אידישע וועלט פארומס

מחותן האט געשריבן:איך פארשטיי נישט אייער תגובה, איר הייבט אן מיט א פאקט אז די גוי׳שע חינוך איז אין דער ערד, א זאך וואס עס איז נישט אמת, אבער בכל אופן באלאנגט עס בכלל נישט אין דעם אשכול..

דערנאך זענט איר זיך סותר מינה וביה צו די פראבלעם עקזעקסטירט יא אדער נישט, איר נעמט אן אז די סיסטעם איז גוט כאטש אז עס איז נישט גוט וויבאלד איר אליינס שרייבט אז נאר די דרוכשניטליכע קינדער באקימען וואס זיי דארפן.. אתמהה?! חינוך איז נאר פאר די דרוכשניטליכע קינדער? די איבריגע דריטעל חדר איז שוין פארזיגעלט צו זיין א דורכפאל נאך פון כתה ב׳?

זעה אין אישי

ווער רעדט דא פון סיסטעם
לאז אפ די ווארט וואס מ'טאר נישט דערפון רעדן.

מ'דארף אויסלערנן א קינד יודיש נאך סך פאר ער הייבט אן גמ'.

טאטע מאמע דארפן רעדן צום קינד פון כל מיני מושגים.

וכל המרבה הרי זה משובח...

קודם כל וואס מיינט אבסטראקאט (דוכט זיך אז דאס איז א ענגלישע ווארט)

נאכדעם כל, די פלאץ ווי מען לערנט דאס אויס איז אין כיתה ב' ווען מען הייבט אהן לערנען חומש, און איך מיין אז אין אסאך ת"ת לייגן די מלמדים א דגוש דערויף אז בשעת'ן לערנען די פשוט'ע טייטש זאלן די קינדער אויך קולט זיין די שפראך, וו.צ.בש. און/אין, פלאץ, זאך, מענטש, וכו'.

נו טאקע
אבער עלטערן קענען אסאך צוהעלפן
קוק נאך מעלות
קלוגע עלטערן קלוגע קינדער.

מחותן האט געשריבן:משא״כ היינטיגע צייטען איז זעלטען אז א מאמע זאל דערציילען מעשות פאר די קינדער אדער פארברענגן מיט זיי איבער קינדער ביכער, און דאס לאזט איבער א חלל וואס דארף ערזעצט ווערן.

אזוי גאר?!

מחותן האט געשריבן:ליידער בעוניתינו הרבים וואקסט אינטער א דור וואס האט נישט קיין געדולד צו ליינען די ״בלאט״ אדער די ״איד״ פאר די איינע סיבה וויבאלד זיי זיי זענענן נישט באקוועם צו ליינען אידיש

דאס איז נאר א מעלה...

למעלה, ארויסגענומען די ווערטער פון מיין מויל, כ'בין זיך מוצא מיט אייער תגובה אויב איר זענט מסכים.

למעלה משבעים. איר פאשטייט געוויס אז אז דאס לעצטע איז נאר געווען א ווערטעל. אבער ווען עס קימט אז זיי קענענן נישט מיטהאלטען אין חדר און דאס שוין גארנישט קיין ווערטעל.

מען קען אריינגיין אין א דיסקאשען צו איך בין גערעכט מיט מיין ערשטע סטעטמעינט צו די מאמעס היינצוטאגס דערציילען ווייניגער מעשה'ליך ווי אמאל, און קען טאקע זיין אז אמאל איז אויך געווען די פראבלעם..

_

אבערוואס האקט

וויאזוי קען מען דען וויסן צו די עלטערן דערציילן/רעדן גענוג צו נישט?

אבער דאס אז קינדער ליינען נישט דער יוד און דער בלאט דאס איז טאקע א חורבן
ווייל דאס מיינט אז זיי בעפארצוגן ענדערש זיך אנצוזעטיגן מיט וויזשואעל.

נשמה האט געשריבן:אבער דאס אז קינדער ליינען נישט דער יוד און דער בלאט דאס איז טאקע א חורבן
ווייל דאס מיינט אז זיי בעפארצוגן ענדערש זיך אנצוזעטיגן מיט וויזשואעל.

דאס איז די איינציגסטע זאך וואס עס קען מיינען?

