יעצט ווען מיר האבן שוין געלערנט וואס איז די נפש הבהמי און וואס איז די נפש אלוקות. יעצט גייט דער תניא צו נאך א טרעפל צו מסביר זיין וואס איז די מלחמה בפועל, וואס גייט פאר אין דעם מנטש צווישן דעם נפש הבהמי און נפש האלוקות, און די מדרגות פון מענטשן לויט וויאזוי זיי פירען די מלחמה, וואס ווי אויבן געשריבן, איז דא אין דעם מענטש צוויי נפשות וואס ביידע ווילן איבער נעמען דעם גוף, אבער עס איז דא נאך א כח אין דעם מענטש, וואס איז העכער די צוויי נפשות, וואס דאס איז די כח הבחירה, צו שופט זיין וועלכע נפש זאל האבן די שליטה אויפן גוף.
פ"ט.
די פלאץ אין מענטש ווי די נפש הבהמי געפינט זיך, איז אין די לינקע זייט פון די הארץ, וואס איז פול מיט בלוט, און ווי עס שטייט 'כי הדם היא הנפש', אז אין די בלוט וואס געפינט זיך דאך אין הארץ, אין דעם ליגט אלע תאוות און מידות פון דעם מענטש. און פון די הארץ צושפרייט זיך עס צו דעם גאנצען גוף, ווי אויך גייט עס ארויף אין דעם קאפ פון דעם מענטש, אז ער זאל אריינטראכטען אין די זאכן וואס גליסטען אים, אזוי ווי די בלוט קומט פון דעם הארץ צום מוח און צו די גאנצע גוף.
די פלאץ ווי די נפש אלוקות איז סטאנציאנירט, איז אין די מוח וואס איז אין קאפ, (ווי מיר זאגען צופרי שהנשמה שבמוחי), און פון דארט צושפרייט זיך עס צו אלע איברים פון גוף, און צום הארץ, אבער נישט צו די לינקע זייט, נאר צו די רעכטע זייט פון די הארץ, וואס דארט איז נישט דא קיין בלוט, אזוי ווי ס'שטייט לב חכם לימינו, אז די חכם'ס הארץ דהיינו די נפש אלוקות איז צו די רעכטע זייט.
און דאס איז די התלהבות'דיגע אהבת ה' וואס קומט אריין אין די הארץ פון די יודען, וואס טראכטן אריין אין די ענינים וואס ברענגען צו אהבת ה', אדער די שמחה עצומה וואס דער הארץ שפירט, ווען א יוד טראכט אריין אין די גרויסקייט פון דעם הייליגען באשעפער, וואס איז עד אין סוף ותכלית. און די זעלבע ביי די אנדערע מידות פון א מענטש, אז ווען דער מענטש נוצט זיין מוח אויף צו טראכטן פון א נקודה רוחנית, דאן צינדט זיך אן זיין חלק הימין פון זיין הארץ און ער פאנגט אן צו שפירען בפועל די רוחניות'דיגע געפילען.
ווי מיר האבן שוין אויסגעשמועסט אויבן, אז אסאך מאל פרעגן יודען, איך האב געהערט אז ביי מיין בר מצוה קומט אין מיר אריין א יצר טוב, ווי אזוי קען זיין אז איך טרעף עס נישט.. מיין יצה"ר טרעף איך שוין איינמאל, אבער מיין יצר טוב איז עפעס נישטא צו באקומען? די תירוץ איז אז דער יצה"ר איז אין הארץ, מ'שפירט אים, אבער דער יצר טוב איז אין מוח, מ'שפירט אים נישט, אבער ווען א יוד נוצט זיין מוח אויף יודישקייט, דעמאלס פלוצלונג וועקט זיך אויף זיין יצר טוב, וואס איז נאך שטערקער פון דעם יצר הרע ווי מיר וועלן שפעטער לערנען בעז"ה.
