אידישע וועלט פארומס

וויפיל פינגער ליגן אין די הערינג אין ניו יארק? חמיין די ניו יארקער פארמעסטן זיך גאנץ פיין מיט די יורעפעיער ווען סקומט צו פרעס

הא לטעגלאש, והא להודו-טעגלאש... פרעס... מעגליך דו האסט א פוינט... איך קוק עס אן מער ווי די ענגלישע פארשטייען פשוט נישט צו א גוט מאכל... אבער זיי ליגן דערינען כדבעי למהוי...

מען פלעג שמועסן אויף א ידוע׳דיגע פערזענליכקייט אין לאנדאן אז ער איז פעש פון אייער-קיכל מיט הערינג...

שטארק זיך

באלד קומט אנעים איך בין דיר נישט מקנא

שאינו יודע האט געשריבן:שטארק זיך

באלד קומט אנעים איך בין דיר נישט מקנא

פלצתי!

צו וועמען מיינסטו איז מיין תגובה געצילט?...

די ערשטע דרעפט פון מיין תגובה האט זיך געהאט געענדיגט מיט די ווערטער: אנעים קום אריין...

איירפה האט מער די אמאלגע איירפה׳עשי קאלטור, װי פארצייטענס אין גאליציע הן לטב והן למטוב.
עס איז מער פאראן דאס מישוג װי א ״שיינער איד״ און ראש הקהל וכדו׳.
דער קולטור פון די לענדער װי מען װאינט איז אלס משפיע. עס איז פאראן מער פארמאליקייטען, פון עסען אין ״עכטע געשיר״ ביז װעליכער כיבודים װער האט,
װייטער דער אמעריקאנער קולטור װאס איז געשטעלט אויף דאס פארקערטע װי ״יעדער דארף זיין גלייך״ האט היבש אװעקגענימען דערפון.
אויסער דעם איז דער נאטור פון לעבען אין א קלענערע אידישע קהלה אז מען געדענקט מער אלטע זאכען פון זכותים ביז פארקערט.

למעשה יעדער פלאץ האט זוך זיינע מעלות און חסרונות און עס איז כמעט נישט שייך בדרך כלל צו זאגען בעסער אדער ערגער (אויסער פארשטייט זוך אויף פרטים)
יעדער פלאץ האט זיך זיין קולטור, זאכען װאס בדרך כלל האבען זיי מער מעלות ברוח ובגשם װי אין אנדערע פלעצער, און פארקערט זאכען װאס זיי צייכענען זיך נישט אויס אממערסטען, און די װאס װאינען דארט דארפען אפשר לייגען מער דגוש נישט נאכגעשלעפט צו װערען.

(דאס זעלבע איז שייך דאהו אפשר אויף א קלענערען פארנעם מיט היגער געגענטער װי װילי,מאנסי,ק״י וכו׳)

איז, איך װאלט נישט געזאגט אז א מענטש זאל זיך צרוקהאלטען פון זיך אריבערציען פון איין חרידישע געגענט צו א צװייטען װען ער האט שטארקע סיבות דערצו װי פרנסה וכדו׳ (אויסער אויב ער אדער די ב״ב פאר זיך װעלען זיך נישט קענען צוגעװאינען צו אזא אנדערע קולטור)

נ.ב.
עס איז זייער נישט שיין, און אויב איז עס נישט ל״ה ממש, גרעניצט זיך עס אװדאי דערמיט,
צו צונעמען א יחיד אדער א רבים נאכדערצו ברבים אויף אזא מואסער אויפן, זאכען װאס האבען אװדאי נישט קיין שום תועלות ודי בזה.

שטארק זיך; לייק

שארק זיך, יוי בוסטו קוקו!

