אמאל פלעג איך ווארפן פאשקעווילן, און היינט?
פארעפענטליכט: דינסטאג אוגוסט 21, 2012 6:02 pm
עס איז אכשיר דרא, איך געדענק אין תשל"ב ווען איך האב געדארפט דורכגיין שבעה מדורי גיהנם פשוט צוצוגיין און זאגן קריטיק וועגן עפעס וואס איך האב זיך געשפירט בא'עוולה'ט.
איך געדענק ווי אמאל האט מיך א ארבייטער פון א ביזנעס זייער נישט שיין באהאנדעלט, זייענדיג שוין אביסל אינעם עולם המסחר האב איך -אנדערש ווי אנדערע - שוין געוואוסט דעם קאנצעפט אז א "ביזנעס דארף סערווירן קליענטן" און נישט פארקערט, האב איך געוואלט צוגיין צום בעה"ב און אים זאגן וואס איך האב צו זאגן.
פרעגט נישט מיט וויפיל ישוב הדעת דאס האט געמוזט צוגיין, איך האב געמאסטן און געוואויגן אלע מיינע אפציעס.
מיין ערשטע אפציעס איז פארשטייט זיך געווען צו שיקן א פאקס אנאנים, (איינער קען מיך דערמאנען אויב די מעשה שטימט? אין תשל"ב איז שוין געווען א פאקס?), אבער דא גייט זיין א פראבלעם, מיין טעלעפאן נומער וועט דאך ערשיינען אויפן פאקס צעטל, און דער בעה"ב מיט די "גאלדענע" גלעזער וועט זיך זיכער נישט פוילען און אפרופן "בעל-עטלענטיק" און געוואויר ווערן ווער דער נומער איז.
איך האב זיך דאן מיישב געווען צו טון דעם מיטל וואס פלעגט דאן באנוצט ווערן אין גרויסן, נעמליך ווארפן פאשקעווילן, אבער מען מוז דאך האבן א טייפרייטער? עס איז נישט אזוי גרינג.
פון די אנדערע זייט האט מיר א שטארקע חרטה געפיל באנומען, וויאזוי מעג מען מבזה זיין א איד בראש כל חוצות? און בכלל, סוף גנב לתליה, מען וועט זיכער געוואויר ווערן אז איך בין דער ווארפער. דאן פלעגט נישט זיין קיין דיגיטאלע אויגעלעך איבעראל, אבער מער מענטשעלעך פלעגן אויפשטיין פארטאגס, און עס קען דאך זיין אז מען וועט מיך כאפן.
בקיצור נאכ'ן דורכטראכטן אלע אפציעס איז די פשוט'סטע עצה געווען: צוגיין צום בעה"ב און אים זאגן וואס איך האב צו זאגן. אוי, עס איז גרינגער אנצוקומען אויפן שפיץ טווין טאוערס פון אינדרויסן.
א נאכט פארדעם בין איך נישט געשלאפן, איך האב געטראכט אלע ערליי וועגן וויאזוי דאס גייט צוגיין, איך גיי אים טרעפן אין בית שני, איך גיי צוגיין צו אים, ער וועט מיר זאגן מיט זיין נערוועזע שטומע: נו? און איך גיי מוזן רעדן שנעל און צום פוינט... אדער גייט ער דאסמאל יא זיין פריינדליך, איך גיי מוזן מקדים זיין אז איך וויל אים ראטעווען זיין ביזנעס...
צו מאכן א לאנגע מעשה קורץ, די בזיונות וואס איך האב געהאט נאכ'ן אים "וועלן" זאגן די "פיעדבעק" איז געווען למעלה מן המשוער. אויסגעהערט האט ער מיר מיטן לינקן אויער, צום סוף האט ער מיר געפרעגט: אה! הייסט דו ווילסט מיך ראטעווען מיין ביזנעס, הא? די דעמאלטצדיגע ביזנעס לייט האבן געהאט אזא סארט טיפ פון לאכן וואס האט צוגאסן שרעק אין אלע גלידער, חע חע חע חע... ראטעוווע מיר נאר נישט מיין ביזנעס, איך מיין אז כולל אינגעלייט זאלן זיך קומען לערנען צו מיר ווי איך זאל גיין צו זיי...
