אידישע וועלט פארומס

שטארק זיך האט געשריבן:3. אין לאנדאן איז פאראן א מצב פון בליעל, דער עולם לעבט א פוילע לעבן, מען האט ניט די נארמאלע געהעריגע לעבנסגייסט אמביציע. (כרעד נישט דוקא כלפי אמעריקא, אפילו כלפי ארץ ישראל וכדומה) איך קוק עס אן ווי אן איינגעבוירענע דעפרעססיע (נישט אויף א טרויעריגע אופן, מער א מטלאזיגקייט) עס זעהט זיך אן אין העגיענישע נקודות אויך, און גרויסן טייל ביים עזרת נשים

שטארק זיך האט געשריבן:אנעים, דאנקע פאר די רעאקציע, איך בעפארצוג ציפעס צו פראסקעס....

1. אוודאי גיבסטו גערעכט... איךהאב נישט אנדערשט געקלערט.

2. איך מיין בכלל נישט דאס ״זיין אריינגעטוהן״ אין די פאליטיק וכדומה. איך רעד פון דעם וואס איר זענט שטאלץ מיטן ענגלישן קולטור,מיטן אקצענט, עס איז ביי אייך א גאנצע דערהער, ״ביי אונז ענגלישע״... אבער איך פארשטיי עס איז א דקות.].

3. ביסטו דאך אויף מיין זייט... לגבי די היגיעניע חלק איז נישט פאר א פובליק דיסקוסיע, איך גלייב עס וועט מיר נישט שווער זיין דיר צו איבערצייגן.

4. איך וואלט ערווארטעט דו זאלסט מער מאריך זיין איבער די ״דעפרעסיע״ די ״העדא-מאטיוואציע״ די מענטשן קוקן אויס ווי זיי זענען אויפגעשטאנען ווייל אין בעט האבן זיי מאיזה סיבה, נישט געקענט פארבלייבן... נישט ווייל עס איז פארהאן עפעס וואס דארף געטוהן ווערען.

איבער די סיבות, עס מאכט שכל וואס דו זאגסט טעארעטיש, און דאס צוקראצן דזשעקי׳ס קאר ברענגט ארויס דעם מענטאליטעט עד להפליא.

כהערה: דו ברענגסט ארויס פונקטן לגבי מאכן א שמחה, כדוגמה. און עס קוקט מיר אויס ווי די גבולים צווישן ׳אויסברענגעריי׳ און ׳שפלות״ ווערען אביסל מטושטש. בעת איך וועל דיר מודה זיין אז אין אויסברענגעריי זענען די אמעריקאנער ארגער/ברייטער (אייער טשויס) איז אבער לגבי שפלות?... אוודאי טאמער ער שפענדט נישט קיין געלט פאלן ארויס געוויסע הולטייאישע תאווה׳לעך ביי א שמחה. אבער ביסוד איז אמעריקאנער גראביאן א פזרן בעת זיין לאנדאנע קאלעגע, א קארגער דבר אחר.

דין צושטעל פון די ענגלישע holier than thou
מענטעליטעט, איז אומריכטיג. ווייל בעת די ערשטע איז self righteousness איז די צווייטע א באגריף פון fanaticism.

לגבי די אויסקוק פון די שטאט, הולטיי פלעצער וכדומה, וואלט איך געזאגט אז עס איז וומסב״ג לעומת ב״פ, און סטעמפארד היל לעומת גאלדערס גרין. און קודאס פארן דערמאנען לשבח דעם ראבינאט #אומערווארטעט.

5. עס איז נישט די כמות פון אינוואלוומענט אין יענעמס לעבן, עס איז די איכות.

כלפי חינוך
You might still be right

אנעים זמירות האט געשריבן:..........
@לכתחילה,

איך האב גערעדט פון יודישקייט און דו פרעגסט מיך אפ פון גוי'שקייט\אפגעפארענקייט.

דאס איז ריכטיג אז נאכען ערשטע קריג האבען זיך די 'מיסטען' (ציוניסטען, קאמיוניסטען, בונדיסטען א.א.וו.) זיך שטארק אריינגעכאפט ביים יוגענט אין פוילין און גאר אסאך זענען אדאנק דעם אפגעפארען, ווידעראום אונגארען איז געוועהן אסאך מער בעהיט אין דעם געביט צוליב דעם טיילונג. איך רעד אבער פונעם ערליכע יודישקייט אין פוילין ווס. דער ערליכע יודישקייט אין אונגארען (ליתר שאת לא'מער רעדען פון די יארען בעפארען ערשטע קריג), ווי אינעם ערשטע זענען די יודען געוועהן פיהל איידעלער און מער געלעגען אין רוחניות.
..........

אנעים זמירות האט געשריבן:

לכתחילה אריבער האט געשריבן:

אנעים זמירות האט געשריבן:..........
@לכתחילה,

איך האב גערעדט פון יודישקייט און דו פרעגסט מיך אפ פון גוי'שקייט\אפגעפארענקייט.