אויב זיי האבן נישט ליב צו ליינען

1) די גוי'אישע עדיוקעישאן איז אין דער ערד. געט נאר א קוק א טראפעלע וויפיל קינדער זענען בלויז אין פארגאנגענעם חודש/וואך דערשטאכן/דערשאסן געווארן, אין גאס און אין סקול.
דער קוריקיולעם זייערע, דער סדר הלימוד, קען זיין מער אויסגעארבעט געווארן אז ס'זאל זיך פאסן מער פאר די עווערעדזש-שוואכע קינדער ווס. ביי אונז וואס דער סדר הלימוד איז אויסגעשטעלט אביסל מער פאר די העכער-עווערעדזש קינדער.

2) מיין כתה ב' יונגל ברענגט אהיים יעדע וואך געפינטלטע און יעץ נאנט צו פסח שוין נישט געפינטלטע צעטלעך מיט מעשיות, הלכות, א תורה, וואס דער מלמד איז דורך געגאנגען אין חדר, און ער זאגט עס נאך א מער ווייניגער זייער גוט.

3) איין שפראך וואס די קינדער לערנען זיך קענען זיי מער ווייניגער, אן דעם וואס מ'טוט אזוי ווי די גוים. פראבלעמען קענען זיך מאכן ווען מ'פאקט אריין צוויי נייע שפראכן אויף איין מאל. קען זיין אז מ'דארף זיך מער אפגעבן ביי דעם שטאפל. דער חינוך סיסטעם הייבט זיך כסדר, און מ'פאקט אלס אריין מער און מער געלערנטע מלמדים (לטוב ולמוטב איז אן עקסטערע שמועס), סיי לגבי פיזישע באגרעניצונגען און סיי גייסטישע. מ'עט ווארשיינליך אנקומען צו דעם אויך.

איך מיין (און איך האב שטארקע ראיות נאר היות איך האב עס נישט דורכגעטון זאג איך נישט זיכער) אז שפראך איז פון די שטארקסטע זאכן אין אונזער חינוך! דער עווריעזש אינגל קומט ארויס פון חדר און רעדט פליסיג/כמעשה 2-3 שפראכן (אידיש\לשה"ק\ארמי'יש) מיט ענגליש לפי ערך פון ווי עהרנסט דער מוסד נעמט עס...

די הבנה פון גמרא איז אסאך שווערער און אסאך גרינגער ארויסצופאלן. איך מיין אז ס'דא אסאך מער ערוואקסענע וואס קענען נישט אליין אפלערנען א שטיקל גמרא ווי וואס קענען נישט לייענען קיין צייטונג

מ'דארף טון פונקט ווי די גוים...

נשמה האט געשריבן:מ'דארף טון פונקט ווי די גוים...

צו וועם רעדסטו?

גוט געפרעגט

זאל ער קומען האט געשריבן:1) די גוי'אישע עדיוקעישאן איז אין דער ערד. געט נאר א קוק א טראפעלע וויפיל קינדער זענען בלויז אין פארגאנגענעם חודש/וואך דערשטאכן/דערשאסן געווארן, אין גאס און אין סקול.
דער קוריקיולעם זייערע, דער סדר הלימוד, קען זיין מער אויסגעארבעט געווארן אז ס'זאל זיך פאסן מער פאר די עווערעדזש-שוואכע קינדער ווס. ביי אונז וואס דער סדר הלימוד איז אויסגעשטעלט אביסל מער פאר די העכער-עווערעדזש קינדער.

עס איז נישט קיין מצווה צו זאגען אז אז די גוי'שע חינוך איז אין דר'ערד, און ווען מען רעדט פון די גוי'שע חינוך רעדט מען נישט פון די פובליק סקולס וואס די יונאין'ס האבן איבערגענימען און זיי געבן נישט קיין עדיקעשעין, אז די ווילסט צוגעלעכן זייער עדיקעשעין צו אונזער חינוך דארפסטע צוגעלעכן עפל צו עפל, דארפסט צוגעלעכן אונזערע פריוואטע מוסדות צו זייערע פריוואטע סקלוס דארט ווי די יונאין'ס זענענן נישט בעל הבית, דאכט זיך מיר אז דארט וועסט האבן א שוערער פעלד צוזאגען אז זייער עקדיקעשין איז אין דער ערד.

