אידישע וועלט פארומס

בס"ד

איך האב געהאט א אינטערסאנטע מעשה!
איך האב מיך אינטערגעהערט א שמועס!
וועט איר דאך פרעגן, היתכן? אינטערהערן א שמועס? און נאך מאכן צימעס דערפון?
וואס טוט זיך וועגן אונטערהערן זיך אליינס?
וואס הייסט וואס? דער חפץ חיים זאגט דאך אז לשה"ר אויף זיך אליינס איז אויך א חטא!
נע טרייבט נישט איבער, איך רעד נישט לשה"ר איך פארצייל א מאמר בשם "אומרו"...

הער איך אזא שמועס:
זאלץ: וואס איז די מעשה אז די האסט אויפגעהערט צו שרייבן אויף אייוועלט לעצטנס? די ווייסט דאך יא דעם אמת צופיל בעסער'ס וואס צו טון האסטו נישט, נו וואס איז די מעשה?
זאלץ: איך וועל דיר זאגן איך בין געווען ביי א שיעור און געהערט אז אויף די ניין טעג איז בעסער צו זיין ממעט בשמחה, און אזוי ווי די ווייסט איז דאך ביי מיר שרייבן א שמחה, און פיעל מאל איז עס ביי מיינע לייענער'ס אויך א שמחה, נו ווי מעג מען עובר זיין אויף א בפירוש'ן שו"ע?
זאלץ: די האסט אריינגעקלערט אין די ווערטער ממעטין בשמחה? דו פארשטייסט אז ממעטין מיינט מאכן ווייניגער? פארמינערן? נישט עלימינירן!!! מ'דארף זיך נישט ווארפן אין מרה שחורה! דאס האט דאך טיטוס געוואלט, מ'זאל זיך דרייען מיט מרה שחורה אלעמאל...
זאלץ: די זאגסט נישט שלעכט! איך געדענק נאך ווען דיין מאמע פלעגט עדות זאגן אויף דיין חכמה, נו וואס קלערסטו? זאל איך צוריק נעמען די פעדער?
(דא האבן זיי באמערקט אז איך הער זיך אונטער און אנגעהויבן רעדן שטילער... אבער פון די קערפערליכע רודערייען האב איך פארשטאנען אביסל ווייטער, און זיך געמאכט ווי איך שפאציר נאר דורך רואיגערהייט, איך האב אריינגעקוקט אין א ספר... ביז איך האב געכאפט אז עס איז פאנני מיך צו זעהן חלומ'ן אין א ספר, האב איך זיך געמאכט סתם תמימות'דיג קוקן אויף מיין בלעקבערי. דאס האט שוין געמאכט מער סענס)
זאלץ: איך מיין אז יא! די קענסט נישט לאזן אזוי דורכגיין די וואך פאר דריי טעמים
זאלץ: (ארויסנעמענדיג א פעדער אפצושרייבן די טעמים) לאמיר הערן די טעמים.
זאלץ: 1 די קענסט עס נישט טון פאר דיין פעדער, עס וועט שטארבן פאר הונגער, א בחינה פון פיקוח פעדער.
2. די קענסט עס נישט טון פאר דיין ווייב און קינדער וואס ליידן זיך צוזאם ווייל די האסט נישט חיונה פון דיין איטענטשן וואס די באקומסט ווען די שרייבסט, און די ווייסט דאך דיין לעוול פון עי די די.
3. די קענסט עס נישט טון פארן ציבור וואס לעכצט צו הערן דעם אמת'ן דעת תורה.
זאלץ: די זאגסט עפעס, אבער איך האב דאך א פראבלעם מיט דעם. וואס זאל איך שרייבן? זאל איך שרייבן סתם פאר פייער און פאר וואסער ווי איך טו געוויינליך, וועט דאך דאס זיין ליצנות אין די ניין טעג. זאל איך שרייבן איבער א נושא וואס איז מער נוטה צו רוחניות וועט דאך די ליצנות זיין פיל גרעסער. סתם אזוי שרייבן לשה"ר קען מען דאך אויך נישט בפרט אויף איי וועלט. נו וואס זאל איך טון?
זאלץ: איך האב אן עצה! שרייב אפ אונזער יעצטיגן שמועס און איך מיין אז פאר נאו וועט דאס קלעקן צו האלטן דיין פעדער לעבעדיג, און די קינדערלעך אינדערהיים ביים חיות, מיט כל הקהל הקודש עטוואס צופרידן.
וכך הוה....

(לאזט מיך נישט טרוקענען דא. לייגטס אן תגובות! איך האב א קאנדישן וואס פארלאנגט עס... (ווי איר זעהט אינעם תוכן)

האב איך אמאל געהערט א טייטש "משנכנס אב ממעטין", די עצבות און מרה שחורה ואדומה, "בשמחה" דורך שמחה.

טייבעלע האט געשריבן:האב איך אמאל געהערט א טייטש "משנכנס אב ממעטין", די עצבות און מרה שחורה ואדומה, "בשמחה" דורך שמחה.

