לערנען: אינדערהיים אדער אין בית-המדרש?

[זיס]

איך וויל דורכשמועסן מיט דער ציבור אידן, פארשידענע זייטן און סברות וואו עס איז ענדערש צו לערנען, אינדערהיים אדער אין בית-המדרש.

איך בין זיכער אז יעדער דא האט שוין אויספראבירט ביידע וועגן און יעדער האט מסתמא סברות און מיינונגען פארוואס אזוי אדער אזוי. איך פערזענליך וואקל זיך כסדר דערין, שוין פיל מאל שוקל געווען ווי אזוי עס איז בעסער און יעדע מאל ציה איך אנדערע מסקנות. באמת האט יעדע וועג מעלות און חסרונות און עס איז שווער צו מעסטן.

פון איין זייט איז פאראן א סברה אז די קינדער דארפן זען די טאטע לערנען, און די שטוב דארף האבן א תורה'דיגע בליק מיט א טאטע וואס לערנט דארט. ווידער פון די אנדערע זייט איז אין בית-המדרש פאראן א קול תורה עס טוט זיך דארט, און ממילא לערנט מען בעסער. אבער אפשר איז א סברה אז אינדערהיים איז מען רואיגער, מען קען זיך בעסער קאנצערטרירן און ווי אויך איז פאראן פארשידענע באקוועמליכקייטן וואס קענען ארויסהעלפן אינעם לערנען, וואס מען האט נישט אין בית-המדרש. ווידער קען עס זיין א שאלה פון פרעסטידזש, אז אין בית-המדרש זאל דער ציבור דיר קענען אלס מענטש וואס זיצט און לערנט.

בקיצור, עס איז פאראן פיל זייטן און סברות דערין, און איך וואלט געוואלט הערן פונעם עולם ווי אזוי איר קוקט אן די זאך.

[מי יודע]

עיין יו"ד סימן רמ"ו סכ"ב, ברית כרותה שכל הלומד בבית הכנסת לא במהרה הוא משכח.

ופוק חזי דבריו הקדושים של רביה"ק מסאטמאר זי"ע בדברי יואל פ' בהר עמוד שכ"ה
והנני מגלה דעתי כי החובה מוטלת על כל יחיד ויחיד בפני עצמו לבא אל ביהמ"ד הזה ללמוד תורה בקיבוץ חברים בכל יום, ולא מיבעיא מי שזכה ועוסק בתורה כל היום אשרי לו, אלא אפילו מי שמטופל בפרנסה חיוב רמיא עליה לבא הנה לקבוע עתים לתורה בכל יום, כי לימוד התורה בבית יש בו מניעות רבות ועיכובים שונים, ולפיכך במה שמתכנסים לביהמ״ד ללמוד בצוותא יש בו כח גדול לפעול גדולות ונצורות ביהדות, כי בכח הקדושה שהוא קולט אל קרבו באותה העת שהוא יושב בביהמ״ד, גם בצאתו החוצה ובהתעסקו בהוויות העולם הזה, ידע וישכיל כי יש מנהיג לבירה אשר מלוא כל הארץ כבודו, וכח קדוש זה יגדור בעדו מללכת למקומות אשר לא טובים, ולהשמר מלעשות דברים אשר לא כדת, ולפיכך הנני לחזור ולעורר כי חיוב מוטל על כל אחד להתכנס לבית המדרש דוקא.

[moshele11211]

די רבי זי''ע פלעגט זאגן וה''ם - אינדערהיים לא ידעו דרכי

לעצט פאראכטן דורך moshele11211 אום דאנערשטאג ספטמבר 01, 2011 9:27 am, איין מאל איז עס געווארן פאראכטן

[יהיה כן]

as far i know zis is not a satmarer so lets go back to the discussion

[קרעמער]

דער ענטפער איז ירא שמים יוצא ידי שניהם

מען איז קובע עתים לתורה סיי אין שטוב און סיי אין שוהל

[אשר ווילבער]