דאס איז ריכטיג אז נאכען ערשטע קריג האבען זיך די 'מיסטען' (ציוניסטען, קאמיוניסטען, בונדיסטען א.א.וו.) זיך שטארק אריינגעכאפט ביים יוגענט אין פוילין און גאר אסאך זענען אדאנק דעם אפגעפארען, ווידעראום אונגארען איז געוועהן אסאך מער בעהיט אין דעם געביט צוליב דעם טיילונג. איך רעד אבער פונעם ערליכע יודישקייט אין פוילין ווס. דער ערליכע יודישקייט אין אונגארען (ליתר שאת לא'מער רעדען פון די יארען בעפארען ערשטע קריג), ווי אינעם ערשטע זענען די יודען געוועהן פיהל איידעלער און מער געלעגען אין רוחניות.
..........

די טיילונג איז נישט געקומען פון זעך. די טיילונג איז געקומען אין אונגארן און נישט אין פוילן צוליב א סיבה. די אונגארישער איד האט טאקע ליב געהאט א גוטן קוגל, אבער האט געהארכט דעם רב.

די פוילישער איז געווען "צו קליג" צו הארכען דעם רב.

און אגב, דאס וואס מען איז נישט געליגען - ווי דו רופסט עס - אין שפלות אין פוילן, האט בכלל נישט צו טאן מיט א ריבו "איידעלקייט" ביי די פוילישע, נאר פשוט ווייל אין פוילן האט מען נישט געהאט!! מען האט געהינגערט. והא ראיה, היינט אז מען וואוינט צוזאמען, און די הייסע קוגל קומט ארויס ביים קידוש, כאפט דער פאלאק פונקט ווי די מאדזשאראל. (אפשר אינדערהיים נישט, ווייל ער איז פשוט קארג צו קויפן....)

אבער לאמיר אפי' זאגן אז די פוילישע זענען בעסער לויט דיין שאץ, אויב ווען עס קומט צו א ניסיון פאלט מען שנעל, ווער דארף די "בעסערע" די "איידעלערע"? ווייזט דאס נישט אז די "בעסערקייט און איידעלקייט" איז נאר א געמאכט, אבער פאנדומענטאל איז צרות?

די סבות פארוואס אין אונגארען איז געווארען טיילונג און אין פולין נישט זענען פיהל און פארקריכען ווייט פון דעם אשכול. עס איז דא א בריעף דאכצעך פון שינאווער רב זצ"ל (יכול להיות איך בין זיך טועה), אז תחילת האט עס נישט אויסגעפעלט און שפעטער איז געוועהן צו שפעט.

אלענפאלס, עס איז א פארצווייגטע נושא און האט מיטען געבוי פון די קהילות אין פוילין ווס אונגארען, ווי אויך מיט די לעגאלע סטאטוס דערפון. אויסער דעם איז דער סבה פון חורבן יהדות אין פוילין נאכען ערשטע קריג אויך נישט איין געוויסע זאך וואס מען קען אנווייזען, נאר עס איז געוועהן א תוצאה פון מערערע פעקטארס. נישט קיין קליינע ראלע האט געשפילט דעם פאקט אז במשך די 5 יאר פונעם קריג איז יודישקייט געוועהן זייער נישט מסודר.


לגבי דער צווייטע נקודה דיינע טוסטו דאך ווידערהוילען וואס איך האב געשריבען און דאס איז געוועהן מיין הויפט פונקט. ווען מען ליגט אין גשם ווערט מען א מגושם, און ווען נישט - אפילו אויב עס איז צוליב די ארימע אומשטענדען - בלייבט מען איידעלער. ווי מער דער חומר ווערט צוקלאפט אלס שענער לייכט די צורה.

חסדי אבות האט געשריבן:ווי אזוי וועלן די ענגלישע קינדער אויפנעמען אמעריקאנער קינדער וואס קומען לערנען אין זייער כיתה? - וואס וועט מען זאגן אויפן ר' הברה? - מען וועט חוזק מאכן, אננעמען צווישן אלע קינדער? - איך האב אמאל געהערט אז דער ענין פון בוליען קינדער איז אין לאנדאן ערגער פון אמעריקע...

ווישוואש האט געשריבן:בנוגע מאנטשעסטער, האט מיר א לאנדאנער איינוואוינער עס מגדיר געווען, "צו פארן פון לאנדאן אויף מאנטשעסטער, איז ווי צוריק פארן אין צייט מיט זיבעציג יאר".

אנעים זמירות האט געשריבן:דאס איז אפשר א געפיהל פון אן אמעריקאנער, ווען ער רעדט מיטען ענגלישען. פאר זיך האבען מיר נישט קיין שטאלץ צו זיין ענגלישע (דהיינו עס איז נישט תופס מקום), און אדרבה, דער אמעריקאנער האט געווענליך פיהל מער שייכות און קירוב לבבות מיטען גוי ווי דער ענגלישע. סיי ביי פאליטיק איז אזוי, סיי ביי ספארטס און אפילו לגבי וועלען זיין באפריינדעט מיט די פאליציי וכדומה, איז דאס פיהל מער איינגעריסען אין אמעריקא.