זאל ער קומען האט געשריבן:דער קוריקיולעם זייערע, דער סדר הלימוד, קען זיין מער אויסגעארבעט געווארן אז ס'זאל זיך פאסן מער פאר די עווערעדזש-שוואכע קינדער ווס. ביי אונז וואס דער סדר הלימוד איז אויסגעשטעלט אביסל מער פאר די העכער-עווערעדזש קינדער.

די האסט אין איין שורה מסביר געווען מיין גאנצע לאנגע תגובה מיט וואס איך האב געפענט די אשכול, ווייל לו יהא אז די ביסט גערעכט,
הזאת נעמי?? איז דאס גערעכט אז די גאנצע חינוך איז אויסגעשטעלט פאר די "העכער-עווערעדזש קינדער" און די שוואכערע זענענן שוין אפגעסטעמפעלט צו זיין א דורוכפאלפון ווען זיי גייען נאר אריין אינעם מוסד??

זאל ער קומען האט געשריבן:2) מיין כתה ב' יונגל ברענגט אהיים יעדע וואך געפינטלטע און יעץ נאנט צו פסח שוין נישט געפינטלטע צעטלעך מיט מעשיות, הלכות, א תורה, וואס דער מלמד איז דורך געגאנגען אין חדר, און ער זאגט עס נאך א מער ווייניגער זייער גוט.

בעט השי"ת אז אלע דיינע קינדער אן איינקליך זאלען עס קענענן, ווייל אין יעדע חדר איז דא א עורטיש פון 5 קינדער וואס קענענן דאס נישט באווייזען.

זאל ער קומען האט געשריבן:קען זיין אז מ'דארף זיך מער אפגעבן ביי דעם שטאפל. דער חינוך סיסטעם הייבט זיך כסדר, און מ'פאקט אלס אריין מער און מער געלערנטע מלמדים (לטוב ולמוטב איז אן עקסטערע שמועס), סיי לגבי פיזישע באגרעניצונגען און סיי גייסטישע. מ'עט ווארשיינליך אנקומען צו דעם אויך.

דאס איז מיין פוינט, אנשטאט אז מען זאל אריינלייגען גרויסע כוחות אין די קינדער ווען זיי זענענן שוין 10 יאראלט, און זיי זענענן שוין צוקלאפט און צובראכען, זאל מען זיי געבן די בעסיק לימוד ביי די זעקס יאר און אזוי וועלן ווייניגער קינדער ארויספאלען פינעם קלאס, און מען וועט נישט דארפן ווידמען אזעלכע גרויסע כוחות אין די עלטערע יארען.

טייערער מחותן
בה
איך קען אייך זאגן אז מ'לייגט אריין פיל, פיל כוחות אין יעדעס קינד.

מחנכים טוען אלעס אויף דער וועלט צו פארשטיין יעדעס קינד און זיי קראצן אפיר פון אונטער די ערד צו פארשטיין וויאזוי צו דערלערנן א קינד. כל מיני מעטאדן.
אבער מ'קען דאך נישט אלעס, די צייט ערלויבט דען אזוי סך.
דו ווייסט וואס א יוד לערנט אין חדר?.
דער גוי הייבט נישט אן דאס צו לערנן.
א גוי לערנט נישט ביצה שנולדה ביו"ט

און דא מוז אריינקומען די ארבעט פון טאטע מאמע. רעדן צום קינד

דו ווייסט חעזקל? אז איך האב געהאט א פראבלעם מיט די רעדל פון מיין קאר און וכו'

פשוט רעד צו איהם
רעד נישט סתם
דארפסט א לאלי?

פארצייל איהם א מעשה מיט א הינדל וואס האט 'געבוירן' אן איי.
פארצייל איהם וועגן א פרוי וואס איז געווארן מקודש מיט א מאן... " דו ווייסט מושי אז נעכטן האט תנחום מקדש געווען א פרוי"
און ווען ער פרעגט "מקדש געווען?" זאג איהם "יא, ער האט איר געגעבן זיין רינגל"
פארצייל איהם אז איינער האט געהאט 'טענות' אויף אייך.
פארצייל איהם אז "איך האב געהאט א 'קשיא' אויף זיינע 'רייד'"
רעד צו איהם ווערטער וואס מ'נוצט אין חדר.

בקיצור ער האט מיך 'אפגעפרעגט'
ס'דא צוויי 'שיטות' אין בויען א לעגאו הויז.
מ'קען עס אפשר 'מסביר' זיין.
ער איז עס 'מפרש'.

