אידישע וועלט פארומס

אינגאנצן פארסאפעט ערשעפט פארשטויבט פאמאטערט רוקט זיך סאכדעס אריין אין דערפל, מ'שפירט אויף אלע ריכטונגען אז סיז אקאורשט אריבער דער הייליקער טאג ביי אונז אידן, דא זעהט מען קרעמער האט שוין א ווייסע בארד באקומען, יאנאש איז שוין פארוואקסן געווארן מיט א ווייסע קאפ, אויפגעהערט רייכערן אויפן פארלאנג פון זיין דאקטאר, מעסטערמיינד פארקויפט אתרוגים, שוועמל האט זיך אנגעטוהן נארמאל מיט הוט און רעקל, די ערענסקייט פון די טעג שפירט זיך פון יעדן ווינקל.

דער דאיען מיט די גאנצע פמליא זענען אקאורשט צוריקגעקומען פון קראקא, ווי דער דאיען האט פארוויילט די הייליגע טעג שוין פון צוויי וואכן פאר ר"ה, איבער די שוידערליכע געשעניש פון די צוויי קצבים וואס האבן מאכיל געווען נבילות וטריפות די גאנצע שטאט, דער דאיען זאל זיין געזונט, באלד נאך די ווארימע דרשהוואס ער האט געהאלטן, לויט די אנווייזונגען פון דעם אלטן דאיען נ"ע הכ"מ, האט איהם דער דאיען נ"ע באויפטראגט זיך אונטערצונעמן די שווערע נסיעה אזש קיין קראקא, מתקן זיין די שטאט, פארשטייט זיך אז די נסיעה איז געווען בסוד סודות, אז קיינע בייזע רוחות זאלן זיך ח"ו ניט אנטשעפן און שטערן די הייליגע ציל, מיר זענען געפארן ממש געציילטע אידן, און אזוי ווי דער דאיען האט זיך באוויזן אין שטאט, הוא הודה הוא זיוה, די גאנצע שטאט איז זיך צוזאמעגעלאפן, און געפאלן צו די פוס, און געשריגן הייליגער דאיען וויאזוי קענען מיר האבן עפעס א תיקון?!, און דער דאיען מיט זיין פאטערליכען בליק און ווארימע הארץ האט יעדן גענפערט כפי רוחו, איי איז דאס געווען צום באוואונדערן, יונג און אלט, מענער און פרויען, יעדער האט אויסגעפאלגט כל מה שפקדה רוחם.

אזוי האמיר זיך געגרייט צו די הייליגע טעג, דער דאיען האט אראפגעלייגט א דאווענען אז די ווענט האבן געציטערט, ווער רעדט נאך פון די דרשות פאר תקיעות שופר און פאר כל נדרי, אומבאשרייבליך, מ'קען דאס גארנישט אפמאלן, די בכיות.... די ערענסקייט ביים ציבור, די ווייבער שוהל האט זיך געווארפן און געוואקלט אז מ'האט געברויכט אריינבראכן די אינדזשענירן, זאלן זעהן צו מ'דארף דאס נישט אויסליידיגן, ברוך השם מ'האט נישט געדארפט צוקומען דערצו, ווער רעדט נאך פון די לשנה טובה זאגן, די שטאט קראקא איז געווען אזוי עמאשענעל, אז דער דאיען האט געגעסן די סעודה הערשט אום 2 אזייגער קראקא צייט, מ'האט געפילט אין די לופטן דע געהויבנקייט.