די גוף פון א יוד ווערט אנגערופן אין קהלת, א עיר קטנה, און עס שטייט ולאום מלאום יאמץ, אז עס איז דא צוויי קעניגרייכען וואס שלאגען זיך צו באקומען די שליטה אויפן גוף, דהיינו יעדער האט זיך זיין פלאץ, דער נפש הבהמי האט די הארץ, און דער נפש אלוקי האט די מוח, אבער די איבריגע חלקים פון דעם מענטש, איז אפען, און אויף די חלקים שלאגן זיך ארום די צוויי מלכים ונפשות, ווער גייט איינעמען די גוף אז זיי זאלען אים צוהערן און טוהן וואס ער ווייל אז זיי זאלען טוהן.
ווייל ווי מיר האבן אויבן געלערנט האבן ביידע נפשות, צען כחות יסודיות, און דריי לבושים, וואס זענען די מחשבה דיבור און מעשה, אבער ביידע נפשות האבן א נאר כוחות אבער זיי האבן נישט קיין רעסיווער, און א רעסיווער איז נאר דא איינס, דהיינו איין גוף. אזוי ווי עס איז דא סעל פאונס, וואס מ'קען דארט אריין לייגען צוויי סימס, אזוי אז מ'קען אריינרופן צו די סעל פאון פון צוויי נאמבערס, אבער למעשה קען מען נאר נוצן איינס אויפאמאל, ווען מהייבט אויף אויף איין נאמבער, איז די סעל פאון א לבוש פאר די ליין, און די אנדערע ליין קען זיך נישט באנוצען דעמאלס מיט די סעל פאון.
די זעלבע זאך איז נאר דא איין גוף אבער ס'דא צוויי ליינס וואס ווילען זיך באנוצען מיט די איין גוף, דער נפש אלוקות וויל אז די מו פון דעם מענטש, זאל זיין א לבוש צו אים, אז דער מענטש זאל נאר טראכטן פון גרויסקייט פון הייליגען באשעפער און אנדערע הייליגע מחשבות, אזוי אז דער מענטש זאל מוליד זיין פון די מחשבות, הייליגע געפילען, דהיינו ער זאל באקומען א הייליגען פייערדיגע געפיל פון יראת שמים און אהבת ה' אז ער זאל זיך וועלן מדבק זיין אין הייליגען באשעפער מייט זיין גאנצען הארץ.
זאגט דער תניא אז ווען דער מענטש וועט שפירען אין זיין הארץ א ליבשאפט צום באשעפער, וועט צוביסלעך די אהבת ה' פועל זיין אויף דיין לינקע זייט פון הארץ אויך, און די ליבשאפט וואס ער שפירט צו גשמיות און תאוות עולם הזה וועט צוביסלעך אויסוועפן, און ער וועט צוביסלעך איבער דרייען זיין יצר הרע זאל אויך ווערן א יצר טוב, ווי עס שטייט בכל נפשך, און די גמרא דרשנט סיי מיט דעם יצר טוב און סיי מיט דעם יצר הרע, אז אפילו די גשמיות'דיגע זאכן וואס ער דארף טוהן, זאל ער עס וועלן טוהן נאר לשם שמים, און ער זאל גארנישט האבן קיין תאוות צו עולם הזה בכלל.
די שטארקע אהבה וואס האט די כח איבער צודרייען די נפש הבהמי צו א נפש אלוקות, ווערט אנגערופן אהבה בתענוגים אדער אהבה רבה, אז דער מענטש האט אזא תענוג פון דביקות בה' אזוי ווי מעין עולם הבא, און עס ווערט אנגערופן 'להתענג' על ה'. זאגט דער תניא אז ווען א מענטש איז זוכה צו האבן 'תענוג' פון עבודת ה', דעמאלס דרייט ער איבער זיין יצר הרע אויך צו א יצר טוב, ווייל 'עונג' איז גאר א שטארקע רוחניות'דיגע כח, און נאר דאס קען איבער דרייען דעם גאנצען מענטש לטוב.
עונג באקומט דער מענטש ווען ער נוצט זיין חכמה. ווייל ווי באקאנט איז די העכסטע נקודה פון א מענטש עונג ורצון, דאס איז אין די סאב קאונטשעס פון א מענטש, די סאמע יסוד, ווען א מענטש וועט אריין קלערן וועט ער זעהן אז אלעס אין די וועלט טוט ער וועגן ער זאל האבן עונג, און וועגן דעם עונג האט ער רצונות צו טוהן זאכן.