איך קען דיך געבן נאך און נאך משלים, וויאזוי אויפצובויען ביים קינד 'מושגים' ס'איז סך טיפער און סך ברייטער ווי וואס איך האב דיר דא געזאגט.
געדענק ווי מער מושגים. דהיינו אבסטראקט. אלץ מער וועט דאס קינד קענען. אלץ מער ווען ער וועט אין חדר הערן דעם רבי'ן, עט ער נישט זיצן ווי איך וואלט ווען געזיצן ביי עפעס א אלגאברע שיעור.

אבער טייערער מחותן לעבן, וויסן זאלסטו וויסן אז דעם 'סיסטעם' וועסטו נישט קענען טוישן.

איז, אנשטאט דריקן קנעפלעך, נעם דיינע קינדערלעך און פאק אריין אין זיי ווי אן אקס. און ס'וועט מיטן אייבערשטענס הילף עפעס ווערן.
לאז אפ דאס מין זאך וואס הייסט פאררעכטן דעם סיסטעם. ס'איז נישט קיין איידעלע ווארט...

איך און נאך אנדערע אמת'דיגע צדיקים ווייטאגן מיט מיט דיר בנוגע דעם סיסטעם.
ס'דא דיעות וואס האלטן גאר הונטערנבאוואוסטזיין אז קינדער זאלן ענדערש נישט קענען לערנן נאר כדי נישט צו ווערן אן אויפגעקלערטער. און אז ער וויל שטארק מחמת יראת שמים וועט ער וויינען פארן אייבערשטען זיך אנשטרענגען.
אויב וועסטו גוט קוקן וועסטו מערקן אז יעדעס קינד ווייסט ענינים בנוגע יראה ואהבה ומידות. דאס קענען זיך די גוים אויסלערנן פון אונז.
און מ'מאכט זיכער זיי זאלן וויסן די ענינים בנוגע. מ'רעדט מ'האלט דרשות. מ'שרייט... מקאכט זיך... פארטיג... ואידך זיל גמור...

דער עיקר איז ויאמר ה' און דער אייבערשטער האט געזאגט, אל משה צו משה רבינו.
דער עיקר איז אן ערענסטן געזיכט פונעם רבי'ן, מיט אן ערענסטן אויר און שוין...
דו מייסט טאקע אז מ'קען נישט טוישן דעם סיסטעם. מ'וויל נישט. מ'האט מורא און מיט רעכט פון נייע דרכים... אפילו ס'ארבעט ביי די גוים... אפילו ס'ארבעט ביי אנדערע יודן... אפילו ס'מאכט אז קינדער זאלן זיין מער תלמידי חכמים... אפילו ס'העלפט קינדער זאלן מער וויסן...
איין זאך יא. האסט א וועג וויאזוי מ'קען אריינלייגן מער יראת שמים, מער דיסציפלין, מער יראת הכבוד, יעדער וועט טוישן צו דיין פארגעשלאגענעם סיסטעם...

עס דיך נישט און שוין...
זעהסט א בחור'ל לערן מיט איהם. און פארטיג העלף וואו דו קענסט נאר
והשם הטוב יעזור שלא יצא שום מכשול מתחת ידי. וכל דברי יהיה אך ורק לעשות נחת רוח לפניו דוקא בלי שום פני' כלל ועיקר... און אויב איינער מיינט אז איך רעד אקעגן די מסורה אדרבה זאל ער מיך טאקע אראפרייסן ווי ס'קומט זיך אזא איינעם...

גלייב מיר אז א זעכציגער יעריגער אויסגעהארעוועטער יוד וואס טויג כמעט נישט איז מער ווערד ווי א יונגערמאן מיט די בעסטע שיטות אין חינוך פארוואס?
ווייל דער יונגעלע זאפט איין אין זיך איין זאך
קאכן, ברענען, פארן אייבערשטען
און ס'באגלייט איהם אגאנץ לעבן

און דאס קינד וואס לערנט ביים יונגערמאן זאפט איין אין זיך די זעלבע יראת שמים?

פארשטייט וואס זאג איך דיר...

הכותב בווייטאג א געליטענער 'נשמה'

און נאכאמאל, טאמער איינער האט טענות צו מיין געשריבענעם, זאל מיך ביטע אראפרייסן, אדרבה דער עיקר איז כבוד שמים.
:)

ביסט גערעכט אז די מלמדים לייגען אריין אסאך כוחות אין די קינדער און מען לערענט זאכען וואס א גוי לערענט נישט.