אוועקגייענדיג האב איך נאך עספייעט צו הערן ווי ער טרייבט קאטאוועס פון מיר פאר זיין גאנצע טיש...
דאס קומענדיגע מאל וואס איך האב געהאט עפעס פיעדבעק איז עס געווען אויף א אופן פון... יא, איר האט צוגעטראפן, א פאשקעוויל! איך זאג נישט איך האב עס אליינס געווארפן, אבער איך האב אנגעקניפט פריינדשאפט מיט די ריכטיגע חברה, און עטץ קענטס זאגן פאר די אינסטאנצן, די סטאטוע פון לימיטאציע איז שוין סייווי אפגעלאפן.
די קומענדיגע טאג ווען די שטאט האט גערודערט האב איך געהערט אין מקוה מענטשן שמועסן: פארוואס דארף מען איינעם מבזה זיין ברבים? פארוואס קען מען אים דאס נישט זאגן איידעלערהייט?
איך האב מיך געוואלט אנרופן הויעך אז די ווידער קול זאל שאקלען די מקוה וואסער: הא????? וואס זאל מען טון???? זייט ווען הערט מען מיך אויס? איך האב דאך נישט קיין פעטע בייכל, איך האב נישט קיין בערישע שטומע, איך מאך נישט אוועק יעדעם אין קאווע שטיבל, פארוואס זאל מען מיך אויסהערן בכלל? יעצט רודערט די גאנצע שטאט? שוין, דאס האב איך געוואלט.
*
צייטן זענען פאראיבער, ביליאנען אונסעס וואסער זענען שוין דורכגעלאפן ביי תשליך זינט דאן.
מען קען זאגן אז קעגן דעם אינפלאציע ראטע וואלט זיך פארלאנגט פיל מער רעספעקט פאר יחיד'ישע דעות.
וויפיל געשעפטן רעספעקטירן און נעמען ערנסט אייער קאמפלעינט? וויפיל מוסדות שפירט איר זיך באקוועם צוצוגיין צום מנהל און זאגן אז איר שפירט אז דאס און דאס איז צו שווער פאר קינדער דעם עידזש וכדומה?
היינטיגע צייטן איז פארהאן א אינטערנעט, ווי מען קען זיך אויסגעבן און זאגן וואס עס עגבערט, מען קען אסאך שנעלער אויפרודערן א דעת הציבור, מען קען זאגן וואס מען האט צו זאגן אן דארפן דורכגיין אלע שוועריקייטן. זאל קיינער נישט קומען מיט קיין טענות פארוואס מען רעדט נישט צו די "עסקנים"... ווייל יא, יחידים וואס האבן נישט קיין קאנעקשענס האבן די זעלבע רעכט צו האבן א דעה ווי די גרויסע מויל מאכערס.
וויפיל לענדער האבן זיך שוין געבראכן צום אינטערנאציאנאלע ווינט פון פרייהייט? אלעס דורכ'ן אינטערנעט... שטעל דיך פאר אכאמאד אלל אכבער זאל אריינגיין צום ליביע פרעזידענט קאדאפי און אים פרעגן איידעלערהייט: איך מיין אז מען וואלט געדארפט אביסל געבן פאר די בירגער פון די געלטער וועלכע פליסן אריין אין די רעגירונס קאסע... אונטער א מינוט וואלט זיין קאפ פארוואנדלט געווארן אין א סעפערירטע טאבע.
זינט ער האט אבער אויסגעפונען אז עס עקזיסטירט אזא זאך ווי פעיסבוק, האט ער אונטן אין זיין קעלער זיך גענומען טייפן אפאר ווערטער, וואס האט געפירט דערצו אז ליביע איז ענדגילטיג פריי.