דארפסמאן האט געשריבן:איך וועל זאגען מיינע צוויי סענט פון דערויסען

איך קען נישט לאנדאן איך בין קיינמאל נישט דארט געווען (איך האב זייער שטארק חשק צי גיין דארט בייזיכען) אבער וויפיל איך קען לאנדאן איז עס 2 מיני מענטשן אדער זייער פרום (ווי למשל נטרי קרתא וכד') אדער ווי מען רופט עס דא זייער שטארק באלבאטיש מער אויפן פענסי אויפן
פארשטייט זיך אז עס איז דא פון אלעם אבער ווי איך זעי קוקט עס אויס 40% - 40% - און 20% די מיטעלגארטיגע

שטארק זיך האט געשריבן:אין אמעריקא איז א אינגרמאן מיט א סמארט פאון ארויפגעקוקט? ווארשיינליך מיינט איר צענטראל אדער זיד אמעריקא, ווארום אין נארטה אמעריקא לייד איך בזיונות פאר מיין סמארט פאון

שטארק זיך האט געשריבן:(וואס איך האלט נעבעך אן במסי״נ...)

גרינע בוים האט געשריבן:

דארפסמאן האט געשריבן:איך וועל זאגען מיינע צוויי סענט פון דערויסען

איך קען נישט לאנדאן איך בין קיינמאל נישט דארט געווען (איך האב זייער שטארק חשק צי גיין דארט בייזיכען) אבער וויפיל איך קען לאנדאן איז עס 2 מיני מענטשן אדער זייער פרום (ווי למשל נטרי קרתא וכד') אדער ווי מען רופט עס דא זייער שטארק באלבאטיש מער אויפן פענסי אויפן
פארשטייט זיך אז עס איז דא פון אלעם אבער ווי איך זעי קוקט עס אויס 40% - 40% - און 20% די מיטעלגארטיגע

אין סטאמפארד הילל איז דא איין נטו"ק שוהל וואס אסאך מאל ווערן מענטשו אריין גערופן משלים זיין מנין.....
און מאדערן , ס'דא אפאר קליינע בתי מדרשים'ליך ווי מער א מאדערענערע ציבור דרייט זיך אפשר אבער אזאלכע מאדערענע וואס מיינען ערנסט יעדער אידישקייט זאך נישט היימישע אינגעלייט מיט שטריימלעך און ווייסע זאקן מיט גרויסע אייפאון'ס חוץ פון די האט סאטמאר 8 בתי מדרשים 2 הויפט וואס מתפללים דארט (יעדער איינס) קרו צו 500 און נאך קלענערע וואס מתפללים דארט זענען צווישען 80 ביז ארום 150-180 א שבת באבוב 45 פאר אנעים האט א ביהמ"ד פון ארום 200 די אנדערע (אויך פאר אנעים באבוב האט אויך ארום דער סכום און נאך מער פשעווארסק 250 קרעטשניף 2 בתי מדרשים איינס 15-20 מתפללים איינס 40 ועוד ועוד ועוד ואכמ"ל

כתר ישועה האט געשריבן:

שטארק זיך האט געשריבן:נו, פאר דעם טייל מיר זיך דאך איין... איך שרייב איין זייט און דו דאס צווייטע.

בכל אופן, איז דא דארט פילע מעלות, ווי אנדערע שרייבן שוין. לכשעצמי געפעלט מיר זייער די מאנטשעסטער מענטאליטעט.

אדרבה,לאמיר הערן וואס זענען די מעלות (און חסרונות...) פון מאנטשעסטער ?!

גרינע בוים האט געשריבן:

ווישוואש האט געשריבן:בנוגע מאנטשעסטער, האט מיר א לאנדאנער איינוואוינער עס מגדיר געווען, "צו פארן פון לאנדאן אויף מאנטשעסטער, איז ווי צוריק פארן אין צייט מיט זיבעציג יאר".

נישט לגבי אידישקייט בפרט ביי די עזרת נשים ה"י....... אסור לקטרג אבער א קליינע אנעקדאט וואס א חבר מיינער וואס ה' הצעד צעדיו אין מאנטשעסטער, ער איז אריין אין א היימישע אינטערנעט שאפ פילטערד פארשטייט זיך.... וואו ס'איז מיוחד פאר מענער און א שטוב דערנעבן וואס איז געמאכט פאר פריוואטע אינטערנעט באנוץ עפענט ער די טיר און ער זעהט מיידלעך זיצען און זינגען בשעת'ן זיך מאכן די האר זייער אומאיידעל דורך "פארהייראטע נשים מיט אייגענע אפען ה"י" און ווען ער האט עס פארציילט פארן רביצין זיינע "א סאטמארע תלמידה..." האט זי פארשטאנען אז ס'איז נישט ריכטיג אבער מה כל הרעש איז איר נישט אריין אין מוח.... וד"ל







אויב איינעם איז די תגובה נישט ניחא ביטע איינמעלדן באישי ואתקן בל"נ

יאפין האט געשריבן:ביי די מענער בין איך חולק, אין ווייבער שוהל ווייס איך נישט.

כתר ישועה האט געשריבן:כבין שוין געווען אויף ביידע פלעצער..... [גרינע בוים בלע"ז] ??