אגב, די ווייסט ווי ווייניג מען טוט ביי אונז אין כתה ג?

____

איך שרייב נישט די ווערטער כאילו צו בארעדן די מוסדות אז מען פילען א התחייבות זיך אריינצושרייבען און אנעמען כאילו מען אטעקירט דא דעם רבין'ס מוסדות. איך בין אויך נהנה פינעם מוסדות און ב"ה מיינע קינדער האבן נישט די פראבלעם.

איך וויל פשוט אויסשמיעסן ארוסברענגן, און פארשטייען א קאנצעפט וואס איך האב געזען און שטודירט, און מעגליך אז איך בין אפילו נישט גערעכט מיט מיין השערה, איך אלעס וואס איך שרייב אין דעם אשכול איז נאר בדרך אפשר. אבער דאס איז קלאר אז איך מיין נישט דא צו אטעקירען אדער בארעדן די מוסודת.

אויף מיין תגובה האסטו נאכנישט געענטפערט.

איך מיין מ'דארף קודם באשטעטיגן צו דער פראבלעם איז דא פאר מ'דעבאטירט די סאלושען

איך האב דאך אנגעהויבן דערמיט אז עס איז דא אזא פראבלעם, ווי אזוי ווילסטע איך זאל דיר עס אויפווייזען?
פרעג פון עני כתה ו מלמד אין העכער וופיל קינדער פון א קלאס עס זענענן נישט פליסיג ביים ליינען אידישע מאטריאל וועסט זיך אליינץ איבערצייגען אז די פראבלעם עקזעקסירט.

איך האב געפרעגט צו די פראצענט פון אידיש קריאה פראבלעם איז העכער ווי די גמרא הבנה פראבלעם. לבי אומר לי אז נישט. טאמער בין איך גערעכט מיינט דאס אז ס'דא אפשר א פראבלעם מיט דעם אופן וויזוי שוואכע קינדער ווערן באגלייט (דאס קען אייביג זיין בעסער, נישט קיין חילוק וויפל מ'טוט) אבער נישט קיין שפראך פראבלעם ווי דו רופסט עס

‏

מחותן האט געשריבן:

Alien האט געשריבן:דאס אז ביי די גוים לערנט מען א גוטע ענגליש, דארף אונז גארנישט אויפווייזען. טו מיר א טובה, די אמעריקאנער חינוךאחז טיף אין דער ערד. אה רעדטס פון עדזשעקעשען? גארנישט בעסער ווי זייער חינוך.
‏יעצט, די בעסטע וועג אויסצולערנען א זאך, איז עס צו פיסיקלי פראקטיצירען. נאכן ליינען ביכער איבער עפעס און אויסלערנען, "ווייסט" מען וואס צו טאן. אבער "קענען" איז נאר נאכן פראקטיצירען און באקומען עקספעריענס. סאוי די בעסטע וועג אויסצולערנען אבסטראקט איז לערנען גמרא. נאר קענסט אפשר זיין גערעכט מיט דעם אז מען הייבט אן גיבן הילף זייער שפעט. הילף הייבט זיך הערשט אן ווען די קלאס האלט ביים נעקסטען, דעמאלטס הייבט מען אן גיבן הילף אויף די פריערדיגע לעוועל. עברי הילף דארף מען גיבן ווען די קלאס לערנט עברי, נישט ווען די קלאס האלט ביי גמרא.
‏סאוי, די עצם סיסטעם איז גיט. א דורכשניטלעך קונד באקומט וואס ער דארף אויף א געזונטע גוטע וועג. מען דארף נאר באגלייטען די קונדער גלייך פון אנהייב, צו קענען העלפען די קינד וואס איז נאכנישט גרייט, נאך פאר די קלאס גייט צום נעקסטען לעוועל.

‏איך פארשטיי נישט אייער תגובה, איר הייבט אן מיט א פאקט אז די גוי׳שע חינוך איז אין דער ערד, א זאך וואס עס איז נישט אמת, אבער בכל אופן באלאנגט עס בכלל נישט אין דעם אשכול.. 
‏דערנאך זענט איר זיך סותר מינה וביה צו די פראבלעם עקזעקסטירט יא אדער נישט, איר נעמט אן אז די סיסטעם איז גוט כאטש אז עס איז נישט גוט וויבאלד איר אליינס שרייבט אז נאר די דרוכשניטליכע קינדער באקימען וואס זיי דארפן.. אתמהה?! חינוך איז נאר פאר די דרוכשניטליכע קינדער? די איבריגע דריטעל חדר איז שוין פארזיגעלט צו זיין א דורכפאל נאך פון כתה ב׳?