וויפול איך קען לאנדאן (געווילט גארט א שיין שטיקל צייט אין מיין לעבן) איז לאנדאן אסאך מער מסוגל פאר קינדער, די קינדער דא מיט די העכערע למידים זענען אסאך מער קינדיש און פארשפילט ווי דארט, א עווריטש 13 יעריג בחור האט בר מצוה מיט אסאך מער יושב הדעת, עס איז נישט דא דארט קיין פעיר פרעשר, מען לעבט מער פאר זיך, מען ליגט נישט אזוי אין פרעס ווי אין אמעריקע.

אבער סאיז נישט קיין עולם התיקן דארט, ווייל טייל חסרונות וואס שטארק זיך האט געברענגט איז נישט אפגעפרעגט, ווייל די מעלה פון נישט לעבן פאר יענעם, אן א פעיר פרעשער איז טאקע זייער א גרויסע מעלה, אבער לכבוד דעם קענען אנדערע גיין נאך ווייטער ווי שטארק זיך שרייבט,

"עס הערשט דארט א מאסיווע אומפארגינישקייט, או היבש ביסל פארביסנקייט, געווענליך מיט א פרומקייט/מידת האמת שלייער."

די זעלבע די שטאלצקייט וואס עס איז דא דארט טראגט מיט זיך א גרויסע מעלה וואס איך האב אליין בייגעווינט, לכבוד דעם זענען זיי אויך מער זעלבסט זיכער מיט זייער אידישקייט, קען זיין אז שטיצן א גוי פאר קארגשאפט איז ריכטיג, אבער עס קומט אסאך ווייטער אויפן געדאנק פון א קינד אז איך מיטן גוי האבן עפעס א שייכות.

ווי יעדע זאך, די מעלות סיי אין אמעריקע און סיי אין לאנדאן זענען נישט קיין מעלות מצד יגיעה און עבודת השם, עס קומט מער פון די פאלק אינסטינקט פון די מקום, די זעלבע איז מיט די חסרונות, לפענ"ד איז גרינגער און מער אויספירבאר צו ניצן די מעלות פון לאנדאן לטובת אידישקייט און חינוך ווי אין אמעריקע, אבער איך בון מגלה דעת די קוק ווינקל האב איך באקומען מיט יארן צוריק ווען איך בון געווען דארט פאר א שטיק צייט אלס סטודענט.

חסדי אבות האט געשריבן:א רגע נאר:

סא, איר זאגט אז די אלע פראגראמען וואס מען מאכט אין אמעריקע, און אין ארץ-ישראל (אויף א פיל גרעסערע פארנעם ווי אין אמעריקע), איז סתם אומזינסט, ארויסגעווארפן, מען פייניגט די קינדער פאר גארנישט און עס ברענגט זיי נישט קיין שום תועלת.

איז דאס וואס איר זאגט?

די האסט מיך נישט געפרעגט אבער איך וועל ענטפערן
עס איז נישט ארויסגעווארפן ווייל אין אמעריקע (ארץ ישראל ווייס איך נישט) וואלטן די קינדער גארנישט געקענט ווען נישט די אלע פראגראמען, מען לעבט דאך נאר פאר יענעם, מען כאפט אליין נישט ווי ווייט, אז מען זעהט בכלל נישט קיין תועלת פון טוען סיי וואס נישט פאר יענעם, אויב די האסט געקענט עלטערע אידן פון דערהיים האסטו אפשר באמערקט וואס מיינט טוען זאכן נאר אז איך און דער אייבערשטער זאל וויסן, להוי ידיעה אין יוראפ היינט איז ענדרשער צו טרעפען אזא מציאות ווי אין אמעריקע.

פעטרעזאן האט געשריבן:

חסדי אבות האט געשריבן:א רגע נאר:

סא, איר זאגט אז די אלע פראגראמען וואס מען מאכט אין אמעריקע, און אין ארץ-ישראל (אויף א פיל גרעסערע פארנעם ווי אין אמעריקע), איז סתם אומזינסט, ארויסגעווארפן, מען פייניגט די קינדער פאר גארנישט און עס ברענגט זיי נישט קיין שום תועלת.

איז דאס וואס איר זאגט?