די האסט אנגעכאפט גאר א פארצוויגטע נושא, אזוי ווי די האסט געשריבען, ס'דא סברות לכאן ולכאן, אבער לפי האמת אז מ'קוקט אריין אין די גמרא, אויף איינער וואס לערענט אליין, וחרב על הבדים, זייער שארף, מ'דארף לערען מיטן רבים, ס'איז מרבה קנאת סופרים,
און די חלק אז די קינדער זאלן זעהן אז די טאטע לערענט, קען מען זיי זאגען אדער בעסער געזאגט מ'דארף זיי זאגען, א גוטע נאכט קינדער טאטי דארף שוין גיין אין שול לערנען, די קינדער זעהן ווי די טאטע רייסט זיך אוועק נאך א שווערן טאג ארבייט, שלעפט ארויס דעם זעקל ביינער פונעם קאוטש, איך דארף ענק נישט דערציילען ווי שווער ס'קומט אן, און דאס אז זיי זעהען דאס איז גענוג פאר זיי,
און דאס אז די לערענסט און ביהמ"ד, הייבט עס טאקע אויף דיין מאראל, און ס'טוט אויף סיי פאר דיך און די משפחה קען די זעלבע ארויף קוקען, ווייל ווען די הייבטס אויף א טעלעפאון אדער די שיקסט א טעקסט אונמיטן שיעור ווייסן דאס נישט דיינע קינדער, אבער אינדערהיים כאפן די קליינע חברה זייער גוט ווי פלייסיג מ'לערנט, איז אלס פראקטיש אויס מייניך איז בעסער אז מ'לערענט אין שוהל, הא?

און צו דיר הרב קרעמער'ן, וועגען קובע זיין א שיעור אינדערהיים איז זייער וויכטיג, אבער ס'דא וואס זענען קובע ווען די ווייב דארף די העלפ, און דעמאלסט איז דא א תירץ, נא, ביטול תורה, איך מיין אינדערהיים דארף מען העלפען וואס מער, און אין שול זאלער הארווען אז ס'זאל גיין א רויך פון די טיי,

[פישל]

דער ענטפער איז ירא שמים יוצא ידי שניהם

מען איז קובע עתים לתורה סיי אין שטוב און סיי אין שוהל

ג"א מצטרף לקרעמער בתוס' ביאור.

דאס איז זיכער אז מען מוז לערנען אויך אינדערהיים, טראץ וואס אשר האט שוין פריער ארויסגעברענגט אז עס איז אויך א געוואלדיגע חינוך פאר די קינדער ווען דער טאטע "גייט" לערנען אין ביהמ"ד, אבער עס איז קלאר אז דאס איז בכלל נישט קיין פארגלייך צו א לעבעדיגער ביישפיל ווען א טאטע האט באמת א שיעור אינדערהיים, אפי' א קורצע שיעור, ווייל אין א אידישע שטוב מוז מען בפועל לערנען תורה, און לויט דעם הייליגן קדושת לוי וועלן די אלע הייזער וואו מען האט געלערנט תורה ארויפגיין קיין ארץ ישראל לעתיד.

נאר וואס דען, דאס וואס די רבנים זענען מעורר אז מען זאל זיך קובע זיין דוקא אין ביהמ"ד, דאס רעדט מען אלץ "קביעות" עיתים לתורה אז עס זאל זיין א "קבע" ווייל אינדערהיים מאכט זיך אלץ שטערונגען וואס מען ווערט פארנומען דעריבער דארף מען האבן א שיעור קבוע אין ביהמ"ד חוק ולא יעבור, אבער חוץ מזה דארף מען אויך לערנען אינדערהיים ווען מען האט יא א מעגליכקייט און מען ווערט נישט געשטערט.

[אויפריכטיג]

קודם איז דא א מאמר חז"ל אין בסנהדרין צב ע"א:

אמר רבי אלעזר: כל בית שאין דברי תורה נשמעים בו בלילה - אש אוכלתו, שנאמר: 'כל חשך טמון לצפוניו תאכלהו אש לא נפח ירע שריד באהלו'; אין שריד אלא תלמיד חכם, שנאמר 'ובשרידים אשר ה' קרא'.

זעמער אז מען דארף לערנען ביינאכט אינדערהיים. און בכלל צי וואס דארף מען א ש"ס אינדערהיים אויב מען עפענט עס נישט מערב פסח לערב פסח?...

בנוגע "חרב על הבדים" מיין איך אז עס איז געזאגט געווארן ווען איינער וויל נישט מרביץ תורה זיין, אבער סתם אזוי טאר מען דען נישט לערנען אליינס? ס'הייסט ענדערש גיין ליידיג ווי לערנען אליין?