די סיבה פארוואס דער אייבערשטער האט באשאפן אזוי די מענטש איז, ווייל די תכלית הבריאה איז דאך להטיב לבריותיו, וועגן דעם האט דער אייבערשטער ארינגעלייגט אין דעם מענטש, די טיפסטע נקודה זאל זיין עונג, וואס דאס איז להתענג על ה'. משא"כ די נפש הבהמי האט נישט קיין עונג, נאר תאוה, די חילוק איז ווען מ'באקומט עס, תאוה וועפט אויס, ווייל ס'נאר א תשוקה צו עפעס, אבער די עפעס אליינס איז שוין נישט אינטרעסאנט, אבער עונג איז די עצם תענוג וואס בלייבט לעולם.
יעצט היות די העכסטע דרגא פון דעם מענטש איז עונג, וואס צו דעם קען דער מענטש נישט צוקומען, ווייל ס'איז העכער זיין מוח, ס'איז זיין סאבקאונטשע"ס, זיין נקודה הפנימי, זיין יחידה שבנפש. דאס האט נישט קיין כלי אין די גוף אקעגן דעם. אבער חכמה פון א מענטש, וואס דאס איז די ערשטע מדריגה אין די מענטש וואס דער מענטש האט צוטריט, ווייל עס איז שוין דא א כלי פאר דעם, זיין מוח, קען שוין טראכטן, דארט קומט אריין די תענוג פון עונג, ווייל דאס איז די ערשטע זאך וואס קומט פון עונג, און וועגן דעם ווען א מענטש איז עפעס מחדש פילט ער א מורא'דיגע רוחניות'דיגע שמחה, משא"כ דער וואס הערט א חידוש פילט עס נישט אזוי שטארק, ווייל דער וואס האט עס מחדש געווען, האט עס מוציא געווען מכח אל הפועל פון זיין מקור החכמה, וואס דאס איז עונג ורצון, און וועגן דעם קומט מיט א געוואלדיגע תענוג מיט די חידוש. (די יסוד איז דער תניא שטארק אין סידור).
יעצט חכמה ווערט אנגערופן מים, ווייל יעדע זאך אין די וועלט האט א מקור אין די קדושה, וואס איז פון דארט קומט די כח הקיום פון די זאך, און מים איז איינס פון די הויפט יסודות פון די בריאה, 'חיים' איז וואסער אלעס אין די וועלט לעבט אויף וואסער, וועגן דעם קומט די חיות צו וואסער פון די מקום וואסווערט אנגערופן חכמה. דאס איז די סיבה פון די גרויסע טראסק פון תפילות גשם און טל, ווייל מ'בעהט נישט נאר אויף רעגן בפועל, נאר אויף די מקור המים וואס דאס מיינט השפעות רוחניות וגשמיות בכלל.
און ווי מיר האבן געשמועסט איז דא אין די נפש הבהמי פון דעם מענטש, פיר יסודות וואס דאס זענען מוליד די תאוות, איז ווען א מענטש וואס נוצט זיין מוח חכמה, און ער קומט צו צו תענוג, דעמאלס דרייט די כח המים פון זיין מוח איבער, די יסוד המים פון זיין הארץ אז עס זאל ווערן פון תאוות, אהבת ה'.
ווייל ווי דער אריה"ק שרייבט איז דאך אלעס אין די וועלט בעצם גוט, נאר די תאוות האבן אויף זיך א לבוש הרע, אבער ווען דער מענטש נעמט אראפ פון די רע די בגדים הצואים, ווערט די רע אטאמאטיש נתגלה אז עס גאר טוב און עס ווערט א יצר טוב.
