערט אויך פאררעכנט אלץ "נגיעה" דער פאקט אז לענדלארד'ס ברענגען מער "ביזנעס" (דין תורות) ווי א טענענט... טענענט'ס שלאגן זיך בלויז איינמאל מיט זייער לענדלארד, משא"כ לענדלארד'ס שלאגן זיך דאך מיט מערערע טענענט'ס.
דאס איז קיין שוחד און קיין נגיעה על פי דין און אויך נישט לפנים משוה"ד. דאס איז בארעדט ערליכע יידן און רבנים. ועיין בחזון איש אמונה בטחון מש"כ על נקודה זו.
על כל פנים: אין יעדן פאל איז וויכטיג צו מאכן "זיכער" צי דער דיין אדער רב איז נישט אליין א לענדלארד, אויב יא איז דאס פאררעכנט "כאילו" מ'האט בכלל נישט געפרעגט. "איך רעד פון עקספיריענס", ודי למבין.
בזיון תלמידי חכמים.
אינעם גליון "ותעל שועתם" ברענגט ער א גאנצע ראי' צו די גרויסע ראלע וואס נגיעות שפילן אפילו ביי די ערליכסטע דיינים, פון א דין אז מ'שטעלט נישט קיין כהן גדול צו זיין א דיין אינעם בית דין וואס מאכט א "עיבור יאר" ווייל ער וועט נישט וועלן אז ס'זאל זיין קאלט יום כיפור (כאטש מ'האלט דארט נאך ביי חודש אדר), עיי"ש.
איך בין אפשר מודה אז ווען מוועט דן זיין אין דיין שטאט-ראט וויאזוי צו מאכן די תקנה און יידישע גיידליינס אויף רענט קאנטראל, דאן זאלן די רבנים-לענדלארדס נישט זיין,(דאס איז דומה צו די גמרא פון כהן גדול) אבער אויף צו פרעגן א שאלה ביסטו פשוט נישט גערעכט, נאכאמאל עיין בחזון איש הנ"ל

א גראם מיט טעם האט געשריבן:דאכצעמיר אז ענק צוויי קענען זיך דינגען א קאנפרענס צימער....

א גראם מיט טעם האט געשריבן:דאכצעמיר אז ענק צוויי קענען זיך דינגען א קאנפרענס צימער....

farshlufen האט געשריבן:

א גראם מיט טעם האט געשריבן:דאכצעמיר אז ענק צוויי קענען זיך דינגען א קאנפרענס צימער....

איז פון וואנעט וועט איר וויסן די החלטת הרבנים?