[moshele11211]

האב איך געהערט אמאל פון א טייערע חשובער בעל דרשן אויף דעם כל בית שאין וגו' , מיינט צוזאגן אז די זאך אז מען זאל רעדן אינדערהיים אז מען דארף זיך פריער לייגן שלאפן כדי מען זאל קענען אויפשטיין און מיט דעם איז מען יוצא ווייל אינדערהיים קען מען נישט אזוי גוט לערנען כידוע און סיי עס שטייט מורא'דיע ברכות דער וואס לערנעט אין ביהמ''ד .
פרעגסטו פארוואס מען דארף א ש''ס צו פארהערן די קינדער, און ווייל יעדער האט

[מי יודע]

האב איך געהערט אמאל פון א טייערע חשובער בעל דרשן אויף דעם כל בית שאין וגו' , מיינט צוזאגן אז די זאך אז מען זאל רעדן אינדערהיים אז מען דארף זיך פריער לייגן שלאפן כדי מען זאל קענען אויפשטיין און מיט דעם איז מען יוצא ווייל אינדערהיים קען מען נישט אזוי גוט לערנען כידוע און סיי עס שטייט מורא'דיע ברכות דער וואס לערנעט אין ביהמ''ד .

א שטארקע געדאנק

[אויפריכטיג]

מיט דעם ש"ס מיין איך אנצוצייגן אז אויב האבן זיך אונזערע זיידעס געפירט צו האבן א פולער ש"ס אינדערהיים, פילייכט האבן זיי געפילעוועט דערין.

[מר. קליען]

קודם איז דא א מאמר חז"ל אין בסנהדרין צב ע"א:

אמר רבי אלעזר: כל בית שאין דברי תורה נשמעים בו בלילה - אש אוכלתו, שנאמר: 'כל חשך טמון לצפוניו תאכלהו אש לא נפח ירע שריד באהלו'; אין שריד אלא תלמיד חכם, שנאמר 'ובשרידים אשר ה' קרא'.

זעמער אז מען דארף לערנען ביינאכט אינדערהיים. און בכלל צי וואס דארף מען א ש"ס אינדערהיים אויב מען עפענט עס נישט מערב פסח לערב פסח?...

בנוגע "חרב על הבדים" מיין איך אז עס איז געזאגט געווארן ווען איינער וויל נישט מרביץ תורה זיין, אבער סתם אזוי טאר מען דען נישט לערנען אליינס? ס'הייסט ענדערש גיין ליידיג ווי לערנען אליין?

עס איז כדי צו דערמאנען וואס דער בן איש חי זאגט אז בית גייט ארויף אויף די ווייב,אזוי ווי די גמרא זאגט דאכט זיך מיר רב יוסי מעולם לא קראתי לאשתי אלא ביתי (דענק איך נישט די לשון פונקטליך)

לעצט פאראכטן דורך מר. קליען אום דאנערשטאג ספטמבר 01, 2011 1:49 pm, איין מאל איז עס געווארן פאראכטן

[זיס]

זעה איך אז דער עולם איז שטארק פאר לערנען אין בית-המדרש.

למעשה איז אבער אויך פאראן א גרויסער יישוב הדעת ביים לערנען אינדערהיים, מען קען זיך גרינגער מתבונן בדברי חז"ל און מעיין זיין מיט א רואיגקייט, וואס מען קען נישט אזוי גרינג טון אין בית-המדרש. איז דאס נישט קיין חשבון?

[מי חכם]

מיט דעם ש"ס מיין איך אנצוצייגן אז אויב האבן זיך אונזערע זיידעס געפירט צו האבן א פולער ש"ס אינדערהיים, פילייכט האבן זיי געפילעוועט דערין.

ווער פון אונזערע זיידעס (נישט עלטערן) האבן געהאט א ש"ס אינדערהיים?

[אויפריכטיג]

קודם איז דא א מאמר חז"ל אין בסנהדרין צב ע"א:

אמר רבי אלעזר: כל בית שאין דברי תורה נשמעים בו בלילה - אש אוכלתו, שנאמר: 'כל חשך טמון לצפוניו תאכלהו אש לא נפח ירע שריד באהלו'; אין שריד אלא תלמיד חכם, שנאמר 'ובשרידים אשר ה' קרא'.

זעמער אז מען דארף לערנען ביינאכט אינדערהיים. און בכלל צי וואס דארף מען א ש"ס אינדערהיים אויב מען עפענט עס נישט מערב פסח לערב פסח?...

בנוגע "חרב על הבדים" מיין איך אז עס איז געזאגט געווארן ווען איינער וויל נישט מרביץ תורה זיין, אבער סתם אזוי טאר מען דען נישט לערנען אליינס? ס'הייסט ענדערש גיין ליידיג ווי לערנען אליין?