די האסט מיך נישט געפרעגט אבער איך וועל ענטפערן
עס איז נישט ארויסגעווארפן ווייל אין אמעריקע (ארץ ישראל ווייס איך נישט) וואלטן די קינדער גארנישט געקענט ווען נישט די אלע פראגראמען, מען לעבט דאך נאר פאר יענעם, מען כאפט אליין נישט ווי ווייט, אז מען זעהט בכלל נישט קיין תועלת פון טוען סיי וואס נישט פאר יענעם, אויב די האסט געקענט עלטערע אידן פון דערהיים האסטו אפשר באמערקט וואס מיינט טוען זאכן נאר אז איך און דער אייבערשטער זאל וויסן, להוי ידיעה אין יוראפ היינט איז ענדרשער צו טרעפען אזא מציאות ווי אין אמעריקע.

בלייבט נאר שווער פון וואו האב איך געקענט אלס יונגל, ווען עס איז נאך נישט געווען די אלע פראגראמען, כ'בין דאך געבוירן געווארן אין עם-ריקה, און איך לעב דאך נאר פאר יענעם (נישט פאר מיר, נאכאמאזעל) תיקו

איך בון אויך אן אמעריקאנער איך רעדט נישט אין די ליפט אריין, יעדער אמעריקאנער וואס האט געלערנט אין לאנדאן וועט דיר ארויס ברענגן שטריכן פון די לאנדענע, מייסטנס מיט שעצינג.

פעטרעזאן האט געשריבן:איך בון אויך אן אמעריקאנער איך רעדט נישט אין די ליפט אריין, יעדער אמעריקאנער וואס האט געלערנט אין לאנדאן וועט דיר ארויס ברענגן שטריכן פון די לאנדענע, מייסטנס מיט שעצינג.

יאך האב אויך געלערנט אין לאנדן א לאנגע תקופה, און איך האב גאר נאנטע קרובים פון דארט, דאס בעסטע האט דאס 'שטארק זיך' מגדיר געווען, אמת יעדעס ווארט!

קוק איבער (אז די ווילסט)
viewtopic.php?p=1058000#p1058000
וואס איך שרייב איבער שטארק זיך'ס הגדרה, דאס איז אלעס ווען מען קוקט נאר אויף איין האלב ליידיגע זייט פונעם גלעזעל.

נו, פאר דעם טייל מיר זיך דאך איין... איך שרייב איין זייט און דו דאס צווייטע.

בכל אופן, איז דא דארט פילע מעלות, ווי אנדערע שרייבן שוין. לכשעצמי געפעלט מיר זייער די מאנטשעסטער מענטאליטעט.

שטארק זיך האט געשריבן:איך קען אביסל לאנדאן, און אט איז מיין מיינונג.

1. כלפי לימודים, גלייב איז די אלע פראגראמן פון די קינדער האבן קיין סך אמת׳דיגע פנימיות נישט צוגעגעבן. און טאקע אין די באגריפן פון לומדי תורה, שטייען די ענגלענדער נישט שוואכער ווי די אמעריקאנער.

2. עס איז פאראן א געוויסע ״ענגלישע שטאלץ״ וואס די ענגלענדער קוקן זיך אן ווי זיי געהערן און זענען א חלק פון זייער לאנד מער ווי אין אמעריקע. (מעגליך אנדערע מערקן אנדערש)

3. אין לאנדאן איז פאראן א מצב פון בליעל, דער עולם לעבט א פוילע לעבן, מען האט ניט די נארמאלע געהעריגע לעבנסגייסט אמביציע. (כרעד נישט דוקא כלפי אמעריקא, אפילו כלפי ארץ ישראל וכדומה) איך קוק עס אן ווי אן איינגעבוירענע דעפרעססיע (נישט אויף א טרויעריגע אופן, מער א מטלאזיגקייט) עס זעהט זיך אן אין העגיענישע נקודות אויך, און גרויסן טייל ביים עזרת נשים.