דער אינטערנעט האט געברענגט אין די גוי'שע וועלט גאר א שטארק אויפוואכונג אז מען מוז "יעדעם" צופרידנשטעלן, יעדער קען מיט זיין טעלעפאן כאפן א ווידיאו און עס פאבליצירן אויף יו טיוב, אפגעזען ווי מאכטפול יענער איז, יעדער שטילער טיען-עידזשער קען האבן א בלאג מיט טויזנטער באזיכער. די געשעפטן און אינסטיטוציעס ציטערן פון יעדעם. זיי לייגן אריין גרויסע כוחות אז די קאסטומער סערוויס זאל זיין אזאנס וואס מען זאל זיך נישט דארפן שעמען ווען עס קומט אן צו יו טיוב.
עס איז נאך בכלל נישט קיין עולם התיקון דארט, אבער עס האט אויפגעטון גאר אסאך.
ביי אונז אידן איז עס אבער נאך ווייט פון דעם, מען באשמוצט נישט צופיל פערזענליך אויפן אינטערנעט, און אוודאי נישט אויף היימישע סייטס, אבער דאך, אומבאשמוצטערהייט קען מען צומאל רעדן אויפן אינטערנעט פון דעם געשעפט'ס - ארגאניזאציעס מעלות און יענעמס חסרונות.
לעצטנס איז געווען א פאל ווען עימיצער האט געוואלט אויסנוצן זיין "פאוער" פון קאנעקשאנס אויף א אינגערמאן, און יענער האט דאס פאבליציריט אויף יו טיוב, און לויט ווי איך הער האט דאס געווירקט.
איז אבער היות ביי אונז אידן איז אינטערנעט לעצטנס האלב אויסגעשפילט, האב איך דאך מורא אז די "אלטע צייטן" וועלן צוביסלעך צוריקקומען...
איך בין אריין לעצטנס אין א גראסערי געשעפט, און זעהנדיג אז די פרידזשידער איז אויף 45 דעגרי בין איך צוגעגאנגען צום געשעפטס אייגענטומער און איידעלערהייט מעורר געווען אויף דעם. איך האב נישט געגלייבט וואס מיינע אויגן האבן געזען, דער געשעפטסמאן האט מיך ארומגענומען צו אלע פרידזשידערס און געוויזן אז איבעראל איז גוט נאר יענע פרידזשידער האט ער זיך שטארק געמוטשעט, ער האט זיך אויסגערעדט אלע זיינע פראבלעמען וואס ער גייט דורך מיט די פרידזשידער, ער האט גערופן זיין טעכניקער בשעת איך בין דארט געווען און אים אנגעווארנט אז דער פרידזשידער מוז מען זאפארט פיקסן.
אזא רעאקציע האט מיך געברענגט אין טאטאלן שאק, איך געדענק נישט לעצטע מאל וואס "פיעדבעק" זאל זיין אויפגענומען מיט אזא ערנסטקייט. ברויך עס טאקע אזוי זיין אז אזא פאל זאל זיין א יוצא מן הכלל?
פון די אנדערע זייט בין איך צוגעגאנגען צו מיין קינד'ס לאנטש רום רבי און אים מעורר געווען אויף עפעס א מעשה וואס ער האט פארציילט, די ביטול מיט וואס ער האט מיך אנגעקוקט האט מיר ווידער צושאסן. ווען איך גיי ווען צום מנהל איז ער מלא טענות פארוואס איך קען נישט גיין גלייך צו אים.
בקיצור, טוישן די וועלט קען מען נישט, אבער די תמצית איז קלאר: אויב שטעלט איר עפעס צו פארן ציבור, נישט קיין חילוק וואס, זאלט איר נאכלויפן נאך דעות פון מענטשן, הערן און זיין סענסעטיוו, זיי צופרידנשטעלן בלויז מיטן אויסהערן און ווייזן מיטגעפיל.
מענטשן האבן ליב זיך צו לאזן הערן, און יא, מענטשן וועלן אייביג ליבערשט געבן נעגאטיווע קאנסטראקטיווע פיעדבעק ווייל דאס באמערקט מען געווענליך בעסער, אבער אויב האט איר נישט קיין נערווען דערצו זענט איר דורכגעפאלן, אפגעזעהן צו עס וועט זיין ארויפגעלייגט אויפן אינטערנעט אדער נישט.