עס איז כדי צו דערמאנען וואס דער בן איש חי זאגט אז בית גייט ארויף אויף די ווייב,אזוי ווי די גמרא זאגט דאכט זיך מיר רב יוסי מעולם לא קראתי לאשתי אלא ביתי (דענק איך נישט די לשון פונקטליך)

פיר אויס וואס איז דער פירוש פונעם חזון איש ז"ל?

[מר. קליען]

מיינסט בן איש חי
ער ברענגט ארויס אז די ווייב דארף הערן לערנען
טראכט איך יעצט אז דאס איז פשט פון לא זכה אש אכלתו אפשר מיינט אויב ער איז נישט זוכה צו תורה, דאס איז דער זעלבער אש אכלתו

לעצט פאראכטן דורך מר. קליען אום דאנערשטאג ספטמבר 01, 2011 2:07 pm, איין מאל איז עס געווארן פאראכטן

[ברוך]

ווי וואוינט עטץ?

און דעם לעכל קען מען רואיג קיין איין מינוט נישט לערנען.

ב"ה די קהילה ווי איך באלאנג האט צוגעשטעלט הערליכע לופטיגע היכל התורה'ס מיט אלע ספרים און אלע געגענטער.
איך זעה נישט קיין אפשען און מיין יעצטיגע דירה צו קענען לערנען. (חוץ מען מען ברויך בעיביסיטן)

[מיניסטער לעהמאן]

האב איך געהערט אמאל פון א טייערע חשובער בעל דרשן אויף דעם כל בית שאין וגו' , מיינט צוזאגן אז די זאך אז מען זאל רעדן אינדערהיים אז מען דארף זיך פריער לייגן שלאפן כדי מען זאל קענען אויפשטיין און מיט דעם איז מען יוצא ווייל אינדערהיים קען מען נישט אזוי גוט לערנען כידוע און סיי עס שטייט מורא'דיע ברכות דער וואס לערנעט אין ביהמ''ד .

כ'האב עס געהערט אויף א סידי פון הרה"ג ר' שמעון זאב מייזליש שליט"א ביי א שמועס פאר אינגעלייט. מסתמא האסטו עס אויך דארט געהערט.

[moshele11211]

קען זיין איך געדענק שוין נישט

[farshlufen]

דער ענטפער איז ירא שמים יוצא ידי שניהם

מען איז קובע עתים לתורה סיי אין שטוב און סיי אין שוהל

ג"א מצטרף לקרעמער בתוס' ביאור.

דאס איז זיכער אז מען מוז לערנען אויך אינדערהיים, טראץ וואס אשר האט שוין פריער ארויסגעברענגט אז עס איז אויך א געוואלדיגע חינוך פאר די קינדער ווען דער טאטע "גייט" לערנען אין ביהמ"ד, אבער עס איז קלאר אז דאס איז בכלל נישט קיין פארגלייך צו א לעבעדיגער ביישפיל ווען א טאטע האט באמת א שיעור אינדערהיים, אפי' א קורצע שיעור, ווייל אין א אידישע שטוב מוז מען בפועל לערנען תורה, און לויט דעם הייליגן קדושת לוי וועלן די אלע הייזער וואו מען האט געלערנט תורה ארויפגיין קיין ארץ ישראל לעתיד.

נאר וואס דען, דאס וואס די רבנים זענען מעורר אז מען זאל זיך קובע זיין דוקא אין ביהמ"ד, דאס רעדט מען אלץ "קביעות" עיתים לתורה אז עס זאל זיין א "קבע" ווייל אינדערהיים מאכט זיך אלץ שטערונגען וואס מען ווערט פארנומען דעריבער דארף מען האבן א שיעור קבוע אין ביהמ"ד חוק ולא יעבור, אבער חוץ מזה דארף מען אויך לערנען אינדערהיים ווען מען האט יא א מעגליכקייט און מען ווערט נישט געשטערט.

איר זאגט ריכטיג, ועוד אז א חיוב לימוד התורה איז פארהאן א יעדע מינוט וואס מ'האט ליידיג, נישט קיין נפק"מ וואו מען איז, דערפאר אז מ'האט א רואיגע מינוט ברויך מען זיך צוכאפן צום ספרים שאנק, דאס איז חוץ וואס בשעת'ן עסן אדער אכט געבן אויף די קינדער אפילו ווען זיי שפילן זיך אין הויף קען מען אויך אריינקוקן אין א אידיש ספר.