איך מיין אז די ביסט מוציא מקרא מידי פשוטו... און איך קריג אויף דעם פשט ווייל מרה שחורה און עצבות דארף מען "עלימינירן" נישט ממעט זיין!!! פרעג נאר דיין מורה הוראה.

זאלץ די ביזט גוט, איך קען דיר בעטן א טובה? ווען די זעסט די צוויי שמעוסן ווידער, ביטע הער דיך נאך אונטער און ברענג עס פאר אונז. א דאנק....
---
דאס וואס טייבעלע שרייבט שטייט אין מאור ושמש פרשת וישב, "כי כן שמעתי פירוש המשנה משנכנס אב ממעטין בשמחה פירוש ממעטין את צער ודאגות בשמחה, פירוש עם שמחה, על ידי שמחה שיש לאדם הוא ממעט גלות השכינה". סא טויש פון עצבות און מרה שחורה צו צער ודאגות.

אה! ברוך שכוונתי! איך האב געוואוסט אז טייבעלע האט דעם בלעטעלע צוריסן ערגעץ אינטערוועגנס...

דער ווארט שטייט שוין אין ספרי חסידות, קען זיין כ'האב נישט אנגעכאפט די ריכטיגע ווערטער
ווי עצבות און מרה שחורה, אבער די געדאנק איז די אייניגע, ובסה"ק אמרי נועם על ר"ח אב
כבר תפס לשון של עצבות וזל"ק שממעטין הימים של יגון ועצבות.

------------
איך זעה למעלה האט שוין גענטפערט יש"כ למעלה פארן ענטפערן.

זאלצי, יא דידנ'ט דיסעפוינטעד אָז.
מיט א טריקענעם אדער פליסיגן פעדער, דיין שמועס יענעמס שמועס.
אלעס איינס, דו גיי נאר אן ווייטער, ייש"כ.

זאלצי, איך ווייס נישט צי דו ליידסט אויף אן אטענשאן דראנג אבער מיר אלע דא ליידן אויף א דראנג נאך דיינע פעדער שפריצן. דיינע ארטיקלן זענען פיקוח אייוועלט!

זאלץ
מען וועט מיר שיסען דא פאר אזאלכע דיבורים
אבער כמוז זאגען [טאנג אין טשיעק]
די ניין טעג האבען זיך געלוינט פאר אזא געשרייבעכץ....
אבער אזא מלחמת היצר וואלט זיך אפילו יארמער רב שליט"א געווינטשען....

קוקטס נאר, ווען איך רעד צו מיר אליין ווער איך פאררויטעלט און איך מאך זיכער אז קיינער זעט נישט. דער דא מאכט דערפון א גאנצע ארטיקל. דאס קען נאר 'זאלץ וואסער'

איך זאג אלעמאהל אז אויב איך וויל רעדען צו אנ'אינטעליגענטע מענטש רעדט איך צו מיר אליין.....

msp האט געשריבן:איך זאג אלעמאהל אז אויב איך וויל רעדען צו אנ'אינטעליגענטע מענטש רעדט איך צו מיר אליין.....

פארוועם זאגסטו עס? פאר דיר אליינס?

יא יא
עס גיט מיר אלעמאהל א גוט געפיהל
יהללך זר, ולא - פיך!

דער טאטע זז"ג פלעגט צו זאגען ווען ער וויל זיך דורכרעדען מיט א קלוגע יוד שטעלט ער זיך ביים שפיגעל.

זאלץ וואסער. איך גלייב אז איך בין נישט דער ערשטער דאס צו זאגן אז די לעבסט ממש אויף קרעטשמע מיט דיינע כסדר'דיגע ארטיקלן. ס'גייט שוין אזוי ווייט אז אין די לעצטע וואכן ווען עמיצער קליקט אויף "היימישע קרעטשמע" פארום ווייסט ער אז ער גייט יעצט אריין צו זאלץ וואסער אין טערעטאריע צו ליינען עפעס.

כה לחי!

זאגט מיר א איד, אז ער הערט נישט אויף דאנקען דעם אויבערשטער פארן בלוי טוט, זייט ער האט עס קען ער רעדן צו זיך און קיינער פרעגט נישט קיין קשיות.

ווי גייט דער ווארט, כ'מיין כהאט עס געזען אין מעלות (קען זיין עס איז שוין געשטאנען):

אמאל אז איינער האט גערעדט אויף א בלוי טוט, האט מען געמיינט אז ער רעדט צו זיך, היינט אז איינער רעדט צו זיך, מיינט מען ער רעדט אויף א בלוי טוט!

דער משנה ברורה (סי' תקנ"א סק"א) ברענגט בשם דעם מגן אברהם, אויף ממעטין בשמחה, "שאין שמחין כלל". ודלא כמי מלח הנ"ל...

חכם לב האט געשריבן:דער משנה ברורה (סי' תקנ"א סק"א) ברענגט בשם דעם מגן אברהם, אויף ממעטין בשמחה, "שאין שמחין כלל". ודלא כמי מלח הנ"ל...