איך געדענק ווי אמאל האט מיך א ארבייטער פון א ביזנעס זייער נישט שיין באהאנדעלט, זייענדיג שוין אביסל אינעם עולם המסחר האב איך -אנדערש ווי אנדערע - שוין געוואוסט דעם קאנצעפט אז א "ביזנעס דארף סערווירן קליענטן" און נישט פארקערט, האב איך געוואלט צוגיין צום בעה"ב און אים זאגן וואס איך האב צו זאגן.
פרעגט נישט מיט וויפיל ישוב הדעת דאס האט געמוזט צוגיין, איך האב געמאסטן און געוואויגן אלע מיינע אפציעס.
מיין ערשטע אפציעס איז פארשטייט זיך געווען צו שיקן א פאקס אנאנים, (איינער קען מיך דערמאנען אויב די מעשה שטימט? אין תשל"ב איז שוין געווען א פאקס?), אבער דא גייט זיין א פראבלעם, מיין טעלעפאן נומער וועט דאך ערשיינען אויפן פאקס צעטל, און דער בעה"ב מיט די "גאלדענע" גלעזער וועט זיך זיכער נישט פוילען און אפרופן "בעל-עטלענטיק" און געוואויר ווערן ווער דער נומער איז.
איך האב זיך דאן מיישב געווען צו טון דעם מיטל וואס פלעגט דאן באנוצט ווערן אין גרויסן, נעמליך ווארפן פאשקעווילן, אבער מען מוז דאך האבן א טייפרייטער? עס איז נישט אזוי גרינג.
פון די אנדערע זייט האט מיר א שטארקע חרטה געפיל באנומען, וויאזוי מעג מען מבזה זיין א איד בראש כל חוצות? און בכלל, סוף גנב לתליה, מען וועט זיכער געוואויר ווערן אז איך בין דער ווארפער. דאן פלעגט נישט זיין קיין דיגיטאלע אויגעלעך איבעראל, אבער מער מענטשעלעך פלעגן אויפשטיין פארטאגס, און עס קען דאך זיין אז מען וועט מיך כאפן.
בקיצור נאכ'ן דורכטראכטן אלע אפציעס איז די פשוט'סטע עצה געווען: צוגיין צום בעה"ב און אים זאגן וואס איך האב צו זאגן. אוי, עס איז גרינגער אנצוקומען אויפן שפיץ טווין טאוערס פון אינדרויסן.
א נאכט פארדעם בין איך נישט געשלאפן, איך האב געטראכט אלע ערליי וועגן וויאזוי דאס גייט צוגיין, איך גיי אים טרעפן אין בית שני, איך גיי צוגיין צו אים, ער וועט מיר זאגן מיט זיין נערוועזע שטומע: נו? און איך גיי מוזן רעדן שנעל און צום פוינט... אדער גייט ער דאסמאל יא זיין פריינדליך, איך גיי מוזן מקדים זיין אז איך וויל אים ראטעווען זיין ביזנעס...
צו מאכן א לאנגע מעשה קורץ, די בזיונות וואס איך האב געהאט נאכ'ן אים "וועלן" זאגן די "פיעדבעק" איז געווען למעלה מן המשוער. אויסגעהערט האט ער מיר מיטן לינקן אויער, צום סוף האט ער מיר געפרעגט: אה! הייסט דו ווילסט מיך ראטעווען מיין ביזנעס, הא? די דעמאלטצדיגע ביזנעס לייט האבן געהאט אזא סארט טיפ פון לאכן וואס האט צוגאסן שרעק אין אלע גלידער, חע חע חע חע... ראטעוווע מיר נאר נישט מיין ביזנעס, איך מיין אז כולל אינגעלייט זאלן זיך קומען לערנען צו מיר ווי איך זאל גיין צו זיי...