4. עס הערשט דארט א מאסיווע אומפארגינישקייט, או היבש ביסל פארביסנקייט, געווענליך מיט א פרומקייט/מידת האמת שלייער. (איידער איר פרעגט מיר אפ, פרעגט אייך אביסל נאך), מען וועט ליבערשט שטיצן דעם גוי ווי דעם איד! (פאר די פרייז, פרייז קען איך דאך שוין גיין צום גוי).

5. דער גאנצער אייראפעער מענטאליטעט, איז עפעס וואס נישט מיט יעדן שטימט עס. איך ווייס נישט וויפיל מען איז באקאנט דערמיט, אבער דער טשולענט-טאפ אין די מקומות (לאנדאן-אנטווערפן) איז אביסל ווייניגער ארעסיוו ווי דאהי, אבער אויף א פאסיוון אופן איז עס פיל ארגער אין טיפער ווי דאהי. מען איז אויסגעקאכט דערין. ודוק כי קצרתי.

די אלע וואס לעבן אין די ״יענעמס גרינע גראז״ טרוים, זאלן מיר ביטע מוחל זיין פארן זיי ערוועקן.

ס'ערשטע זאך ר' שטארק, כאפ זיך אריבער צום צוויי פראסקעס אשכול און וועל זיך אויס וועלכע צוויי דו ווילסט...

יעצט צום ענין:
1. גערעכט.

2. ווייס איך אינגאנצען נישט פארוואס דו זאגסט אזוי. אדרבה, אויב קוקט מען אין פראקטיק ליגען די אמעריקאנער אסאך מער אינעם פאליטיק פונעם לאנד צ.ב.ש. ביי די וואלען וכדומה.

3. האט א שטיקעל שייכות מיט נומער 4, און דארט וועלען מיר מאריך זיין. לגבי היגעניע בין איך ווייט פון איבערצייגט אז איהר זענט גערעכט, אבער איך האב עס קיינמאל געהעריג שטודירט.

4. אין אלגעמיין זענט איהר גערעכט און דאס איז מקושר מיט נומער 3. מען זאגט א ווערטעל אז ווען אן אמעריקאנער גוי קומט ארויס און זעהט זיין שכן האט זיך געקויפט א שיינע נייע קאר קלערט ער צו זיך, "דזשעקי האט א נייע קאר - איך מוז אויך האבען אזאנס". משא"כ ווען דאס פאסירט ביי אן ענגלישע גוי קלערט ער, "דזשעקי האט א נייע קאר - איך מוז עס צוקראצען..."
עס איז נישטא וואס צו רעדען אז באופן כללי הערשט אן אומפאגינערישקייט פיהל מער ווי אין אמעריקא, און דאס איז אין איינוועגס גורם די אמביציעס זאלען נישט זיין אזוי ווייט יענעם איבערצושטייגען נאר יענעם אונטערצוברענגען. דאס איז סיי ביי גוים און להבדיל אויך ביי יודען.
עקסטער איז דא אן מציאות וואס איך דענק (איהר מעגט זיין מחולק) אז דער יודישע באפעלקערונג אין לונדון איז נאכען קריג געווארען שטערקער באאיינפלוסט פונעם גאליציאנער גייסט און ניו יארק פונעם אונגארישען - מיט אלע מעלות און חסרונות וואס ביידע פארמאגען. (דאס ברענגט אויך אז די ענגלישע גאליציאנע און די אמעריקאנע אונגארישע זענען איטליכע מער עקסטרעם אין זייער גייסט און טיפ.)