אויסער וואס אין געוויסע צייטן וואס מען ווייסט אז אין שטוב קען מען דארפן הילף פון צייט צו צייט מיט דאס געזונדל קעה"ר, אזוי ווי שב"ק סיי אינדערפרי און סיי נאכמיטאג, זעצט מען זיך לערנען אפילו בעיון און ווען עס פעלט אויס שטעלט מען זיך אויף און מ'העלפט צו און דערנאך גייט מען צוריק צו די גמרא.

[farshlufen]

ווי וואוינט עטץ?

און דעם לעכל קען מען רואיג קיין איין מינוט נישט לערנען.

ב"ה די קהילה ווי איך באלאנג האט צוגעשטעלט הערליכע לופטיגע היכל התורה'ס מיט אלע ספרים און אלע געגענטער.
איך זעה נישט קיין אפשען און מיין יעצטיגע דירה צו קענען לערנען. (חוץ מען מען ברויך בעיביסיטן)

יא אבער די ספרים שרייבן אז די ערשטע זאך וואס מ'ברויך אהערשטעלן אין א אידישע שטוב איז א רואיג ווינקל צו לערנען.

[farshlufen]

מיט דעם ש"ס מיין איך אנצוצייגן אז אויב האבן זיך אונזערע זיידעס געפירט צו האבן א פולער ש"ס אינדערהיים, פילייכט האבן זיי געפילעוועט דערין.

ווער פון אונזערע זיידעס (נישט עלטערן) האבן געהאט א ש"ס אינדערהיים?

ביידע זיידעס מיינע, געוועזן אידן [אין יארן] א צוויי דריי דורות פריערט פון אונז.

מסופקני אויב איר האט געקאנט אייערע זיידעס.

[פעדער]

פונעם רבי'ן זי"ע זאגט מען נאך "והם לא ידעו דרכי" אינדערהיים קען מען נישט וויסן מיין תורה"....

מ'פאנגט אהן לערנען אויפ'ן קול.....א טעלעפאן קאל...מ'גייט צו רש"י...קומט די ווייב אריין מיט א קשיא...מ'לערנט א ר' שמעון שקאפ, טראסקעט אין קיך אראפ א טאפ...ענדליך מ'טוט שוין אין א סוגיא בראקן, האט דער קליינער שאולי איבערגעהאקט, אז ער זוכט זיינע זאקן.

[ווינקל]

(יעדע זאך וואס כ'האב געקלערט צו שרייבן דא, האט שוין איינער ערווענט ביני וביני וואס איך האב זיך אויסגעקראצט... אריין אין דורכפאל אשכול. כה לחי!!!)
ווען כ'האב גערופן מיין רבי'ן זאל געזונט זיין שואל עצה זיין איבער א דירה, איז די ערשטע פראגע געווען, וואס טוט זיך מיט א שטוב מיוחד לתורה ולתפלה? ווען דער ענטפער איז געווען פאזיטיוו בס"ד, ערשט דאן האט ער מיר אנגעוואונטשן בכ"ט.

מיינע זיידעס האבן/האבן געהאט שס"ן אדער די עלטער זיידעס האבן נאר טייל געהאט גאנצע און טייל חלקים. תלמידי חכמים און פארטינקן אין די תורה זענען זיי געווען אסאך מער ווי מיר וואונטשן זיך צו זיין. מתי יגיע מעשי...!

מיין וואויט! קביעת עתים אין בהימ"ד, עקסטערע קביעת זמן עכ"פ מעט מן המעט אינדערהיים פארן שלאפן גיין וכדומה, און אודאי יעדע פרייע מינוט.

[מי חכם]

מיט דעם ש"ס מיין איך אנצוצייגן אז אויב האבן זיך אונזערע זיידעס געפירט צו האבן א פולער ש"ס אינדערהיים, פילייכט האבן זיי געפילעוועט דערין.

ווער פון אונזערע זיידעס (נישט עלטערן) האבן געהאט א ש"ס אינדערהיים?

ביידע זיידעס מיינע, געוועזן אידן [אין יארן] א צוויי דריי דורות פריערט פון אונז.

מסופקני אויב איר האט געקאנט אייערע זיידעס.

איר רעדט זיכער פון נאכן קריג. איך רעד פון פאר דעם. און אגב, לענין האשכול, אן האבן ש"ס'ן אינדערהיים, וועט איר זייער אסאך מאל קאנען ליינען אויף די מצבה זייערע אז אהיימקומענדיג פון א שווערן אויסגעמארדעוועטען טאג ארבעט, האבן זיי זיך געזעצט לערנען מיט א התמדה ווי עס וואלט גאר קיין מארגן נישט געווען. און יא, דאס האבן זיי געטאן אינדערהיים.