אוועקגייענדיג האב איך נאך עספייעט צו הערן ווי ער טרייבט קאטאוועס פון מיר פאר זיין גאנצע טיש...
דאס קומענדיגע מאל וואס איך האב געהאט עפעס פיעדבעק איז עס געווען אויף א אופן פון... יא, איר האט צוגעטראפן, א פאשקעוויל! איך זאג נישט איך האב עס אליינס געווארפן, אבער איך האב אנגעקניפט פריינדשאפט מיט די ריכטיגע חברה, און עטץ קענטס זאגן פאר די אינסטאנצן, די סטאטוע פון לימיטאציע איז שוין סייווי אפגעלאפן.
די קומענדיגע טאג ווען די שטאט האט גערודערט האב איך געהערט אין מקוה מענטשן שמועסן: פארוואס דארף מען איינעם מבזה זיין ברבים? פארוואס קען מען אים דאס נישט זאגן איידעלערהייט?
איך האב מיך געוואלט אנרופן הויעך אז די ווידער קול זאל שאקלען די מקוה וואסער: הא????? וואס זאל מען טון???? זייט ווען הערט מען מיך אויס? איך האב דאך נישט קיין פעטע בייכל, איך האב נישט קיין בערישע שטומע, איך מאך נישט אוועק יעדעם אין קאווע שטיבל, פארוואס זאל מען מיך אויסהערן בכלל? יעצט רודערט די גאנצע שטאט? שוין, דאס האב איך געוואלט.
*
צייטן זענען פאראיבער, ביליאנען אונסעס וואסער זענען שוין דורכגעלאפן ביי תשליך זינט דאן.
מען קען זאגן אז קעגן דעם אינפלאציע ראטע וואלט זיך פארלאנגט פיל מער רעספעקט פאר יחיד'ישע דעות.
וויפיל געשעפטן רעספעקטירן און נעמען ערנסט אייער קאמפלעינט? וויפיל מוסדות שפירט איר זיך באקוועם צוצוגיין צום מנהל און זאגן אז איר שפירט אז דאס און דאס איז צו שווער פאר קינדער דעם עידזש וכדומה?
היינטיגע צייטן איז פארהאן א אינטערנעט, ווי מען קען זיך אויסגעבן און זאגן וואס עס עגבערט, מען קען אסאך שנעלער אויפרודערן א דעת הציבור, מען קען זאגן וואס מען האט צו זאגן אן דארפן דורכגיין אלע שוועריקייטן. זאל קיינער נישט קומען מיט קיין טענות פארוואס מען רעדט נישט צו די "עסקנים"... ווייל יא, יחידים וואס האבן נישט קיין קאנעקשענס האבן די זעלבע רעכט צו האבן א דעה ווי די גרויסע מויל מאכערס.
וויפיל לענדער האבן זיך שוין געבראכן צום אינטערנאציאנאלע ווינט פון פרייהייט? אלעס דורכ'ן אינטערנעט... שטעל דיך פאר אכאמאד אלל אכבער זאל אריינגיין צום ליביע פרעזידענט קאדאפי און אים פרעגן איידעלערהייט: איך מיין אז מען וואלט געדארפט אביסל געבן פאר די בירגער פון די געלטער וועלכע פליסן אריין אין די רעגירונס קאסע... אונטער א מינוט וואלט זיין קאפ פארוואנדלט געווארן אין א סעפערירטע טאבע.
זינט ער האט אבער אויסגעפונען אז עס עקזיסטירט אזא זאך ווי פעיסבוק, האט ער אונטן אין זיין קעלער זיך גענומען טייפן אפאר ווערטער, וואס האט געפירט דערצו אז ליביע איז ענדגילטיג פריי.