דער ענגלישע יוד וועט לעבען מיט פיהל מער צמצום און באשיידענקייט, אבער ווידעראום פאר יענעם וועט ער אויך נישט פארגינען קיין לוקסוס. דער אמעריקאנער יוד וועט גיכער פארגינען פאר אן אנדערען
אבער זיין גאנצע הלוך ילך איז א פארשווענדערישע און לוקסעריזע.
לגבי יודישקייט איז ביי מיר קלאר אז דער ערשטע מהלך - מיטען חסרון וואס עס ברענגט - איז פיהל בילכער, ווייל דאס ליגען אין גשמיות טוט אוטאמאטיש מגשם זיין דער מענטש. טאמער קוקט מען צוריק צום אלטען היים זענען די גאליציאנע יודען אין אלגעמיין געוועהן איידעלער און פון בעסערע קוואליטעט ווי די אונגארישע, און טאקע ווייל אין פוילין איז געוועהן די דלות אזוי גרויס און דאגעגען אין אונגארען האט מען געלעבט ברייט.
לונדונע יודען האבען נאטורליך א באשיידענקייט און איינגעהאלטענקייט וואס מען טרעפט גאר זעלטען אין אמעריקא, און אדרבה, פיהל זאכען וואס דער לונדונער וועט באטראכטען אלס א שטאפעל אין שפלות און תאוות איז ביים אמעריקאנער (כמעט) דער סטאנדארד. נעם אפילו א פשוט'ע זאך ווי א בר מצוה - אין אמעריקא איז מוזיק דער סטאנדארד און יעדער וואס קען זיך עטוואס לאזען קאסטען (אדער נישט) באשטעלט אויך א קאפעלע. אין לונדון איז דאס כמעט אומדערהערט (און דאס ביסעל וואס עס מאכט זיך יא איז בבחינת ויתערבו ב... וילמדו מעשיהם - פון אמעריקאנע יודען וועלכע זענען איידימער דאהי). דער לונדונע יוד באטראכט דעם אמעריקאנע בר מצוה אלס פארשווענדעריש און מגושם, און ווידעראום דער אמעריקאנע יוד קען ניטאמאל דערהערען אז דאס איז אפשר איבערגעטריבען.
אזוי זענען פארהאנען נאך צענדליגע און הונדערטע ביישפילען על כל צעד ושעל, ודו"ק כי קצרתי.

נאך א נקודה וואס איהר דערמאנט אזוי בהבלעה איז דער פארביסענקייט אונטער א שלייער פון פרומקייט. דאס איז ריכטיג אז דאהי איז דא מער (אדער עכ"פ די השפעה איז גרעסער) פון די עקלהאפטיגע פארשטונקענע בלוט-צאפער יודען. מצד שני טראגט דער שטאט א פיהל ערליכערע און פרומערע צורה ווי די אמעריקאנער שטעט. דער היימישע ראבינאט - מיט אלע חסרונות וואס עס ענטהאלט - האט היבש א השפעה אויף די געשעפטען און געבט אכטונג עס זאל נישט ווערען אין ערגעץ קיין מושב לצים ברחובה של עיר. למשל וואס טוט זיך אפ ליל ששי (און אפשר יעדע נאכט) אינדרויסען פון דעלי 52 וועט איהר נישט טרעפען דאהי אפילו בזעיר אנפין.
דאס מיינט נישט אז עס זענען נישטא קיין פארדארבענע יחידים יונגאטשען, אבער עס עקזיסטירט נישט אזוי שטארק א באדען וואו דער שימעל קען זיך צו וואקסען און פארשפרייטען. דאס איז קריטיש וויכטיג פאר חינוך הבנים (והאבות...) אז מען זעהט עכ"פ נישט מיט די אויגען קיין מקומות מיוחדים פאר גראבע געפירעכץ, וואס כידוע טוט דאס עצם צוקוקען זיך צו עבירות און פראסטעריי פוגם זיין די הרגשים.

5. איך בין נישט קלאר אויף 100% וואס איהר מיינט, אבער אויב רעדט איהר פון זיין מער אריינגעטוהן אין יענעמ'ס געשעפטען איז ריכטיג אז ווי קלענער דער שטאט אדער קהילה איז, אלץ ערגער איז עס אין דעם געביט.