‏אנטשולדיגט מחותן לעבן, כ'וויל אביסקעלע דיסעגריען מיט אייך.

קודם, גוי'שע חינוך איז יא אינדערערד, אפי' אין די פריוואטע סקול'ס (כאטש אפשר ווייניגער ווי אין די פובליק, אבער מה לי אמה בקרקע מה לי שתי אמות, דרערד איז ערד).

אבער דאס מיינט נאכנישט אז איר האט נישט קיין פוינט מיט לענגוויטש, ס'נאר אביסל א געלעכטער צו ברענגן א ראי' פונם גוי, און די צייט ווען מ'קען נישט טרעפן דעם "נארמאלן" מחינוך'דיגן גוי, מיט אדער אן זיין פערפעקט "לענגוויטש".

לענין, אליין פארשטייט לכאו' נישט דעם פראבלעם פון שפראך, וממילא רעדט ער פון אן אנדערן פראבלעם, דהיינו, אפי' זאכן וואס מ'לערנט יא, איז אויך דא קינדער וואס דארפן הילף און זיי באקומען דאס נישט און צייט, וואס גיבט זיכער אויך צו צום גרויסן פראבלעם.

אויף אייך איז מיר אבער יא א וואונדער, אז איר זענט פארוואונדערט.

און א דזשענעראל מוסד עט אלעמאל זיין אזעלכע וואס זענען נישט אינעם סיסטעם. ס'איז אלע יארן אזוי געווען, און ס'וועט אלעמאל אזוי זיין.

לאמיר נישט פארגעסן, די מוסדות לייגן אריין אין אונזערע קינדער אן א שיעור אנדערע זאכן, יראת שמים, מידות, ועוד ועוד, מ'קען דאך נישט אלעס האבן פערפעקט און אלעס זאל פיטן די פאר שעות.

און פין די אנדערע זייט איז פארקערט, היינט איז מען סאך מער אויפמערקזאם צו די שוואכערע, אין יעדע מוסד איז היינט דא ספעשל עד, ווי איז דאס געווען אמאל?

מ'דארף דאנקען גאט אויף וואס מ'האמיר יא, אינדערהיים זענען די דאזיגע קינדער געבליבען אינדערהיים מעלקן די קוען אדער נאכלויפן די הינער.

נאכאמאל, אין א סיסטעם קען נישט יעדער איינער מיטלויפן, און איר האט גוט געזאגט, בערך א דריטעל פארט ארויס, אבער וואס איז דער מלמד/מנהל/סיסטעם שולדיג? נישט קיין חילוק וואס מ'עט טון וועלן זיין א חלק וואס זענען בילאו אדער עבאוו עוורעדזש, אזוי האט כביכול באשאפן די וועלט.

די אדער וועי עראונד איז צו לאזן די קלאס לויפן, און זיך אפגעבן נאר מיט די קינדער, וואס איז זיכער נישט פראקטיש, איז דארפמיר טוען וואס מיר קענען און מתפלל זיין אויף סייעתא דשמיא.

ענליך האט געזאגט דער הייליגער חזון איש, א ישיבה איז א טובת הכלל, און חורבן פארן יחיד.‏

מילכיגער האט געשריבן:איך האב געפרעגט צו די פראצענט פון אידיש קריאה פראבלעם איז העכער ווי די גמרא הבנה פראבלעם. לבי אומר לי אז נישט. טאמער בין איך גערעכט מיינט דאס אז ס'דא אפשר א פראבלעם מיט דעם אופן וויזוי שוואכע קינדער ווערן באגלייט (דאס קען אייביג זיין בעסער, נישט קיין חילוק וויפל מ'טוט) אבער נישט קיין שפראך פראבלעם ווי דו רופסט עס

מיין טענה איז אז די צוויי זאכען גייען אינאיינעם און מען קען עס נישט אפטיילען, לאמיר גיין א טריט אויף צירוק און נאכאמאל מסביר זיין מיין נקודה.