דער אינטערנעט האט געברענגט אין די גוי'שע וועלט גאר א שטארק אויפוואכונג אז מען מוז "יעדעם" צופרידנשטעלן, יעדער קען מיט זיין טעלעפאן כאפן א ווידיאו און עס פאבליצירן אויף יו טיוב, אפגעזען ווי מאכטפול יענער איז, יעדער שטילער טיען-עידזשער קען האבן א בלאג מיט טויזנטער באזיכער. די געשעפטן און אינסטיטוציעס ציטערן פון יעדעם. זיי לייגן אריין גרויסע כוחות אז די קאסטומער סערוויס זאל זיין אזאנס וואס מען זאל זיך נישט דארפן שעמען ווען עס קומט אן צו יו טיוב.
עס איז נאך בכלל נישט קיין עולם התיקון דארט, אבער עס האט אויפגעטון גאר אסאך.
ביי אונז אידן איז עס אבער נאך ווייט פון דעם, מען באשמוצט נישט צופיל פערזענליך אויפן אינטערנעט, און אוודאי נישט אויף היימישע סייטס, אבער דאך, אומבאשמוצטערהייט קען מען צומאל רעדן אויפן אינטערנעט פון דעם געשעפט'ס - ארגאניזאציעס מעלות און יענעמס חסרונות.
לעצטנס איז געווען א פאל ווען עימיצער האט געוואלט אויסנוצן זיין "פאוער" פון קאנעקשאנס אויף א אינגערמאן, און יענער האט דאס פאבליציריט אויף יו טיוב, און לויט ווי איך הער האט דאס געווירקט.
איז אבער היות ביי אונז אידן איז אינטערנעט לעצטנס האלב אויסגעשפילט, האב איך דאך מורא אז די "אלטע צייטן" וועלן צוביסלעך צוריקקומען...
איך בין אריין לעצטנס אין א גראסערי געשעפט, און זעהנדיג אז די פרידזשידער איז אויף 45 דעגרי בין איך צוגעגאנגען צום געשעפטס אייגענטומער און איידעלערהייט מעורר געווען אויף דעם. איך האב נישט געגלייבט וואס מיינע אויגן האבן געזען, דער געשעפטסמאן האט מיך ארומגענומען צו אלע פרידזשידערס און געוויזן אז איבעראל איז גוט נאר יענע פרידזשידער האט ער זיך שטארק געמוטשעט, ער האט זיך אויסגערעדט אלע זיינע פראבלעמען וואס ער גייט דורך מיט די פרידזשידער, ער האט גערופן זיין טעכניקער בשעת איך בין דארט געווען און אים אנגעווארנט אז דער פרידזשידער מוז מען זאפארט פיקסן.
אזא רעאקציע האט מיך געברענגט אין טאטאלן שאק, איך געדענק נישט לעצטע מאל וואס "פיעדבעק" זאל זיין אויפגענומען מיט אזא ערנסטקייט. ברויך עס טאקע אזוי זיין אז אזא פאל זאל זיין א יוצא מן הכלל?
פון די אנדערע זייט בין איך צוגעגאנגען צו מיין קינד'ס לאנטש רום רבי און אים מעורר געווען אויף עפעס א מעשה וואס ער האט פארציילט, די ביטול מיט וואס ער האט מיך אנגעקוקט האט מיר ווידער צושאסן. ווען איך גיי ווען צום מנהל איז ער מלא טענות פארוואס איך קען נישט גיין גלייך צו אים.
בקיצור, טוישן די וועלט קען מען נישט, אבער די תמצית איז קלאר: אויב שטעלט איר עפעס צו פארן ציבור, נישט קיין חילוק וואס, זאלט איר נאכלויפן נאך דעות פון מענטשן, הערן און זיין סענסעטיוו, זיי צופרידנשטעלן בלויז מיטן אויסהערן און ווייזן מיטגעפיל.
מענטשן האבן ליב זיך צו לאזן הערן, און יא, מענטשן וועלן אייביג ליבערשט געבן נעגאטיווע קאנסטראקטיווע פיעדבעק ווייל דאס באמערקט מען געווענליך בעסער, אבער אויב האט איר נישט קיין נערווען דערצו זענט איר דורכגעפאלן, אפגעזעהן צו עס וועט זיין ארויפגעלייגט אויפן אינטערנעט אדער נישט.