עס איז נאך דא פיהל צו שרייבען וואלט מיר נאר דער צייט און געדולד ערלויבט, און יעדע נקודה וואס איך האב בארירט קען מען עקסטער אויסברייטערען - דאס איז אויסער פארשידענע אנדערע נקודות וואס מען האט אינגאנצען נישט בארירט. אונטערשטע שורה דענק איך אז עס דארף נישט צו שאטען פאר חינוך הבנים והבנות זיך אהערציהן, און אפשר גאר פארקערט.

אנעים, דאנקע פאר די רעאקציע, איך בעפארצוג ציפעס צו פראסקעס....

1. אוודאי גיבסטו גערעכט... איךהאב נישט אנדערשט געקלערט.

2. איך מיין בכלל נישט דאס ״זיין אריינגעטוהן״ אין די פאליטיק וכדומה. איך רעד פון דעם וואס איר זענט שטאלץ מיטן ענגלישן קולטור,מיטן אקצענט, עס איז ביי אייך א גאנצע דערהער, ״ביי אונז ענגלישע״... אבער איך פארשטיי עס איז א דקות.

3. ביסטו דאך אויף מיין זייט... לגבי די היגיעניע חלק איז נישט פאר א פובליק דיסקוסיע, איך גלייב עס וועט מיר נישט שווער זיין דיר צו איבערצייגן.

4. איך וואלט ערווארטעט דו זאלסט מער מאריך זיין איבער די ״דעפרעסיע״ די ״העדא-מאטיוואציע״ די מענטשן קוקן אויס ווי זיי זענען אויפגעשטאנען ווייל אין בעט האבן זיי מאיזה סיבה, נישט געקענט פארבלייבן... נישט ווייל עס איז פארהאן עפעס וואס דארף געטוהן ווערען.

איבער די סיבות, עס מאכט שכל וואס דו זאגסט טעארעטיש, און דאס צוקראצן דזשעקי׳ס קאר ברענגט ארויס דעם מענטאליטעט עד להפליא.

כהערה: דו ברענגסט ארויס פונקטן לגבי מאכן א שמחה, כדוגמה. און עס קוקט מיר אויס ווי די גבולים צווישן ׳אויסברענגעריי׳ און ׳שפלות״ ווערען אביסל מטושטש. בעת איך וועל דיר מודה זיין אז אין אויסברענגעריי זענען די אמעריקאנער ארגער/ברייטער (אייער טשויס) איז אבער לגבי שפלות?... אוודאי טאמער ער שפענדט נישט קיין געלט פאלן ארויס געוויסע הולטייאישע תאווה׳לעך ביי א שמחה. אבער ביסוד איז אמעריקאנער גראביאן א פזרן בעת זיין לאנדאנע קאלעגע, א קארגער דבר אחר.

דין צושטעל פון די ענגלישע holier than thou
מענטעליטעט, איז אומריכטיג. ווייל בעת די ערשטע איז self righteousness איז די צווייטע א באגריף פון fanaticism.

לגבי די אויסקוק פון די שטאט, הולטיי פלעצער וכדומה, וואלט איך געזאגט אז עס איז וומסב״ג לעומת ב״פ, און סטעמפארד היל לעומת גאלדערס גרין. און קודאס פארן דערמאנען לשבח דעם ראבינאט #אומערווארטעט.

5. עס איז נישט די כמות פון אינוואלוומענט אין יענעמס לעבן, עס איז די איכות.

כלפי חינוך
You might still be right

וואס גייט דא פאר? איך בין א קול קורא במדבר?
אנטשולדיגט ר׳ אנעים, מאכט אייך וויסנדיג!

שטארק זיך האט געשריבן:נו, פאר דעם טייל מיר זיך דאך איין... איך שרייב איין זייט און דו דאס צווייטע.

בכל אופן, איז דא דארט פילע מעלות, ווי אנדערע שרייבן שוין. לכשעצמי געפעלט מיר זייער די מאנטשעסטער מענטאליטעט.