יעדעס מענטש ווערט געבוירען אומוויסענד ער ווייסט נישט גארנישט, צום ערשט לערענט זיך בעבי שבראך, דערנאך די געהעריג שפראך, דערנאך א׳ ב׳ דערנאך עברי אא״וו,

אבער עס איז דאך נאך איין זאך וואס ער דאף זיך צו לערנען בעפאר ער קען לערנען גמרא: ליינען און פארשטיין א מעשה, דאס מיינט צוזאם שטעלן די אנפאנג אין די סוף פון א מעשה און אויפכאפען די המשך. למשל: משה רבינו איז ארויף אין הימעל ברענגן די לוחות, וויבאלד משה רבינו איז נישט דא געווען האבן די אידן געזאגט פאר אהרן הכהן אז מיר דארפן א אפגאט, דערפאר האט אהרן הכהן געמאכט די עגל, דערפאר האט מען באשטראפט די אידן, דערפאר האט מען צובראכען די לוחות, דערפאר האט מען צוגענימען די קרוינען פון די אידן, ביי א קליין קינד איז יעדע זאך א עקסטערע מושג פאר זוך, אהרן הכהן/משה רבינו/לוחות/הימל/ארויפגעגאנגען.. אלעס איז עקסטער און מען דארף אים לערנען ווי אזוי עס צוזאם צו שטעלן, און ווי מער א קינד ליינט מעשה ביכלעך און גאנצע סענטעס אלץ מער לערענט ער זיך ווי אזוי צוזאם צו שטעלן די אנפאנג אין די סוף פון א מעשה,

די משנה אין ברכות הייבט זיך אן מיט א מעשה פון א בית המשתה ווי אזוי עס איז געווארען שפעט און מען האט פארפאסט קר״ש דערפאר איז מען געקימען פרעגן א שאלה, אויב א אינגעל קען נישט ליינען קיין מעשה וועט ער קיינמאל נישט עכט פארשטיין די קאסיווענצען פון זיין שפעט ביי די חתונה און פארוואס זיי קענענן נישט ליינען קיין קרי״ש.

די חלק לימוד פעלט ביי אונז אין די סיסטעם, מען לערענט נישט אויס די קינדער צו ליינען און פארשטייען, די קינדער דארפן זיך עס אליינס דערלערנען, בנוסף אז די קינדער פארשטייען נישט קיין פליסיג אידש, במילא פארשטייען זיי נישט די מלמד׳ס הסבר אויף די אראמאישע גמרא, זיי זענענן אייביג שטייטער אין חדר, וכו׳ וכו׳

א ריזיגע חלק שוואכע קינדער וואלט מען געקענט פארמיידען אלמלא די מלמד אין כתה ג איידער ער הייבט משניות ליינט ער מיט די קינדער פאר דריי חדשים אין א צו קינדער ביכלעך, די קינדער לערנען זיך אויס צוזאם צו שטעלן א מעשה, הייבען אן צו פארשטייען א סענטעס, זיי לערנען זיך אויס אידיש,

זע נאכאמאל אין מיין ערשטע תגובה וואס דער גוי לערענט אין פורסט גרעיד, און זיי מסביר וועלכע חלק מיר אידן דארפן נישט האבן, און פארוואס עס וואלט נישט געווען קיין תועלת אז די מלמדים זאלען דאס טיען די ערשטע פיר חדשים פון כתה ג׳, לויט מיין פארשטאנד וואלט כמעט פופציג פערצענט חדר פארדינט אלמלא מען פירט עס ווען איין ביי אונז אידן די חדרים.

-----
אבערוואס האקט,
זע די ערשטע תגובה אויף דעם בלאט, און איך אגרי מיט אייך אז כולם קדושים וטהורים, איך בין אבער דא אויסצושמיעסן איין נקודה. בנוסף איז די מאמר פון חזון איש נישט קיין צוואה לדורות, אבער דאס איז פאר א עקסטערע אשכול.

איך האב מיך אנגעפלאגט צו שרייבן א תגובה אויף בלאט נומער איין פון די אשכול. און דערנאך זעה איך אז אנדערע האלטן שוין סך ווייטער אויף בלאט נומער צוויי. ביטע ליינען מיין תגובה דארט

מחותן ביסט גערעכט
אבער פארוואס דארף די רבי פארליינען מעשיות...
דארף דען די רבי אויסלערנן דעם קינד רעדן... דאס טוט דאך טאטע מאמע?