קוק נאך ווייטער, און קוק אין די מפרשים, דער הייליגער משנה ברורה זאגט מ'זאל זיך נישט פרייען, אבער כולם מודים, ח"ו נישט זיין בעצבות, ס'איז א דקות'דיגער ליין...

האסט מיך דערמאנט פון די אינגע יארן, אההה, האמער זיך געפילעוועט אין דעם בריוו!!

מכתב מאדמור הה״ק וכו' הר"ר חנוך העניך הכהן זצוקלל"ה
זי״ע מאלעכסנדר:

עצבות איז דאך קיין עבירה, אבער דער טמטום הלב וואס עצבות קען ברענגין
קען ניט דיא גרעבסטי עבירה ברענגין,
מקוה איז דאך בטלוהו לטבולותי, אבער וואס מקוה ברענגט ציא גוטען,
קען דאס דיא גרעסטי מצוה ניט ברענגן,
וואס מיר שמיסען שמחה, מיינען מיר ניט שמחה של מצוה,
ווארים שמחה של מצוה, איז דאך א מדריגה,
נאר מיר מיינען ניט קיין עצבות,

פשוט א יוד וואס גייט ניט ארים מיט שמחה מיט דעהם וואס עהר איז א יוד,
איז עהר א כפוי טובה דעם הימעל,
עס איז א סימן אז עהר האט קיין מאהל ניט דער הערט דיא ברכה שלא עשני גוי,
אין וואס עהר טאפט זיך ציא בין איך א חסיד ציא ניט, איז דאס גאות, וואס
עפיס א חסיד, א יוד!!

עצבות איז שאול תחתית רח״ל, וואס איז עצם ענין פון עצבות?
עצבות איז טייטש. עס קומט מיר עם פעהלט מיר הן בגשמיות, הן ברוהניות,
איז דאס אלץ זיך,

מרירות איז טייטש שבירות הלב אז איך האב נאך ניט אהן גיהויבען,
ווארין איין ערליכע האר קען מען ניט האבין אהן מס״נ!
האב איך דען גיהאט מס״נ? איז דאס טייטש אז איך האב גאר ניט אהן גיהויבען, איז דאם היפוך פון עצבות,
אז איך האב גאר ניט אהן גיהויבען איז דאך ניט שייך אז עם זאל מיר קימען אדער עם זאל פעהלין,
פון דעסט וועגין שעפ איך דעהם אויר, אין איך לעהב אויף דיא וועלט דאס איז שמחה,

נאהר פון עצבות ביז מרירות איז כחוט השערה!!
אין דיא גאנצע תורה איז כחוט השערה, והראי׳ נשחט רובו כשר מחצה טריפה,
וויפיהל איז פון מחצה ביז א רוב? א משהו! דאס איז דער חשבון פון עצבות,

איז דער סימן אז נאך דעהם לייגט מען זיך שלאפין, קען מען זיך ניט ליידען,
אין דעהם אנדערין קען מען גוויס ניט ליידען, מען איז בייז, מען איז בייא זיך שארף,
דאם איז א סימן פון עצבות,

אויבער נאך מרירות לאזט זיך ניט שלאפן!
ווארים וואס איז מרירות? אז איך האב גאר ניט אהן גיהויבען צוא טוהן,
חאפט מען א לערנין א דאוונען מען שפירט א יוד איז מען נהנה אז מען זעהט א יוד,
אין מען איז ניט שארף, איז בייא זיך א נישט,

פון דעסט וועגן, די איידעלסטע מרירות האט פארט איין נגיעה אין עצבות,
דיא גימיינסטו שמחה וואקסט פון קדושה!!

זאלץוואסער האט געשריבן:

חכם לב האט געשריבן:דער משנה ברורה (סי' תקנ"א סק"א) ברענגט בשם דעם מגן אברהם, אויף ממעטין בשמחה, "שאין שמחין כלל". ודלא כמי מלח הנ"ל...

קוק נאך ווייטער, און קוק אין די מפרשים, דער הייליגער משנה ברורה זאגט מ'זאל זיך נישט פרייען, אבער כולם מודים, ח"ו נישט זיין בעצבות, ס'איז א דקות'דיגער ליין...

איך האב נאר מחולק געווען אויפ'ן טייטש פון "ממעטין" און נישט אויף דעם עצם ענין אז מ'זאל זיין בעצבות.

צי וועמען האט ער דאס געשריבען?

אזוי ווי דער שמועס ביי ומתוך מיעוט עוונות....

וואס פון איין פריוואטן שמועס איזט געווארן א גאר אינהאלטסרייכער אונד לעבהאפטיגער שיחה.

כה לחי!

שכוח ווינקל פארן ציען דעם שמועס. איך לייען יעצט איבער דעם ארטיקל און עס קומט מיר צו לאכן... נאך א מזל איך האב עס נישט געלייענט אין די ניין טעג...