עס איז ראטזאם צוצולייגען דא א נקודה, וואס דער שער התפילה שרייבט (ש"א אות ז'), אז די וועג צו איבער דרייען דעם יצר הרע אז עס זאל ווערן א יצר טוב, איז דורך לעבן בשמחה, קוקן פאזיטיוו אויף יעדע זאך, און די סיבת הדברים זעה אין ספר בעש"ט על התורה פרשת פנחס אות ז' [מורא'דיגע ווערטער לדעתי דארף עס יעדע חסידישע יונגערמאן לערנען אינעוויניג!]. אז בעצם יעדע זאך האט דאך אין זיך טוב, אבער אויף די טוב האט עס א לבוש פון רע, און ווען דער מענטש נוצט זיין 'חכמה' צו זעהן דעם טוב פון די זאך, איז מיט דעם אליינס איז ער עס מעלה צו טוב, אזוי ווי דער זוהר שרייבט וכולם בחכמה איתברירו, (וואס דאס איז אויך די מקור פאר דעם וואס מיר האבן יעצט געלערנט אין תניא), ווייל די חכמה איז דאך טוב און הייליג, און ווען די חכמה פון דעם מענטש טרעפט די טוב איז מצא מין את מינו און די רע פאלט אוועק.
"און די זעלבע זאך איז ביי יעדע מענטש, ווען א מענטש איז זיך מבזה אין זיין הארץ, און ער איז מחליט אין זיין הארץ אז זיין לערנען און זיין דאווענען איז גארנישט ווערט, אזא מענטש פאלט פון זיין מדריגה צו א ערגערע מדריגה, און ער ער גייט וועגן דעם ארום אין עבודת השם ווי א בהמה אן קיין שכל, אזוי עס שטייט 'נבזה בעיניו' אויב איינער איז נבזה אין זיינע אייגענע אויגן, 'נמאס' ווערט ער מיאוס!
און וועגן דעם פלעגן זיך צדיקים און חסידים זיך אליינס אויסרימען, ווייל ווען זיי זעהן אז האבן נישט קיין התלהבות אין עבודת השם און זיי זענען אראפ געפאלען פון זייערע מדריגה, בארימען זיי זיך פאר מענטשן, און פון דעם באקומען זיי מער יראת שמים און אהבת ה', און דאס איז געווען די סיבה פארוואס די תלמידים פון רשב"י האבן אים משבח געווען, ווען ער האט געהערט, ווייל רשב"י היות ער האט דאך אויפגעהויבן די גאנצע וועלט, האט ער זיך דאך געמוזט אראפ לאזען צו זייערע מדריגה, כדי זיי אויפצוהייבען, ממילא האבן זיי אים געדארפט משבח זיין אים צו העלפן צוריק צו שטייגען אין עבודת השי"ת".
זאגט דער תניא ווייטער, אז די זעלבע זאך וויל דער נפש אלוקות אז די געפילען פון די הארץ און די כלי מעשה פון דעם מענטש זאלען נאר משמש זיין דעם נפש אלוקות, אז דער מענטש זאל מיט דעם דינען דעם אייבערשטן, און זיין מחשבה און דיבור זאלען זיין פול מיט תורה און גוטע מחשבות, און די כלי המעשה פון דעם מענטש זאלען טוהן מצוות און מע"ט.
אבער די נפש הבהמי וויל פונקט פארקערט, אז די גאנצע גוף זאל אים משמש זיין צו ליגען אין תאוות עולם הזה.
זאגט דער תניא אז מ'דארף וויסען אז בעצם וויל דאס נישט אפילו די נפש הבהמי, נאר די נפש הבהמי וויל אז דער מענטש זאל אים נישט פאלגען, נאר לטובת האדם וויל ער מאכן שווער דעם מענטש, אז דער מענטש זאל באקומען שכר ווען ער איז זיך מתגבר, ווי דער זוהר הקדוש איז דאס מסביר ציט א משל פון א קעניג וואס האט אונטער געשטעלט נסיונות פאר זיין זוהן, כדי צו שעפן נחת פון אים ווען ער איז זיך מתגבר, אבער גלייכצייטיג האט דער מלך אנגעווארענט די וואס מאכן די נסיון אז ח"ו זאלען זיי מיינען אמת'דיג די נסיון, פארקערט זיי זאלען זעהן מיט אלע כוחות אז דער זוהן זאל זיי נישט פאלגען, און דעמאלס וועלן זיי באקומען שכר אויף דעם.
סליק פ"ט בס"ד.
לעצט פאראכטן דורך
האנטעך אום פרייטאג יולי 17, 2015 11:10 am, איין מאל איז עס געווארן פאראכטן