אן עקסטערע ארטיקל פארלאנגט זיך אויף די כפרה שלאגן, וואס דער דאיען איז דערביי געשטאנען עטליכע שעה אין א ציה, זעהן אויב אלעס גייט כשורה, פון 2 פארטאג ביז 8 אינדערפרי האט מען נישט אויפגעהערט שטראמען מיט די טשיקעלעך, ווער מיט ווייסע אנדערע מיט שווארצע אדער געלע טשיקנס, מ'האט דארט געזונגן מיט גרויס התעוררות א כפרה א כפרה א כפרה, .... זה חליפתנו אויי אוי אוי אוי, זה תמורתינו אוי וכו' כו',בפרט איז געווען גרויס דער התעוררות ווען מ'האט געזונגען דעם שטיקל:
דער חסיד גייט פארטראכט
אז דער רבי הייסט אים לויפן
איז נישט דא א ספק די קלענסטע
און פונקט אינמיטן די נאכט
קומט ער בראנפען קויפן
דער דאיען האט זיך ביי די ווערטער פארגלייזט די אויגן און ער רופט מיר צו, דו ווייסט וואס טוט זיך ביינונז אין דערפל? איי איי איי רופט זיך אן דער דאיען, קרעמער האט מיר אקאורשט דערמאנט לטובה, און דער דאיען האט אויסגעבראכן מיט א יאמערליכן געוויין, און געזאגט, איך האף בקרוב צוריק צו קומען אין פריידן.

שלש עשרה מדות זאגט מען אין קראקא תשליך, דער דאיען מיט זיינע נאנטע האבן געזאגט ר"ה נאכמיטאג דעם צווייטן טאג, סאו האב איך נישט געקענט זעהן וואס טוט זיך דארט, אבער דאס האביך זיכער געהערט גרויסע פלאטשקען פון די עבירות אין וואסער אריין.

דער עיקר מ'זאל מיר האבן א זיס לעכטיג יאר און אלץ גוטס אויסגעבעטן.

אבער איך וויל באמת פארשטיין, וואס איז געווען דיין חשבון? וואס האסטו געטראכט? ווי אזוי וועלן די קרעטשמע איינוואוינער פארנעמען אזא פלוצלינג'דיגע אפוועזנהייט, פארוואס האסטו זיך נישט גערעכנט מיט זייערע געפילן, איך פארשטיי אז עס האט געדארפט זיין א סוד, אבער האסטו דען נישט געקענט אין די לעצטע רגע לאזן מעלדן אז דו וועסט נישט דא זיין פאר אזויפיל צייט, און גראד זיך ארויס סיינען און נישט אויסשטיין צו קיינע פראגעס פונעם עולם, איי פון די וואס האבן דיין סאטעלייט פאן נאמבער, מיט זיי איז דאך דער פראבלעם סייווי, זיי וואלטן דיך געקאלט גראד נאך איין גאנצע טאג נישט שרייבן, איך מיין אז דו דארפסט זיך אביסל פארענטפערן, כאטש אזויפיל ווי דיינע געפילן אינעם פריערדיגן תגובה, נעם עס נישט פערזענליך, איך וויל נארנישט אז א צווייטער זאל טוהן די זעלבע.

צום אלעם ערשט איז מיר א שטיין אראפ פון הארץ, שוין באלד ווייס איך ווי לאנג וואס איך פארש, איך דערגיי, איך זוך, איך דעריאג, דעם סאכדעס'ן וואס איז ווי אין וואסער פארשווינדן אריין. געפרעגט דעם, געפרעגט יענעם אוןק יין קלארע תשובה נישט געקענט דערהאלטן.

ברוך מתייך לשלם, ברוך מחיה מתים, וברוך משנה הבריות.

ווען דו זאלסט וויסן וויפיל מאל מען ה אט זיך דא נאכגעפרעגט סיי אויפן דיין און סיי אויפן הינטערשמש סאכדעס, וואלסטו זיכער געטון וואס איך הער שלאגט פאר, צו לאזן מעלדן א הודעת פרישה קטנטנה, מען זאל זיך נישט דארפן זארגן. דו מוזט פארשטיין איך האב ערענסט געטראכט פון פארן קיין טאראנטא צו העלפן דיך אויפזוכן.

נעקסטיים עקט לייק ע מענטש

יא יא ווער געדענקט נאך די גוטע צייטן