טעותים

[דיזע ערצעלונג]

אידיש איז ביי מיר דער פוסק אחרון. אלזא, אז ער זאגט אז באנוץ קומט יא מיט א ו און נישט מיט א יודעלע, וועל איך זיך אנפייפן אויף וויינרייך און צוריקגיין צום אלטן דרך פון שרייבן באנוץ מיט א ו'.

(ווען אידיש מאכט סענס קריג איך זיך נישט מיט אים...)

לגבי באזונדער בין איך נישט אזוי קלאר וואס דו האסט מיר געענטפערט. האסטו געענטפערט אז אפילו אויב אשכול איז א "די" שרייבט מען אויך באזונדער אן אן ע ביים סוף? (כדי אויפצופרישן מיין זכרון: מיין פראגע איז געווען אויב אשכול איז א "דאס" און דערפאר שרייבסטו "באזונדער" אן אן ע צום סוף, אזוי ווי "א גוט יאר".)

[אידיש]

דיזע,

די כוונה איז אז באזונדער, אזוי ווי אנדער, בייגט זיך נישט לויטן מין און נישט לויטן בייגפאל (נאמינאטיוו, אקוזאטיוו, דאטיוו), ווען עס קומט צוזאמען מיטן אומבאשטימטן ארטיקל "אח". דעריבער, יא, קען מען זאגן באזונדער אפילו ביי ל' זכר אדער נקבה.

צי איך האלט זיך אלעמאל ערליך צו דעם כלל - דאס איז שוין אן אנדער ענין.

[דיזע ערצעלונג]

אין אנדערע ווערטער, איך מוז זיך אויך נישט האלטן צו דעם כלל.

ס'איז א כלל שאין רוב הציבור יכולים לעמוד בו.

[אידיש]

נאך א קורצן בירור ווערט קלאר אז אויך דער פארווערטס (אויף וויפיל איינער וויל נעמען א ראי' פון זיי) שרייבט קאנטראווערסיאל, נישט בלויז קאנטראווערסיעל, אבער בעיקר - אויך קאנטראווערסאל.

ווי געזאגט, שרייב איך אויך קאנטראווערסאל.

[מיללער]

אלץ-ווייסער,
עפעס האט איר זיך דא טועה געווען. איך האלט ווי דו בנוגע דעם נו"ן. איך האלט אז מ'שרייבט א נ', נישט קיין ן'. כ'האב הנאה פון דיין משל (כאטש איך מאך דערביי להבדיל בין קודש לחול) פונעם פסוק. כ'וויל צוגעבן צו מילער'ן: לויט אלץ-ווייסערס משל, דארף מען טאקע אויסלאזן אויך דעם אויבערשטריך, אבער כ'זאג דאס נאר בדרך צחות.

מילער, פינטעלעך - אויב דו שרייבסט אין איינצאל פינטעלע. פינטלעך, אויב דו שרייבט אין איינצאל פינטל.

די וואך האב איך געטראפן א סמך לדברי מורינו ר' אידיש, ר' אלבערט פר"מ אין 'די צייטונג' אינעם פראנט-פעידזש נייעס רעדננדיג פון איראן שרייבט ער 'איראנ'ס' מיט א נ' און א אויבערשטריך, ויר"ש יוצא ידי שניהם.

עס וועט יעצט אינטערעסאנט זיין צו הערן וויאזוי איז דער דין מיט א לשה"ק ווארט וואס ווערט אידישיזירט מיט די אויבערשטריכלעך, בלייבט דעם יא מיטן ענדע-אות, צום ביישפיל; פאר'יתום'ט/פאר'יתומ'ט, מאוים'דיג/מאוימ'דיג, וכדו'.

[אידיש]

מילער, מיט א געווענליכן אות, נישט ענדע-אות, אויך ביי לה"ק

[אלץ-ווייסער]

ווער עס שרייבט פאר'יתום'ט, דער חלום'ט.

ביים אויסלייג, האבן אידישע ווערטער גענוי די זעלבע כללים ווי לשה"ק ווערטער אן קיין שום אונטערשייד.

[לעווי]

ווער עס שרייבט פאר'יתום'ט, דער חלום'ט.

ביים אויסלייג, האבן אידישע ווערטער גענוי די זעלבע כללים ווי לשה"ק ווערטער אן קיין שום אונטערשייד.

איך פארשטיי נישט. ביטע זיי מסביר ווי אזוי מען דארף יא שרייבן.

[אלץ-ווייסער]

דאס איז געווען א מליצה.

אזוי וו ביי אידיש שרייבט מען: איראנ'ס נוקלעארען זאפאסן, נישט איראן'ס
די זעלבע שרייבט מען לשה"ק ווערטער, ווי ער חלומ'ט, ער איז געבליבן פאר'יתומ'ט

[לעווי]

דאס איז געווען א מליצה.

