ביים טישל דרומית מערבית

[גאליציאנער]

בס"ד

"איך הער" וואס די זאגסט נאך אלעם זאגסטו דאך עפעס

[איך_הער]

אקעי, מיר האלטן שוין כמעט אויפן וועג, אנטשולדיגט אז ס'האט גענומען אביסל לאנג, אבער איך בין געווען ביזי מיטן שנה ראשונה ארטיקל, דע שטרעכל פון וואס דו האסט גערעדט אינעם לעצטן תגובה דיינע אינעם דענטיסט אשכול, (איך בין נישט אין די מאט פון הייפערלינק'ן) דאס רוף איך אן, א קאמע, און אויב מ'נוצט דאס נישט דארט ווי מ'דארף, זאל דער פון אויבן רחמנות האבן, און מ'פארשטייט נישט קיין ווארט וואס דו שרייבסט, אצינד גיי צוריק צו דארט ווי איך האב אנגעפאנגען מיט די קאמע, און קוק צוריק דיין תגובה פאר דעם, און איך האף אז דו וועסט פארשטיין פון וואס איך רעד.

[גאליציאנער]

בס"ד
אקעי יעצט פארשטיי איך שוין וואס די רעד'סט ביז יעצט איז עס געווען בבחינת דור הפלגה

[מאשקע]

בס"ד
אקעי יעצט פארשטיי איך שוין וואס די רעד'סט ביז יעצט איז עס געווען בבחינת דור הפלגה

ס'קוקט נישט אויס אזוי.

[איך_הער]

מ'קען דא ווייטער ציען די שמועס פון דא.

[מאשקע]

נאר ווער ס'וויל, פארשטייט זיך.

[סאכדעס]

יאכער, כ'בין פויל צו קוקן דעם דא, אפשר באמיהט איר זיך און זאגט קלאר פון וואס מ'רעדט דארט?

[cano]

איך האב אים אנגעפרעגט און זיין ענטפער איז געווען אז ער האט נישט גערעדט פון ציקימען צו דיר און ס'מעדריש, ווארשיינליך איז עס געווען אני בכבודי ובעצמי ובשרי.

[סאכדעס]

קנאי וואס דו האסט דא געשריבן האביך נישט קיין אנונג.

אבער איצט האביך זעך שוין יא באמיהט צו קוקן וואס ער וויל דארט, ביניך צוגעקומען אז ליידער האט מיר קרעמער נישט געפאלגט.

[איך_הער]

ועל אלה אני (איך מיין סאכדעס) בוכי'.

[cano]

מיינע וערטער זיינען געוואנדען צו א קרעטשמער מיטגלידער וואס האט מיך אנגעוואנדען א שאלה, און איך האב אים ציריקגעווארפען א תירוץ און פנים אריין, געשריבען האב איך דאס אין די דאזיגע געהענגעל, ווייל דא ברויך נישט האבען קיין פשט די המשך פון איין תגיבה ביזען צווייטיען.

פאר מער פרטים פרעג אן ביי די יודעי דבר, אדער ביים מבין, אדער גאר ביים הבן.

[סאכדעס]

חחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחחח אז ס'גוט אז ס'גוט.

[מאשקע]

קרעמער שרייבט אין שפראך פארום (וואו מ'טאר נישט מגיב זיין מיט קיין ווערטלעך, אלס שחוטי חוץ...)

אויפן אנפראגע פון זארעך (אין אישית) וואס די ווארט "רעטאריק" באדייט (פון באבילאן):

study of the effective use of language; art of speaking and writing effectively; oratory, study of language as a means of persuasion; use of bombastic language, use of unnecessarily florid language

איך מוטשע זיך צו טרעפן דעם ריכטיגן איבערטייטש אויף אידיש.

די איבערטייטש אויף אידיש איז: זארעכפעפער...

[יאנאש]

קרעמער שרייבט אין שפראך פארום (וואו מ'טאר נישט מגיב זיין מיט קיין ווערטלעך, אלס שחוטי חוץ...)

אויפן אנפראגע פון זארעך (אין אישית) וואס די ווארט "רעטאריק" באדייט (פון באבילאן):

study of the effective use of language; art of speaking and writing effectively; oratory, study of language as a means of persuasion; use of bombastic language, use of unnecessarily florid language

איך מוטשע זיך צו טרעפן דעם ריכטיגן איבערטייטש אויף אידיש.

די איבערטייטש אויף אידיש איז: זארעכפעפער...

גוט גוט.

[איך_הער]

איינס, איך וויל נישט פארדרייען יענעם אשכול.
צוויי, איך זאג קלאר, אז די אשכול איז געעפענט געווארן צו רעדן דא וויפיל מ'וויל און וואס מ'וויל, ווי אויך טשעט סטייל רעדעס, עס לאנג ס'איז נישט קעגן די תקנות פון די קרעטשמע. (להוציא מלבם.)

דאס ווארט פייגעבאלן איז משורש פונעם ווארט "וואס באלט דיר פיי?", וואס איך מיין אז איך האב דאס מחדש געווען.
אויב איינער האט באווייזן אנדערש, זאל ער עס ברענגען.