אדרבה,לאמיר הערן וואס זענען די מעלות (און חסרונות...) פון מאנטשעסטער ?!

שטארק זיך האט געשריבן:וואס גייט דא פאר? איך בין א קול קורא במדבר?
אנטשולדיגט ר׳ אנעים, מאכט אייך וויסנדיג!

איך בין צו פויל...

גאר אסאך ארבעט - בל"נ נאך פאר שב"ק.

אנעים זמירות האט געשריבן:

שטארק זיך האט געשריבן:וואס גייט דא פאר? איך בין א קול קורא במדבר?
אנטשולדיגט ר׳ אנעים, מאכט אייך וויסנדיג!

איך בין צו פויל...

גאר אסאך ארבעט - בל"נ נאך פאר שב"ק.

כוואלט הנאה געהאט אויב איר וועט אריינ'ארבעטן' און ענטפערן אויך אויף מיין פראגע...

אנעים זמירות האט געשריבן:...........
דער ענגלישע יוד וועט לעבען מיט פיהל מער צמצום און באשיידענקייט, אבער ווידעראום פאר יענעם וועט ער אויך נישט פארגינען קיין לוקסוס. דער אמעריקאנער יוד וועט גיכער פארגינען פאר אן אנדערען אבער זיין גאנצע הלוך ילך איז א פארשווענדערישע און לוקסעריזע.

לגבי יודישקייט איז ביי מיר קלאר אז דער ערשטע מהלך - מיטען חסרון וואס עס ברענגט - איז פיהל בילכער, ווייל דאס ליגען אין גשמיות טוט אוטאמאטיש מגשם זיין דער מענטש. טאמער קוקט מען צוריק צום אלטען היים זענען די גאליציאנע יודען אין אלגעמיין געוועהן איידעלער און פון בעסערע קוואליטעט ווי די אונגארישע, און טאקע ווייל אין פוילין איז געוועהן די דלות אזוי גרויס און דאגעגען אין אונגארען האט מען געלעבט ברייט.
...........

שטארק שטארק מחולק.

וה'יוגענט אין פוילן לגבי אונגארן יוכיח. איידעלע און בעסערע קוואליטעט ....... פרייע.

נאך א חילוק צווישן דער אמעריקאנער אונעם ענגלישן איז, דער אמעריקאנער זוכט אלס וואו ער קען 'מאכן' א דאללער, בעת דער ענגלישער זוכט אלס וואו ער קען 'שפארן' א דאללער.. (פונט..).

(האט נישט עכט א שייכות מיט'ן נושא האשכול, אבער ס'איז נאך א פועל יוצא פון די נישט ארבעטן עטיטוד, און לעבן באקוועם אויפ'ן שטאט)

בנוגע מאנטשעסטער, האט מיר א לאנדאנער איינוואוינער עס מגדיר געווען, "צו פארן פון לאנדאן אויף מאנטשעסטער, איז ווי צוריק פארן אין צייט מיט זיבעציג יאר".

האבן מיר הנאה פון די "חיים און ברוך" שמועס צווישן "אנעים און שארק זיך"

ווישוואש האט געשריבן:נאך א חילוק צווישן דער אמעריקאנער אונעם ענגלישן איז, דער אמעריקאנער זוכט אלס וואו ער קען 'מאכן' א דאללער, בעת דער ענגלישער זוכט אלס וואו ער קען 'שפארן' א דאללער.. (פונט..).

(האט נישט עכט א שייכות מיט'ן נושא האשכול, אבער ס'איז נאך א פועל יוצא פון די נישט ארבעטן עטיטוד, און לעבן באקוועם אויפ'ן שטאט)

בנוגע מאנטשעסטער, האט מיר א לאנדאנער איינוואוינער עס מגדיר געווען, "צו פארן פון לאנדאן אויף מאנטשעסטער, איז ווי צוריק פארן אין צייט מיט זיבעציג יאר".

דהיינו, מיט וואס איז לאנדאן מער פארגעשריטען ?