אזוי וו ביי אידיש שרייבט מען: איראנ'ס נוקלעארען זאפאסן, נישט איראן'ס
די זעלבע שרייבט מען לשה"ק ווערטער, ווי ער חלומ'ט, ער איז געבליבן פאר'יתומ'ט

עס איז א מחלוקת הפוסקים. יש ויש.

[מיללער]

איך האב מיך היינט געכאפט אויף א טעות וואס איז כדאי מיטצוטיילן מיטן עולם, מאנכע נוצען דאס ווארט 'מיטאמאל' אנשטאט 'ניטאמאל' וואס איז א טעות, בעת וואס 'ניטאמאל' איז צוזאמענגעשטעלט פון 'נישט-איינמאל' (אין אנו מטבילין אפי' פעם אחת) איז 'מיטאמאל' דא צו באצייכענען א זאך וואס האט פאסירט 'פלוצלינג', 'מיט-איין-מאל' דאס הייסט אומגערישט.

[אינטעליגענט]

אך ווי זיס איז צו הערן די קליינטשיגע קול'כלעך גארגלען אויס דעם "טאטע לעבן כ'וויל דיר פיר קשיות פרעגן"...
אבער.. ס'ווינדערט מיר נאר דער באדייט פונעם ווארט "טאטע לעבן".
צו מיינט עס דער טאטע "זאל לעבן", טא פארוואס לאזט ער אויס דעם אזוי וויכטיגע "זאל", פונקט ביי דעם ווארט איז ער מיר א ביישן געווארן?..
אדער מיינט עס גאר נעבן די טאטע?.. ווי די קליינע [און אסאך גרויסע..] דריקן זיך אויס "כ'בין געשטאנען לעבן אים"..

ווי עס שיינט מיר, איז דער אריגינעלער וועג צו זאגן "טאטע לעב". ווי מ'טרעפט עס פון די פארצייטישע פארוועלקטע מעשה ביכלעך דער אויסדרוק, ווי "קינד לעב, טאטע לעב, זיידע לעב". וואס דער באדייט איז, כאילו א לשון ציווי, דהיינו כ'באפעל דיך לעב! דאס הייסט, נישט נסתר, ער זאל לעבן, נאר נוכח.
נאר ס'איז פארגרייזט געווארן צו "טאטע לעבן".

[מאנאגרעמס]

ס'קען זיין ווייל מ'שטייט 'לעבן' דעם טאטן ביים פרעגן...
איין זאך, מ'פרעגט נישט קיין קשיות אויף אלט-אידיש. אמאל פלעגט מען אויך זאגן 'טאטעשי/קינדעשי קרוין'.
קינד /טאטע לעב איז נישט קיין ל' ציווי, נאר א ל' חיבה וואס דארפן כידוע נישט האבן קיין פשט.

[סאדע_באטל]

בבחינת דער רבי זאל לעבן א מזל טוב.

שמעתי מעם מכמה בחורי חמד, פלפול ארוך בביאור מילים הנ"ל, והמסקנא הי' שהרבי' יחי' בהמזל טוב, אבער נישט סתם א מזל טוב, נאר ער זאל לעבן א מזל טוב.....

[מיללער]

'דער זאל לעבן, א מזל טוב' איז דאך פשוט מ'ברוך נאר וויסען וואו צו שטעלן דעם קאמע.

'טאטע לעבן' - זעהט מען אין אלטע אידישע ליטעראטור אסאך און אזוי אויך 'קינד לעבן' ובפשטות איז דאס א פארקירצערונג פון 'זאל לעבן' ומקרא קצר דבר, ווען עפעס ווערט אן 'עקספרעשאן' איז שוין נישט שייך צו זאגען אז דאס איז א טעות, ענדערש א שירבוב - דערקייקלונג.

[נודע למשגב]

ס'קען זיין ווייל מ'שטייט 'לעבן' דעם טאטן ביים פרעגן...

אויב שוין יא אזוי, ווי אזוי איז טאקע פון "נעבן" מיר געווארן "לעבן" דיר ???

[farshlufen]

אויב א פארגרייזונג איז עס ענדערש פון "ליבער" אבער ווי מיללער האט ערווענט אין שום תמוה בדבר ס'איז א לשון חיבה און דארף קיין הסברים.

[ק.נ.א. וועטער]

קהילת בורשטין "טוט שעמען"...

עטעטשמענטס

[טאלאנטפולער]

ווער האט זיי פארשעמט?

[ק.נ.א. וועטער]

ווער האט זיי פארשעמט?

די גאנצע שטאט...

[msp]

לולא דמסתפינא היה צ"ל שם'ען