לאמיר דיר שרייבן, אקעי איך ווייס אז דו לאזט מיר, און וועגן דעם שרייב איך, איך האלט קלאר אז די פייבאל וואס דאס איז די שורש, און דערנאך מיט פייגעבאלן, געהער צו מיר, אויב דו ווילסט נאכדעם נעמען די וואס באלט דיר פיי, פאר דיר, נאו פראבלעם, לגבי די באווייזן, איך האב אבי'ן מיט מיר, און ממילא דארפסטו ברענגען באווייזן.

[מאשקע]

מסכים. קענסט שוין צוריקגיין צו דיין פלאץ.

[איך_הער]

אהער דא.

למעשה שטימט עס אדער יא?
ס'איז שוין אכצן?

זאל זיין אזוי ווי דו זאגסט אנפאנג.
פארשטיי איך נישט.

[איך_הער]

מסכים. קענסט שוין צוריקגיין צו דיין פלאץ.

מיינסט אוודאי, ווייל דו זעסט מיך נישט אויפן בענקל, הא?

איך נוץ דאס.

[מאשקע]

אהער דא.

למעשה שטימט עס אדער יא?
ס'איז שוין אכצן?

זאל זיין אזוי ווי דו זאגסט אנפאנג.
פארשטיי איך נישט.

ווייל אונטער אכצן קען מען געזעצליך נישט שטימען. שטימט?

[איך_הער]

אה, איי גארעט, גאנץ גוט.

און ווי איינער פלעגט צו לייגן, קאטשקע נאך בעסער.

[מאשקע]

אז דו "קאטשקע"סט דיך פאר געלעכטער, אידאך גוט.

[איך_הער]

מיט סאכדעסעס פשט?

פירוש פליז.

איך שלעפ אלע תגובות וואס איך האב מורא אז ס'וועט פארפארן אויף אזא אופן אז מ'וועט נישט קענען מאכן קיין יו טוירן, אהער.

דא איז נישט קיין פראבלעם מיט קיינע יו טוירנס, מ'קען זיך דא אהער דרייען און אהין דרייען, איבער דרייען, פאר דרייען, צו דרייען, אראפ דרייען, אויס דרייען, ארויס דרייען, וכו'.

[איך_הער]

קרעמער

יעצט אז איך הער איז שוין אויך מוחה אז דו דרייסטעך ארויס פון שרייבען .
זאלסטע מער נישט ניצען קיין פוילע תירוצים . און "אנהייבען" שרייבען.

איך ווייס זייער גוט וואס דו ווילסט, דו ווילסט מיך ארויס נעמען פון די כלים, נעמסט מיינע ווערטער, און מיטן פולן פארשטאנד, ניצטו דאס אויס לטובתך, ס'עט דיר גארנישט העלפן, איך וועל עס איבער זאגן, און עס בעסער געבן צו פארשטיין, און ירא קרעמער וישפוט.

איך האב מוחה געווען, אויף דיינע ווערטער וואס דו שרייבסט, אז קרעמער ניצט די אנגעווייטאגטע פרשה, אלץ א תירוץ זיך ארויס צו דרייען פון שרייבן.

לאמיר דיר זאגן, דו ביסט א גרויסער מויל מאכער, ביסט קוים אהער געקומען און שוין טיילסטו פסקים, ס'גייט נישט אזוי, און ווי אויך פארשטייסטו נישט די ווייטאג, פון שרייבן עפעס און פארלירן, און וועגן דעם רעדסטו.

ממילא וועל איך דיר זאגן אז עמו אנכי בצרה, איך האב שוין אויך איינמאל געהאט אזאנס, אז נאכן שרייבן א לאנגע ארטיקל, איז מיר די גאנצע זאך אומגעקומען על קידוש הקרעטשמע, איך האב טאקע דאן דאס יא איבער געשריבן, אבער דאס מיינט נישט, אז יעדער קען דאס טוהן, ס'האט געקאסט שווערטע כוחות, ווייל מ'געדענקט דאך נישט פונקטליך וואס מ'האט געשריבן, אבער אויף אזויפיל אז ס'איז עפעס נישט ווי דאס ערשטע, דאס געדענקט מען יא, און ס'טוהט וויי.

צום ענד, מ'דארף אכטונג געבן נישט צו טרעטן אויף יענעם'ס הינער אויג.

[מאשקע]

קרעיזי;

כ'בין נישט זיכער אז איך האב געדרוקט קאנטראל עקס, עס איז געווען טונקל אין צימער, כ'האב נישט געזען.

קוקטס נאר א מסירות נפש פון א איד. ער זיצט אין די טונקל, ער קען נישט זעהן געהעריג, אבער פון קרעטשמע וועט ער נישט אוועקגיין!
מי כמייסדנו קרעמער!

[מאשקע]

כבוד קדושת הרב קרעמער, קרעטשמער רב, איז מכובד מיט הודעות ליינען.

ס'מיר געפאלן דעם אויסדרוק.