געדאנקען פון אלף בית

[קינדער שפיל]

א גוט יאר.

מיר ארבעטן יעצט אויף א געוויסע אלף בית פראדוקט, מיר פרובירן צוצושטעלן בילדער פון זאכן לויט די אלף בית, לאמיר זעהן צו איר קענט ארויסהעלפן און צולייגן זאכן וואס הייבן זיך אן מיט די אותיות וואס עס איז נאכנישט דא צופיל זאכן.

אפאר כללים: די זאכן דארפן זיין וויאזוי די קינדער רופן עס, נישט ווי עס שרייבט זיך ע''פ דיקדוק, סטעפס נישט טרעפ, פיקל נישט איגערקע, וכדו', לכתחילה ווערטער אין אידיש, אפילו נישט די ענגלישע ווערטער וואס האבן זיך לעצטנס מגייר געווען כדת וכהלכה און זענען היינט א חלק פון אידישן שפראך, חוץ די ווערטער וואס זענען שוין ''גאר'' שטארק נפרץ, ווי למשל אראנדש, פיקל (ס'נישט אידיש?...) אין א ביכל פאר קליינע קינדער זוכן נאך מענטשן ''אידיש'', און צום לעצט, סתם ווערטער איז נישט אינטערעסאנט, נאר ווערטער פון וואס מ'קען לייגן א שיין בילד.

איך לייג ארויף א חלק, און לאמיר זעהן וואס דער עולם קען צולייגן, (פארשטייט זיך נאר ווער ס'וויל...)


א
אתרוג, ארון קודש, אראנדש, אייז קריעם, אייער,
ב
בוים, בילד, בעזעם, באן, בענקל, בליי, בעט, בעכער, בלומען, ברילן, בייק, בער, בעכער, ברויט, בלעטל, באס,
ב
לולב,
ג
גארטן, גאפל, גלאז, גארטל, געלט, גלעזער,
ד
דריידל, דאלי, דאלער, דרייווער,
ה
הוט, הויזן, העמד, האנטוך, הצלה, האמער,
ו
וואלקענעס, וואסער, וועיפער,
ז
זייגער, זיידע, זייף, זון,
ח
חלה, חופה, חדר,
ט
טיש, טעפל, טעלער, טעלעפאן, טלית, טאמעטע, טרויבן, טעיפ, טישטוך, טאפ, טראקטאר,
י
יאגורט,
כ
כפרה,
כ
כריין, כרעמזל,
ך
שוך, בוך, אויערינגלעך, פארטוך, סכך,
ל
לייכטער, לעמאן, לעפל, לאמפ, לאלי, לעקטער,
מ
מנורה, מעסער, מילך, מעלאנע, מילגרוים, מאנטל, מצה, מזוזה,
ם
בוים, שירעם, אייז קריעם,
נ
נעגל וואסער, נעגל שניידער, נאדל, נאגל,
ן
באן, פאן,
ס
ספר, סופר, סוועטער, סוכה,
ע
עפל, עראפלאן, ענוועלאפ,
פ
פאפיר, פאפריקע, פיקל, פויק,
פ
פיש, פעדער, פייער לעשער, פענסטער, פייגל
ף
שיף, בריעף,
צ
ציצית, צוויבל, ציין בערשטל,
ץ
זאלץ, טאץ,
ק
קאר, קוה, קאקי, קעיק, קליקס, קייטל, קאטשקע, קעמל, קאפל,
ר
רעקל, רעדל, רינגל,
ש
שטריימל, שוך, שערל, שטענדער, שאוול, שטעקן,
ש

ת
תפילין, תורה, תיבה,
ת

[זיס]

איך האב דעם זוממער געמאכט א קאנטעסט צווישן מיינע קינדער אויף אלף בית. אט זענען די תוצאות, לויט די סדר פון די עלטער.

קינד 1:
אידיש רעדן
ברכות
גדלות ה'
דביקות
הלכות בית-המדרש
ווילן, רצון
זכרונות
חונן הדעת
טוב להודות לה'
יראת שמים
כובש את יצרו
ל"ט מלאכות
מוקצה
נשמת
סיג לחכמה שתיקה
עושה מעשה בראשית
פרקי אבות
צניעות
קורח חוקת בלק
ראש-השנה
שלשה עשר עיקרים
תהילים

קינד 2:
איידל
בייגעדיג
גימפל, אמת.
דביקות הבורא
הוי זהיר במצוה קלה
וואונדער
זהירות
חלה
טענערסוויל
יעדע מינוט בטחון
כח המעצור
ליסטיג
מענטש
ניט
סייענס
עקסערסייז
פאלגן טאטע, מאמע
צניעות
קריאת-שמע שעל המטה
רעדן שיין
שנעל פאלגן
תועלת

קינד 3:
אמונה
בטחון
גמ"ח
דיקדוק רש"י
העלפן אידן
וואויל
זמן
חציו לה', חציו לכם
טובות פאר א צווייטן
יום-טוב
כבוד פאר ספרים
לערנען
מסודר
נקודה פנימית
סיום
עלנבויגן צוגעדעקט
פלייסיג
צדיק
קליין האלטן
רואיג
שבירת התאוות
תפילה

קינד 4:
אסתר המלכה
באחדות
געבן צדקה
דאווענען
הגדה
וואויל
זינגען
חומש
טוב ה'
ימים טובים
כיבוד אב ואם
לשון-התורה
מצוות
נייס
סדר
ענוה
פרשה
צניעות
קראנקע וויזיטן
רוח הקודש
שבת
תהילים

קינד 5:
אויגן
בלינד
גוטע זאכן פון ה'
דאס און דאס
המן הענגט
וואגשאהל
זיס
חומש
טאג גוט אויסנוצן
יעי, פאר מצוות
כוחו וגבורתו מלא עולם
ליינען פון צדיקים
מודה אני
נפלאות הבורא
סרח בת אשר
עוג מלך הבשן
פרייליך
צדיק
קריאת-שמע
רעגן
שיר המעלות
תהילים

עיין ותמצא נחת.